جهان کنونی با پیشرفت علم و تکنولوژی نوین، هر چند برای رفاه و آسایش مردم به دستاوردهای فراوانی نائل آمده است اما متأسفانه با فاصله گرفتن از طبیعت و عدم بهره گیری از مواهب طبیعی، به سراغ غذاهای سرخ کردنی، سرشار از ادویه و تزیین شده با مواد و رنگهای شیمیایی رفته و همین عامل در بروز بسیاری از بیماریهای سرطانی، گوارشی، قلبی و مغزی نقش بسزایی دارد.
«جالینوس» چه زیبا میگوید که « طبیعت بهترین پزشک است.» زیرا سه چهارم بیماریها را شفا میبخشد و از پزشکان که شفادهندگان سایر بیماریها هستندبدگویی نمیکند. علم پزشکی امروزه، دقیقاً به اثبات رسانده است که در حقیقت شیوع سرطانهای معده و روده در شهرنشینان بسیار بیشتر از روستانشینان است. از همین نکته علمی به نقش شایسته غذاهای گیاهی و لبنی طبیعی در پیشگیری از بیماریهای جسمی و روحی پی میبریم.
امروزه در کتابها و مقالههای پزشکی که در آمریکا و اروپا منتشر میشود یکی از مهمترین علل بروز سرطان روده بزرگ در کشورهای غربی را مصرف ناچیز غذاهای گیاهی و فیبری میدانند. از طرفی نیز مصرف فراوان چربیهای حیوانی در این سرطان نقش عمدهای دارد زیرا غذاهای گیاهی برای عبور از مخاط روده، حجم بیشتری را اشغال میکنند و در نتیجه تماس مواد سرطان زا با مخاط روده بزرگ کاهش مییابد در حالی که غذاهایی که فاقد فیبرهای گیاهی هستند افزون بر اثر سرطان زایی خود ، در بروز دیورتیکول رودهای و یبوست مزمن نیز سهیم اند و از طرفی نیز غذاهای سرخ شده با روغنهای حیوانی باعث ازدیاد کلسترول و تری گلیسیرید خون میشود و افزون بر ایجاد پلاکهای چربی در داخل عروق کرونر و مغز که ایجاد سکتههای قلبی و مغزی میکند، سبب رشد بیشتر میکروبهای غیر هوازی در رودهو سبب تبدیل اسیدهای صفرایی به موارد سرطان زا میشوند. به همین دلیل رژیم درمانی به ویژه با اغذیه طبیعی، امروزه به عنوان یک اصل مهم برای پیشگیری و درمان بسیاری از بیماریهای کشنده امروزی از جمله آترواسکلروز قلب و مغز و بیماریهای فشار خون، دیابت، نقرس و زخمهای معده و اثنی عشر، سرطانهای گوارشی و کواشیورکور است.
در جهان صنعتی امروز، ما با افزودن ترکیبات رنگی به انواع غذاهای مصرفی روزمره از جمله غذاهای کنسروی پروتئینی، شیرینیها، انواع شکلاتهای رنگارنگ، بستنی و سایر تنقلات رنگانگ که به وفور توسط کودکان دلبندمان مصرف میشود در حقیقت نوعی سرطان و مرگ تدریجی را برای اعضای بدن خود مهیا میکنیم و یا مصرف ساخارین که یک نوع شکر صناعی بوده و 400 بار شیرینتر از شکر طبیعی است و به فراوانی در قنادیها و بستنی فروشیها مصرف میشود یک عامل مهم سرطان زا شناخته شده است زیرا در این ترکیبات صناعی و رنگی، موادی چون نیتراتها وجود دارند که نقش اصلی را در سرطانةا به عهده دارند. چند اصل مهم در پیشگیری و درمان بیماریها که باید سرلوحه زندگی روزمره باشند عبارتند از :
1.مصرف غذاهای گیاهی چه به صورت خورش یا به صورت خام (گیاه خوری) در رژیم غذایی روزانه بسیار ضرورت دارد. مثلاً غذایی چون قورمه سبزی از نظر پزشکی چون سرشار از ترکیبات پروتئینی و ویتامینی و سلولزی است و در اثر حرارت نیز زنجیرههای سنگین مولکولهای پروتئینیاش شکسته شده و دارای هضمی سبک در دستگاه گوارشی است بسیار مفید است.
