به گزارش گروه ادبیات و کتاب،بیست و دوم خردادماه روز تشکیل مجمع عمومی و انتخابات هفدهمین دوره انجمن نویسندگان کودک و نوجوان است؛ انجمنی که به زعم برخی در طی سالهای گذشته نتوانسته است، به رسالت خود به گونه مطلوب عمل کند.
لاله جعفری میگوید: سالهاست انجمن فعالیتهای خود را به گردهماییهای مناسبتی محدود کرده است و این زیبنده کار یک تشکل مدنی نیست. به نظر میرسد اعضای هیاتمدیره هیچ انگیزهای برای کار کردن ندارند در حالیکه به نظر میرسد با برنامهریزیهای جدید که یکی از سادهترین آنها چاپ حداقل یک کتاب در سال، آن هم در تیراژ محدود از برگزیدههای جلسات قصهخوانی است، میتوان این مشکل را برطرف کرد.
نوید علیاکبری، مسئول جلسههای قصهخوانی انجمن نویسندگان کودک و نوجوان، با تایید ضمنی این موضوع با موشکافی بیشتری به این معضل نگاه میکند و با برجسته کردن چرایی این مساله میگوید: انجمن نویسندگان کودک و نوجوان در سالهای اخیر بویژه پیش از دولت جدید در نوعی یأس و ناامیدی فرورفته بود و نمیتوانست خوب عمل کند. بنابراین علیرغم موضعگیریهای خوب اجتماعی که در مورد مسائلی مثل «آتشسوزی مدرسه شینآباد» و یا «نامه انتقادی به آموزش و پرورش در هنگام خودکشی نوجوانی به دلیل حمل موبایل در مدرسه» داشت در برخی موارد مثل «بسته شدن نشر چشمه» سکوت کرد.
او میافزاید: به نظر میرسد فعالیت انجمن به نسبت سالهای گذشته در این دوره در حوزه مسائل اجتماعی چشمگیر نبوده است. البته دلایل مختلفی را برای این مسئله میتوان ذکر کرد، از جمله ویژگیهای روحی اعضای هیأت مدیره و بسته بودن فضای فرهنگی و اجتماعی جامعه.
این نویسنده اظهار میکند: انجمن تشکلی بود که در سالهای گذشته توانست با فعالیتهای بهموقع و پیگیریهایش نسبت به شارژ بنکارت نویسندگان کودک و نوجوان و دریافت کارت سفر برای اعضای خود فعال باشد، اما در این دوره هیچیک از این مسائل محقق نشد و انجمن در مورد تعطیلی برخی از موسسات انتشاراتی که اتفاقا در حوزه ادبیات کودک و نوجوان نیز فعال بودند، سکوت اختیار کرد. به هر حال انتظار میرود با توجه به باز شدن فضا و تغییر اعضای هیأتمدیره در دور جدید انتخابات این تشکل شاهد تحرک بیشتری در مسائل فرهنگی و اجتماعی جامعه باشیم.
اما عباس جهانگیریان میگوید: هیأت مدیره فعلی انجمن نویسندگان کودک و نوجوان به لحاظ تاریخی یکی از بدشانسترین هیأت مدیرهها بود چرا که در این دوره همکاری این تشکل مدنی با مراکزی مثل وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی به صورت عامدانه به حداقلترین وضع خود رسید.
این عضو انجمن نویسندگان کودک و نوجوان عنوان میکند: در طی هشت سال گذشته تمامی سازمانهای غیردولتی و مردمی به حاشیه کشیده شدند. خانه سینما تعطیل شد و خانه تئاتر مورد بیتوجهی قرار گرفت. در چنین شرایطی طبعا وضعیت انجمن کودکان و نوجوانان نیز متأثر از فضایی بود که در آن قرار گرفت، بنابراین علیرغم تمام تلاشهایی که از سوی اعضای هیأت مدیره طی این سالها شد بسیاری از آنها مورد کممهری قرار گرفت.
او با اعلام این مسئله که بناست در هیأت مدیره جدید بسیاری از چهرههای شاخص و شناختهشده پیشین حضور نداشته باشند، میگوید: حضور بسیاری از این افراد در هیأت مدیره جدید تضمینکننده بقا و پایداری و موفقیت آن است. افرادی همچون محسن هجری که به نوعی حافظه تاریخی انجمن هستند و نیز اشخاصی مثل محمود برآبادی که سابقه فعالیت مدنی او زبانزد است، میتوانند با توجه به شرایط مساعد فرهنگی که پیش آمده تضمینکننده موفقیتهای آتی انجمن باشند.
