به گزارش خبرنگار رادیو و تلویزیون برنا، امیرهوشنگ زند بیتردید در عرصه ترجمه و دوبله جو بهترینها به شمار میرود چرا که او به دلیل اشراف کاملی که به فضای ترجمه دارد معمولا آثارش را به بهترین شکل ممکن ترجمه میکند و سپس مدیریت دوبلاژ آن را بر عهده میگیرد شاید به همین خاطر هم هست که بسیاری کارهای که او ترجمه و دوبله کرده را جروه بهترین آثار در این حیطه میدانند.
اصل ترجمه بر وفاداری است
در طول این سالها چه در قبل از انقلاب و چه بعد از آن، ترجمه به علتهای مختلف در فیلم و سریالها با یک سری تغییرات مواجه میشد در قبل از انقلاب در یک فیلم کاملا جدی دیالوگهای طنز را اضافه میکردند وبی جهت دیالوگ های را اضافه میکردند که مخاطب بخندد اما نباید فراموش کرد که اصل ترجمه بر وفاداری است ومترجم نباید به گونهای در متن دست ببرد که مفهوم آن دستخوش تغییرشود و با این تفسیر هر گونه دست بردن در ترجمه مطلوب نیست.
تنها باید جلوی قبح دیالوگ ها را گرفت
در برخی ازاین فیلمها کلماتی به کار گرفته میشود که به لحاظ اخلاقی فاصله زیادی با فرهنگ و باورهای ما دارند در این صورت برخی این سوال برایشان پیش میآید که مترجم باید چه تدبیری اتخاذ کند واقعیت این است که معمولا در فیلمهای اروپا غربی مسائل اخلاقی تا حد زیادی زیر پا گذاشته میشود و گاه پیش میآید کاراکترها در حین دیالوگگویی فحاشی میکنند خب انتقال این نوع دیالوگها در فرهنگ ما چندان مناسب نیست و ما باید تغییراتی را در آن ایجاد کنیم منتهی نباید این تغییرات به معنای تغییر مفهوم باشند به گونه ای که مخاطب تنش موجود بین کاراکترها را حس نکند. بلکه تنها جلوی قبح این دیالوگها گرفته شود.
هنر بزرگ ترجمه در خلاصه گویی است
برخی معتقدند در ترجمه باید به نوعی بومیسازی انجام شود و ما اگر اثری را به زبان فارسی ترجمه میکنیم باید آن را ایرانیزه کنیم؟ اما فراموش نکنیم وقتی ما به بحث ایرانیزهبودن اشاره می کنیم نباید این تصور در ما ایجاد شود که میتوانیم به اسم ایرانی کردن کارها هر تغییری را در دیالوگها ایجاد کنیم.مهمترین اصل در این مورد آن است که مترجم وقت کافی را برای ترجمه کارها بگذارد تا با دقت و ظرافت برای مفاهیمی که در نظر دارد با حفظ معنی جایگزین مناسبی پیدا کند گاهی اوقات برای یک دیالوگ مناسب در فیلم، زمان زیادی را صرف میکنم تا بتوانم جایگزین مناسبی را پیدا کنم البته موضوع مهمی که در ترجمه فیلم و سریال به نسبت سایر ترجمهها مانند حوزه کتاب وجود دارد این است که مترجم در آن موارد میتواند با ارائه توضیحات به مفهومی که مد نظرش هست دست پیدا کند و با محدودیتی از این جهت مواجه نیست اما در فیلم و سریال مترجم با محدودیت زمان مواجه است و باید دیالوگها را به شکل خلاصه ترجمه کند به هر حال هنر مترجم در این حوزه این است که مفهوم را به کوتاهترین شکل ممکن و با ایجاز به مخاطب منتقل کند.
رابطه نزدیک دوبله و ترجمه
دوبله در هر جای دنیا اگر با موفقیت مواجه شد بخشی از این موفقیت را مدیون هنر ترجمه است چرا که این دو هنر در کنار هم باعث اعتلای هنر دوبله میشوند و اگر هر کدام از آنها بلنگند تلاش دیگری را تحت تاثیر قرار میدهند. به همین جهت تعامل میان آنها باعث پیشرفت کارشان میشود.
حضور دوگانه مترجم ها در تلویزیون
در حال حاضر در تلویزیون مترجمهای جوان خوبی داریم که برای کار ترجمه وقت میگذارند و با دقت خاصی فیلم و سریالها را ترجمه میکنند به گونهای که جای هیچ گونه اما و اگری در آن باقی نمیماند اما از آن طرف مترجمهای را هم داریم که برای کار ترجمه چندان وقت نمیگذارند وترجمههایشان احتیاج به ویرایش زیادی دارد اما به طور کل در پاسخ به سوالتان باید بگویم معمولا ایراد و اشکالاتی که در بحث ترجمه رخ میدهد و مدیر دوبلاژها از آن یاد میکنند چندان به مترجم بر نمیگردد بلکه بخش زیادی از این موضوع به خاطر ویراستاریهای است که در این حوزه رخ میدهد و به بهانه اخلاقی کردن کارها مفهوم جمله را به طور کامل تغییر میدهند.چون به نظرم اکثر مترجمهای جوانی که در تلویزیون فعالیت میکنند در کنار مترجمهای پیشکسوت از توانای بالای برخوردارند.
به هر دلیلی نمیتوان سکانس ها را حذف کرد
اگر قرار است دخل و تصرفی در کار صورت گیرد نباید منجر به خارج شدن آن از محتوا شود. گاهی پیش میآید کاراکتری فیلم از نوشیدنی های الکلی استفاده میکند درحالی که این عمل در فرهنگ ما به لحاظ اخلاقی و مذهبی جایگاهی ندارد و خب ویراستار تصمیم میگیرد که دیالوگهای مربوط به اینصحنه را حذف کند و با این عمل آن کاراکتر با حذف این دیالوگها منزه نشان داده میشود به طوری که مخاطب متوجه نمیشود چرا این کاراکتر در پایان به طور مثال خانواده ش از هم متلاشی می شود و در گیر مشکلات بسیار می گردد اگر ا اجازه دهیم که شخصیت بعضی از فیلمها آن طور که هستند نشان داده شوند و کمی صبوری کنیم در پایان میتوانیم نتیجهگیری درستی هم از عملشان داشته باشیم و هم به این موضوع پی ببریم که آنها چرا با یک سری از مشکلات مواجه شدند و به نوعی مخاطب باعواقب استفاده از این نوشیدنیها که باعث از هم پاشیدن بنیاد خانوادهها است آشنا می شود.
وقتی مدیر دوبلاژ مترجم میشود
همانطور که در قسمت دیگری از مصاحبه هم به این موضوع اشاره کردم؛ دوبله و ترجمه دو عنصر کمک کننده به یکدیگر هستند و نمیتوان تاثیر آنها را بر روی یکدیگر انکار کرد به همین خاطر فعالیتم در هر دو عرصه به من کمک زیادی می کند در بسیاری از موارد در حین ترجمه کار سینک را هم انجام میدهم در حالی که یک مدیر دوبلاژی که به زبان مسلط نیست کار دشوار تری را برای سینک کردن در پیش دارد از طرفی اگر مدیر دوبلاژی کاری را برعهده داشته باشم که ترجمه آن با من نباشد به دلیل تسلطم به زبان انگلیسی به مراتب راحت تر میتوانم کلمات مناسب را در صورت نیاز جایگزین کنم.
نگار حسینی