2.امتناع از مصرف مستمر گوشتهای حیوانی و غذاهای سرخ شده در روغنهای حیوانی، که دارای هضمی مشکل و پیچیده در دستگاه گوارش هستند و مولکولهای چربی حاصله از آن نیز طی سالیان متمادی در جدار داخلی عروق کرونر و آئورت و مغز رسوب میكند و در آینده سبب تصلب شرایین و انسداد عروق و در نتیجه آنژین صدری و سکتههای قلبی و مغزی و فشار خون میشود.
3.مصرف حداقل غذاهای کنسروی به ویژه برای کودکان و افرادی بالای 40 سال که در اثر مصرف انواع شکلاتهای رنگی و پودر مصنوعی و کنسروی، افزون بر اینکه باعث ازدیاد قند و چربی میشود در پوسیدگی و تخریب دندانها و بروز سرطان نیز مؤثر است.
4.یکی از مهمترین اصول پیشگیری و درمانی همگام و مکمل تغذیه طبیعی،ورزشهای سبک روزانه بهطور مستمر به صورت پیاده روی، نرمشهای صبحگاهی و شامگاهی، کوهنوردی، دویدن و سایر ورزشهای معمولی است که هر فردی به آسانی میتواند آنها را انجام دهد زیرا ورزش سبب ازدیاد چربی مفید خون یعنی H.D.L کلسترول و کاهش چربی مضر خون یعنی L.D.L کلسترول میشود و در درمان بسیاری از بیماریهای فشار خونی و تنفسی و چربی بدن مفید است.
5.با توجه به وجود مشکلات فراوان اجتماعی واقتصادی برای هر فرد در جهان امروز، داشتن روحیهای شاداب و بشاش، رضایت و شکرگزاری از زندگی، نداشتن اضطراب و استرسها و هیجانات عاطفی و اجتماعی بسیار ضروری است. آشکارا میدانیم که بیماریهای فشار خونی، سکتههای قلبی و مغزی، زخمهای معده و اثنی عشر و بیماریهای روانی در افراد پرخاشگر و مضطرب و استرس گونه بسیار فراوان تر است زیرا نداشتن ثبات و تعادل روحی و عاطفی سبب اختلال در اعمال سمپاتیک و پاراسمپاتیک و هورمونهای بدن میشود و فرد مضطرب را برای انواع بیماریها مستعد میسازد.
6.مصرف دخانیات و الکل عامل مهمی در بروز بسیاری از بیماریهاست مثلاً کشیدن سیگار که حاوی 4000 نوع ماده سمی است افزون بر اینکه اکسیداسیون مغزی را مختل و سلولهای مغزی را از تمرکز و اعمال روزانه باز میدارد، عامل مهمی در بروز سرطانهای دهان، حنجره، ریه، مثانه، معده، مری و سکتههای قلبی و عروقی و مغزی است، آثار تخریبی مشروبات الکلی نیز در روی کبد قطعی است و افزون بر بروز سیروز کبدی و ازدیاد فشار خون کبدی، سبب بروز سرطانهای دهان و حلق میشود. این عوارض بدون هیچ تردیدی در علم پزشکی به اثبات رسیده است پس با لذتهای گذرا و موقت خود را به طرف بیماریهای مرگ زا هدایت نکنیم.