این نویسنده تأکید ِمیکند: در حال حاضر خدمات قابل توجهی در زمینه توسعه همکاری انجمن نویسندگان کودک و نوجوان و وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، آموزش و پرورش و گروه کودک تلویزیون و نیز بنیاد سینمایی فارابی در حال شکلگیری است. بخشی از این همکاریها پیشتر باعث جان گرفتن جایزه بینالمللی فیلم کودک و نوجوان شده بود که در آن انجمن با حضور جدی در کنار اهدای پنج سکه بهار آزادی، لوح تقدیر و تندیس انجمن حضور چشمگیری داشت اما در طی سالهای گذشته رفته رفته این روابط کمتر و محدودتر شد و نهایتا جایزه انجمن در این جشنواره بینالمللی در حد اهدای تندیس تنزل پیدا کرد.
او همچنین میگوید: در حال حاضر ما تلاش میکنیم تا با همکاری دوستان به این اوضاع نابسامان رسیدگی مجددی داشته باشیم و با توجه به شرایطی که فراهم آمده بسیاری از مشکلات را برطرف کنیم. به همین منظور است که گفتوگویی را نیز با سازمان محیط زیست در دستور کار داریم. بنابراین بجاست به جای گوشهگیری اعضای توانمند بار دیگر تمامی عزم خود را جزم کنیم تا با گرد هم آوری نخبگان عرصه ادبیات کودک و نوجوان، موفقیت انجمن را در شرایط فرهنگی مناسبی که حاصل شده رقم بزنیم.
اما نگاه حسین بکایی به موضوع کمکاری اعضای هیات مدیره فعلی در سالهای گذشته و انتظارش از این تشکل مدنی آن چیزی است که نا خودآگاه ذهن را به سمت مباحث «فراملیتی» سوق میدهد.
او میگوید: امروز اعضای انجمن همگی به کار گروهی اعتقاد دارند و اساسنامه انجمن با کمترین کاستی میتواند مجموعه نویسندگان، روزنامهنگاران، مترجمان، شاعران و صاحبنظران و نظریهپردازان کتاب و ادبیات کودک را تحت پوشش قرار بدهد. آنچه از تجربه گذشته باید توشه راه آینده کنیم این است که دیگر زمان تصمیمهای تقریبا بوالهوسانه، تصمیمهایی با محور من، و تصمیمهایی که با اصول اولیه دموکراسی و جامعه مدنی مغایرت دارد، گذشته است.
این نویسنده کودکان و نوجوانان اظهار میکند: امروز انجمن نیاز دارد همسو با جامعه به سمت اجرای بیکم و کاست قوانین داخلی و قوانین کلی حرکت کند و در هر تصمیمش بسنجد که کوچکترین آسیبی به دورترین و کمترشناختهشدهترین عضوش نرسد. براین ساساس به نظر من هیات مدیره جدید انجمن وظیفهای بسیار خطیر برعهده دارد، وظیفهای متفاوتتر از هیات مدیرههای قبلی و آن این است که شرایط امروزی فرهنگی، اقتصادی، سیاسی و تاریخی جامعه ایران را درست ارزیابی کند و ضمن تنظیم صحیح و منطقی رابطه خودش با دولت به سمت پایهریزی نظام حقوقی پایداری حرکت کند که در آن نه تنها جایگاه نویسنده و شاعر و به طور کلی هر فعال فرهنگی، بلکه جایگاه انجمنها و تشکلهای فرهنگی به روشنی مشخص شده باشد.
این عضو انجمن نویسندگان کودک و نوجوان تأکید دارد: این حرکت نیاز به دخالت در نظام حقوقی جامعه دارد یعنی ما به طور مشخص نیازمند قوانین تصویبشده از طرف مجلس هستیم که در آنها جایگاه حقوقی و اجتماعی نویسنده، شاعر، مترجم و به طور کلی فعال فرهنگی و انجمنها و سازمانهای فرهنگی تبیین شده باشد.
