به گزارش برنا، بر اساس تحلیل تخصصی رمضان بورصة، روزنامهنگار و پژوهشگر ترکیهای متخصص در امور ایران که در تارنمای الجزیرة. نت عربی منتشر شده، جمهوری اسلامی در مواجهه با افزایش تنشهای منطقـهای و تهدیدات نظامی، یک «طرح دفاعی چندبعدی» را توسعه داده است.
این طرح، راهبردی یکپارچه برای مقابله همزمان با حمله خارجی محتمل و هرگونه بیثباتی داخلی طراحی شده است. بر اساس این تحلیل، هسته مرکزی این استراتژی بر سه رکن استوار است: بازدارندگی راهبردی با استفاده از توان موشکی و پهپادی، سازمان بسیج مردمی به عنوان ستون فقرات کنترل داخلی، و دیپلماسی فعال برای شکستن انزوای بینالمللی.
بازدارندگی راهبردی: سپر دفاعی در برابر تهدید خارجی
کارشناسان دفاعی معتقدند سنگبنای استراتژی نظامی ایران، ایجاد یک توان بازدارنده قوی است تا هزینه هرگونه حمله را برای دشمن به سطح غیرقابل قبولی برساند.
ایران با سرمایهگذاری گسترده در حوزه موشکهای بالستیک با دقت بالا، پهپادهای تهاجمی و شناسایی و نیز توسعه فناوری هیپرسونیک، تلاش کرده است تا برتری هوایی و تسلیحاتی دشمنان بالقوه را خنثی کند. این زرادخانه، نه تنها برای پاسخگویی مستقیم به پایگاههای آمریکایی در منطقه (مثل العدید در قطر یا السیب در کویت) طراحی شده، بلکه توان هدفگیری سرزمینی اسرائیل را نیز دارد.
تمرینهای متعدد موشکی با حضور شاخههای مختلف نیروهای مسلح، نشاندهنده عزم تهران برای یکپارچهسازی این توان در یک سناریوی واقعی است. تحلیلها حاکی از آن است که ایران میتواند در ساعات اولیه یک درگیری، هزاران موشک و پهپاد را به سوی اهدافی در سراسر منطقه به پرواز درآورد.
بسیج مردمی: شبکه عظیم کنترل و امنیت داخلی
به گفته رمضان بورصة، رکن دوم و حیاتی این طرح دفاعی، سازمان بسیج مستضعفین است که به عنوان بازوی مردمی حفاظت از انقلاب عمل میکند. این سازمان با حدود ۲۰ میلیون عضو ثبتشده (طبق برخی برآوردهای تحلیلی)، در یک ساختار سلسلهمراتبی منظم از پایتخت تا دورافتادهترین روستاها حضور دارد.
وظیفه اصلی بسیج، نه تنها پشتیبانی از جبهه در زمان جنگ، بلکه نظارت و کنترل اجتماعی، مقابله با شورشهای داخلی و ایستادگی مردمی در صورت تهاجم زمینی دشمن است. ساختار بسیج به گونهای طراحی شده که در کمترین زمان ممکن بتواند نیروهای خود را در «محلات مقاومت» و «پایگاههای مقاومت» سازماندهی کند.
تحلیلها نشان میدهد بسیج از طریق شبکههای ارتباطی داخلی و رمزگذاری شده (مانند برنامه شباب) و نیز واحدهای تخصصی خود عمل میکند. برای نمونه، یگان عاشورا (با حدود ۴۲۰۰ پایگاه در سال ۲۰۱۵) مسئول بسیج عمومی مردان، یگان زهرا (با ۱۸۰۰ پایگاه) مخصوص سازماندهی زنان، و یگان بیتالمقدس (با ۱۵۰۰ پایگاه) و یگان امام علی تخصص اصلی در سرکوب شورشها و کنترل خیابان دارند.
این یگانها به طور مداوم مانورهای ضدشورش و دفاع محلی برگزار میکنند. تجربه «جنگ ۱۲ روزه» با اسرائیل نشان داد که بسیج توانست به سرعت خیابانهای کلانشهرهای ایران را کنترل و حملات پراکنده داخلی را خنثی کند. این ساختار، ایران را در برابر سناریوی ترکیبی «حمله خارجی همزمان با آشوب داخلی» که تحلیلگران غربی از آن یاد میکنند، مقاوم ساخته است.
دیپلماسی و جنگ اقتصادی: میدان نبرد نامتقارن
بعد سوم این طرح چندبعدی، دیپلماسی فعال و مدیریت اقتصاد تحت تحریم است. ایران تلاش میکند از طریق تقویت محور مقاومت (شامل گروههایی مانند حزبالله لبنان، حشد الشعبی عراق و انصارالله یمن) یک محیط امنیتی گسترده برای خود ایجاد کند. این گروهها میتوانند در صورت بروز درگیری، به عنوان نیروی بازدارنده دوم علیه منافع آمریکا و اسرائیل عمل کنند.
همچنین، ایران با گسترش روابط با قدرتهایی مانند روسیه و چین و نیز تلاش برای احیای برجام، سعی در شکستن انزوای بینالمللی و کاهش فشار اقتصادی دارد. سازوکارهای مقابله با تحریم از جمله تجارت غیردلاری، صادرات انرژی به روشهای غیرمستقیم و تقویت تولید داخل، بخشی از «دفاع اقتصادی» کشور در برابر جنگ تمامعیار دشمنان است.
به طور خلاصه، استراتژی دفاعی ایران را میتوان پاسخی هوشمندانه به محدودیتهای تسلیحاتی و تهدیدهای چندوجهی پیرامون آن دانست. تهران به جای رقابت تسلیحاتی مستقیم و پرهزینه، یک ترکیب متعادل از بازدارندگی سخت (موشک و پهپاد)، کنترل نرم داخلی (سازمان بسیج) و مانور دیپلماتیک منطقـهای را برگزیده است.
این سه ضلع مانند یک مثلث امنیتی عمل میکنند که فروپاشی هر یک، کل ساختار را تضعیف میکند. موفقیت این استراتژی در گرو حفظ انسجام داخلی، کارآمدی شبکه بسیج و تداوم توان موشکی است. هرگونه درگیری آینده، آزمونی برای اثربخشی این مدل دفاعی چندبعدی است.