برای پیشگیری از بیماریها و داشتن روحیهای شاداب و با نشاط باید به دامن طبیعت پناه برد. از کوهنوردیهای هفتگی و ماهانه گرفته تا مصرف ترکیبات پروتئینی و ویتامینی طبیعی. مثلاً میدانیم اکثر داروهای صنایع داروسازی از گیاهان طبیعی تهیه و در دسترس مردم قرار میگیرد. به عنوان نمونه مصرف دانههای گیاهی و سبزیجات میتواند به نحو مطلوبی ویتامینE بدن را مهیا سازد. این ویتامین در بروز بسیاری از فعل و انفعالات بدن دخیل است. با مصرف غلات، روغن و سویا، ذرت، جگر و پنیر میتوانیم نیاز بدن به آهن را برآورده سازیم که در اثر کمبود این ماده، کم خونی مگالوبلاستیک ایجاد میشود.
امروزه یکی از علل مهم مرگ و میر کودکان زیر پنج سال در جهان، سوء تغذیه پروتئینی است که بروز دو بیماری « کواشیورکور» و « ماراسموس» را باعث شده است و به ویژه در کشورهای عقب افتاده شایع است و یا وجود کم خونی و فقر آهن در کودکان زیر 2 سال را ، که در حدود ده درصد است و همین عامل میتواند در کاهش رشد استخوانی و عدم تعادل سایر سیستمهای بدن دخیل باشد ایجاد کرده است. در نتیجه تغذیه صحیح مادران در دوران حاملگی از نظر ترکیبات آهن دار و کلسیم و فسفر بسیار ضروری است. عدم بهداشت غذایی و نظافت، سهم بسزایی در بروز بیماریهای عفونی میکروبی و انگلی و سوء هضم و سوء جذب دارد.
با توجه به مطالب ذکر شده دریافتیم که طبیعت سرشار از داروهای شفابخش و نشاط آفرین است و با استفاده از یک برنامه منظم زندگی روزمره میتوان سالم زندگی کرد، مثلاً با مصرف جگر، لبنیات و ماهی و بادام زمینی و دانههای گیاهی مقادیر زیادی از ویتامینA را که برای سلامتی پوست، لثهها، چشم و دندان ضرورت دارند تامین کنیم؛ یا در توت و هلو و زردآلو و گرمک ویتامین B6(پیریدوکسین) هست که کمبودش مولد تشنج، درگیریهای عصبی و پوستی است. البته بیشترین مقدار B6 در گوشت و دانههای گیاهی است. با مصرف سبزیهابهطور مستمر نیز میتوانیم انواع ویتامینهای B2 (ریبوفلاوین)،B3 (نیاسین)، C(اسید اسکوربیک)، آهن و اسید پانتومیک مورد نیاز بدن را تأمین کنیم. افزون بر این، سبزیهامیتوانند کمبودهای ویتامین A و ویتامین E بدن را تأمین كنند. کمبود ویتامین C عوارضی چون دردهای استخوانی و خونریزی از لثه و عوارض خونی و تحریک پذیری را سبب شد.
شیر غذایی بسیار کامل و پر انرژی است و همهپروتئینهای ضروری بدن را مهیا میسازد و تمام ویتامینهای مورد نیاز بدن (به جز ویتامین C) را نیز فراهم میکند، با مصرف یک لیوان شیر در صبحگاه، بخش مهمی از نیازهای بدن تأمین خواهد میشود
گیاه شیرین بیان که در صنایع داروسازی کربنوکسولون نامیده میشود، طول عمر سلولهای پوششی مخاط معده را افزایش میدهد و سبب فزونی ترشحات موکوسی معده و ویسکوزیته آن است. از این گیاه در درمان زخم معده میتوان استفاده کرد، البته در مصرف این گیاه باید احتیاط لازم را مبذول داشت زیرا مصرف زیاد آن عوارضی به دنبال دارد.
خلاصه کلام آنکه تغذیه طبیعی، ورزشهای روزانه، نداشتن استرس، عدم استعمال دخانیات و پرهیز از نوشیدن مشروبات الکلی تضمین کننده سلامت جسمی و روحی است.
*دکتر لطفعلی پورکاظمی-رییس فدراسیون پزشکی ورزشی