بکایی همچنین میگوید: انجمن نویسندگان کودک و نوجوان در زمان تاسیس تشکلی بیسابقه بود. به طور کلی در ایران تشکل و اداره کردن یک تشکل و عضویت در آن و برنامهریزی و هدفگذاری آن حرکت پرسابقهای نیست. ما تجربههای خوبی درباره احزاب، هیاتها، تشکلها، جمعیتها و ... نداریم. انجمن براساس یک نیاز تاسیس شد؛ نیازی که در آن زمان مجموعه نویسندگان کودک و نوجوان آن را احساس میکردند و فکر میکردند با تشکیل انجمن به بسیاری از اهداف فروگذاشته صنفی، فرهنگی و اجتماعی خودشان خواهند رسید.
او میگوید: امروز انجمن هفدهمین سال تاسیس خود را در حالی جشن میگیرد که دورههای متعددی را از سر گذرانده است. نخست اینکه 17 سال این تشکل پایدار مانده با همه فراز و نشیبهایی که خواسته و ناخواسته بر سر راه انجمن قرار گرفته است. مهمترین نکته دیگر این است که اعضایی که داخل انجمن بودند با هر شکل و شمایلی با انجمن ادامه دادند، گروهی نزدیکتر، گروهی دورتر، گروهی را انجمن خواسته که داشته باشد و گروهی خواستند که با انجمن باشند. برایند همه اینها بیش از 400 عضو امروزی انجمن نویسندگان کودک و نوجوان است.
بکایی میافزاید: اگر بخواهیم به طور خلاصه عملکرد انجمن را بررسی کنم باید عرض کنم گذشته انجمن انباشته از ناشیگراییها، ناپختگیها و کمتجربگیها از یکسو، همدلیها، دوستیها، همراهیها و مداراگرایها از سوی دیگر است. ما در انجمن همیشه همه گروههای مختلف اجتماعی و گرایشهای متعدد سیاسی را دیدیم و با همه اختلافاتی که بین اعضا بوده است داخل انجمن از تندرویها، زیادهرویها و انحصارطلبیهای معمول جامعه ما به دور بوده است. البته شاید به این دلیل که صندوق انجمن عموما خالی بوده و بودجههای آنچنانی به سمت انجمن جریان پیدا نکرده است.
او تأکید میکند: به هر حال کسی که در این دوره نامزد عضویت در هیات مدیره میشود باید برنامه خودش را برای حرکت در این سمت اعلام کند و بگوید که چه فهمی از این موضوع دارد. یعنی دیگر زمان کارهای براساس رودربایستی گذشته است یعنی دیگر نمیشود ریسک تجربهشده در چند سال گذشته را تکرار کنیم که انجمن به خاطر رودربایستی و کمحرکت جلوه دادن خودش بقای خودش را تضمین کند.
بکایی میگوید: معلوم نیست در پنج شش سال آینده دوباره این رودروبایستیها کارکرد داشته باشد و ممکن است خطراتی که انجمنهای دیگر که مشابه انجمنهای نویسندگان بودند مثل انجمن صنفی روزنامهنگاران را بنیانکن کرد به سمت انجمن هم هجوم بیاورند. خلاصه کلام اینکه دنیای آینده، دنیای گسترده کتاب کودک است و هر کشور و جامعه نیازمند گروه فعال و سازنده در حوزه کتاب کودک است. نه تنها کشورها چشم به قلم نویسندگان بومی هستند بلکه پیگیر نوشتههای کشورهای دیگر هستند. این جایگاه فردای انجمن در جغرافیای ایران، جغرافیای خاورمیانه، جغرافیای جهان اسلام، جغرافیای قاره آسیا و جغرافیای جهان را توصیف میکند.
و این همه همان است که معصومه انصاریان در سالگرد تولدش در گفتوگو با ایسنا تاکید کرده بود: اگر نویسندگان از وضعیت نشر ناراضیاند که هستند یکی از راههای تغییر آن تلاش جمعی است که هم عقلانیتر است و هم موثرتر. تجربه نشان داده است که صدای جمعی رساتر است و بهتر شنیده میشود. باید نیروهای خوشفکر، جوان و باانگیزه در کنار نیروهای با تجربه و دلسوز قرار گیرند تا بتوانند منشأ اثر بیشتری باشند.