ابراهیم رهگذر، نویسنده و کارگردان نمایش «هُمای» که از تهران در چهلوچهارمین جشنواره تئاتر فجر حضور داشت؛ درخصوص ایده شکلگیری این اثر به خبرنگار گروه فرهنگ و هنر برنا گفت: نمایش «همای» روایتگر زندگی سه زن با نام «هما» در سه برهه و موقعیت متفاوت تاریخی و اجتماعی است که هر یک بهنحوی با دشواریها و موانع مسیر خود، دستوپنجه نرم میکنند.
نمایش «همای» روایتگر زندگی سه زن با نام «هما»
رهگذر با اشاره به داستان نمایش بیان کرد: قصهی نخست، درباره زنی کارگردان است که پس از سالها و در شرایطی که پدر و مادرش مهاجرت کردهاند و بهتنهایی زندگی میکند، تلاش دارد نمایشی با عنوان «همای» را روی صحنه ببرد. این نمایش درباره نخستین پادشاه زن ایرانی، دختر بهمن است که سی سال حکومت کرده اما این کارگردان بهدلیل مشکلات مالی، ناچار میشود در مسیر کار، روایت اثر خود را تغییر داده و آن را به سمت فضایی کمدی و شادتر سوق دهد تا بتواند مخاطب بیشتری جذب کند.
وی افزود: روایت دوم مربوط به همایی دیگر در دوران قاجار است؛ دختری که تلاش میکند به عنوان نخستین بازیگر زن مسلمان ایرانی، پا به صحنه تئاتر بگذارد. در نهایت کلیت نمایش، قصه سه زن با نام «هما»ست که هر سه در تلاشاند بر محدودیتها و دشواریهای پیشروی خود غلبه کنند.
شیوه اجرایی ما نمایش در نمایش است
این نویسنده و کارگردان درباره شیوه اجرایی این اثر که در تماشاخانه سنگلج به صحنه رفت؛ توضیح داد: شیوه اجرایی ما «نمایش در نمایش» است و سعی کردهایم از ظرفیت آیینها و سنتهای نمایش ایرانی بهره بگیریم. استفاده از انواع عروسکها همچون عروسک سایه، بونراکو، فکزن و عروسکهای دستی، همچنین بهرهگیری از عناصر زنپوشی، بخشی از فرم اجرایی نمایش است که به ما کمک کرده تصاویر بصری جذابتری خلق کنیم.
رهگذر درباره گروه بازیگران این نمایش نیز گفت: نمایش «همای» با حضور ۱۲ بازیگر روی صحنه میرود که هر یک نقش مهمی در روایت لایههای مختلف داستان دارند.
کمکهزینههای پرداختی در شان جشنواره تئاتر فجر نیست
این هنرمند در پاسخ به پرسشی درباره پرداخت کمکهزینههای جشنواره تئاتر فجر بیان کرد: متاسفانه تا این لحظه هیچ کمکهزینهای از سوی جشنواره به ما پرداخت نشده است. اگر صادقانه صحبت کنم، رقمهایی که اعلام میشود، واقعا در شان جشنوارهای مانند فجر نیست.
تئاتر دیگر شغل محسوب نمیشود
وی ادامه داد: وقتی صحبت از مبلغی بین ۴۰ تا ۸۰ میلیون تومان برای گروهی نزدیک به ۲۰ نفر میشود، آن هم برای کاری که ماهها تمرین داشته، واقعا شرایط نگرانکننده است. این کمکهزینهها حتی پاسخگوی بخش کوچکی از مخارج هم نیست. متاسفانه شرایط بهگونهای شده که تئاتر دیگر شغل محسوب نمیشود.
این کارگردان تئاتر در ادامه با انتقاد از وضعیت اقتصادی گروههای نمایشی گفت: اجرای این نمایش تا امروز هیچ آورده مالی برای من نداشته و حتی سرمایه شخصیام هم بازنگشته است. من صرفا یک هنرمندم و شغل دوم یا سوم ندارم. در این مسیر، سرمایه زندگیام را وسط گذاشتم و تقریبا نزدیک به ۵۰۰ میلیون تومان ضرر کردم، در حالی که فروش بلیت در بهترین حالت، تنها بخش اندکی از این هزینهها را جبران میکند.
عدهای از هنرمندان با تولید اثر در جشنوارهها امرار معاش میکنند
وی در پاسخ به پرسشی درباره نقش جشنواره تئاتر فجر و سایر جشنوارهها در بهبود تعامل تئاتر با مخاطب بیان کرد: من قبول دارم که امروز بسیاری از هنرمندان به جشنوارهها عادت کردهاند. دوستانی را میشناسم که صرفا برای حضور در جشنواره تولید اثر میکنند و از این مسیر امرار معاش دارند. اگر بودجه و انرژی جشنوارهها بهجای تمرکز محدود بر چند اجرا، صرف حمایت از گروهها، افزایش تعداد اجراها و معرفی گستردهتر هنر نمایش به مردم شود، قطعا نتیجه بهتری خواهد داشت.
هنر نباید از اندیشهسازی فاصله بگیرد
این نویسنده و کارگردان با انتقاد از سازوکار داوری در جشنوارهها گفت: بارها پیش آمده نمایشی در یک مرحله بازبینی رد شده و در مرحلهای دیگر پذیرفته شده است و من هرگز نفهمیدهام معیار دقیق انتخاب چیست. هنرمند نمیداند با چه نوع اثری باید در جشنواره شرکت کند و این بلاتکلیفی، آسیبزاست. وقتی جشنوارهها به سمت موضوعات سفارشی میروند، هنر از اندیشهسازی فاصله میگیرد و تبدیل به دنبالهروی اندیشه میشود. برای مثال من خودم یک نمایشنامه در حوزه دفاع مقدس نوشتهام که چاپ شده و هرگز سفارشی نبوده است؛ کاری که از دل برآمد؛ مورد تایید قرار گرفت. باور دارم هنر زمانی اثرگذار است که از تفکر آزاد هنرمند بجوشد. به تعبیر شهید مرتضی مطهری «من ستایشگر معلمی هستم که اندیشیدن را به من بیاموزد، نه اندیشهها را.»
رهگذر در پایان گفت: در آخر میخواهم از باشگاه تئاتر سوره و موسسه فرهنگی_هنری امام روحالله که با نگاه باز موجب تولید و اجرای نمایش من شد؛ تشکر کنم. قطعا بدون یاری آنها این کار به نتیجه نمیرسید.
انتهای پیام/