برنا- گاهی راحت و با کوچکترین بهانهها به دست میآید. گاهی هم اصلا راه ندارد! هر کاری کنی که بتوانی کسی را خندان ببینی انگار نه انگار. گاهی اشکال کار جای دیگری است و به این سادگیها از سر راه برداشته نمیشود. محققان میگویند شاد بودن به عوامل مختلفی بستگی دارد که بعضی از مهمترین آنها اجتماعی و اقتصادی است.
تحقیقات نشان میدهد افرادی که شاد هستند احساس امنیت بیشتری میکنند، آسانتر تصمیم میگیرند، روحیه مشارکتی بیشتری دارند و بیشتر از دیگران احساس رضایت از زندگی دارند. کمبود شادی در جامعه باعث افسردگی، بدبینی، بیعلاقگی به اجتماع و کار میشود، وجدان کاری را کم میکند و اعتیاد، خشونتهای اجتماعی و ناهنجاریها را افزایش میدهد.
محققی به نام مینکو در پژوهشی بینالمللی شاخص شادی کشورها را محاسبه کرد و نشان داد رتبه شادی ایران بین سالهای 1997-2007 در بین 97 کشور، رتبه 56 است که از متوسط پایینتر است. تحقیقات در بعضی کشورهای دیگر نیز پیش از این نشان داده بود میزان درآمد با شادی رابطه مستقیم دارد، هر چه فعالیت اجتماعی بیشتر باشد، شادی بیشتر میشود و روابط اجتماعی بیشتر هم باعث شادی میشود.
گراهام محقق دیگری است که به اﺛــﺮات ﻣﻨﻔــﻲ ﻧــﺎﺑﺮاﺑﺮی در ﻣﻘــﻮﻻﺗﻲ مثل ﺛــﺮوت، ﭘﺎﻳﮕــﺎه، وﺿــﻌﻴﺖ اﺳﺘﺨﺪاﻣﻲ، ﺗﺤﺼﻴﻼت، اﻣﻜﺎﻧﺎت ﺑﻬﺪاﺷﺘﻲ و... پرداخته و به این نتیجه رسیده ﻛﻪ ﻧﺎﺑﺮاﺑﺮی در این اﻣﻜﺎﻧﺎت ﺑﺮ ﺷﺎدی اﻓﺮاد اﺛﺮات ﻣﻨﻔﻲ ﺑﺮ ﺟﺎی ﻣﻲﮔﺬارد.
در ایران تحقیقی بر روی جوانان شهر بابلسر در دامنه سنی 15-29 سال نشان داده میزان شادی 32.4درصد جوانان در حد پایین، 37.6درصد آنها در حد متوسط و میزان شادی 30درصد آنها در سطح بالا بود. در مجموع سطح شادی بین این جوانان متوسط ارزیابی شده است. بر اساس یافتههای این تحقیق، شادی مفهومی ذهنی و فردی است اما عوامل اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی نیز بر آن تاثیر میگذارد زیرا انسان موجودی اجتماعی است و زندگیاش در رابطه با دیگران معنا پیدا میکند. در این میان عوامل اجتماعی اهمیت خاصی دارد و یک شبکه اجتماعی قوی با دوستان عامل مهمی در شادی افراد است. این تحقیق را حمید دهقانی و همکارانش انجام دادهاند.
یک تحقیق دیگر در مورد شادی در محیط کار با همکاری کارکنان شرکت ملی حفاری ایران توسط ابراهیم انصاری و همکارانش انجام شده که نشان داده هر چه سابقه کار بیشتر باشد، شادی افزایش پیدا میکند و ظاهرا افراد خود را با شرایط کار وفق میدهند. ﻫمچنین هر ﭼﻪ ﺧﻼﻗﻴﺖ اﻓـﺰاﻳﺶ ﻳﺎﺑـﺪ ﺷـﺎدی در ﻣﺤﻴﻂ ﻛﺎر ﻧﻴﺰ اﻓﺰاﻳﺶ ﻣﻲﻳﺎﺑﺪ. در محیط کار 28.2درصد ﺗﻐﻴﻴـﺮات ﺷﺎدی ﻧﺎﺷﻲ از رﺿﺎﻳﺖ ﺷﻐﻠﻲ و اﻣﻨﻴﺖ ﺷﻐﻠﻲ اﺳﺖ. شاد بودن در محیط کار باعث افزایش بهرهوری میشود. اﻳﺠﺎد ﻓﻀﺎی ﺗﺆام ﺑﺎ ﻣﺤﺒﺖ، راﺑﻄﻪ ﺑﺎ دوﺳﺘﺎن، ﺗﺠﺎرب ﻣﻮﻓﻖ و ﻣﺤﻴﻂ ﻛﺎر و ﻓﻀـﺎی ﻓﻴﺰﻳﻜﻲ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﻣﻲﺗﻮاﻧﺪ در رﺷﺪ ﻋﻮاﻃﻒ و به ﺨﺼﻮص ﺷﺎدی ﻣﻬﻢ ﺑﺎﺷﺪ. ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﺗﻤﺮﻳﻦ ورزﺷﻲ و اﺣﺴﺎس ﻣﻮﻓﻘﻴﺖ، رواﺑﻂ ﺳﺎﻟﻢ در ﻣﺤﻴﻂ ﻛﺎر، ﺑﻬﺎ دادن ﺑﻪ ﭘﺮﺳﻨﻞ و دﺧﺎﻟﺖ دادن آﻧﻬـﺎ در اﻣـﻮر ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﻛﺎر و ﺳﺎزﻣﺎن ﻣﻲﺗﻮاﻧﺪ در اﺛﺮ ﺑﺨﺸﻲ ﻋﻮاﻃﻒ ﻣﺜﺒﺖ اﺛﺮ ﮔﺬار ﺑﺎﺷﺪ. ﺷﺎدی و ﺧﻮﺷﻨﻮدی ﺧﻮد ﺑﺎﻋﺚ ﻧﻮآوری، ﺧﻼﻗﻴـﺖ در ﻛـﺎر، اﻓـﺰاﻳﺶ ﻣﻴـﺰان ﺗﻮﻟﻴﺪ و ﺧﺪﻣﺎت و وﻓﺎداری اﻓﺮاد ﺑﻪ ﺳﺎزﻣﺎن ﺷـﺪه و از اﻳـﻦ رﻫﻴﺎﻓـﺖ ﺳـﺎزﻣﺎن ﻫـﻢ؛ از ﺳـﻼﻣﺖ و ﭘﻮﻳﺎﻳﻲ ﺑﺮﺧﻮردار ﻣﻲﺷﻮد.
به نظر میرسد شادی تنها یک موضوع فردی و ذهنی نیست و عوامل مختلفی در شکل گرفتن آن موثرند. مثلا نروژیها که در سال 2013 برای پنجمین بار متوالی در رده نخست شادترین كشورهای دنیا قرار گرفتهاند، بهترین ركوردها را از نظر اقتصادی و اجتماعی به نام خود ثبت كردهاند.