به گزارش خبرگزاری برنا، اجتماعي شدن فرد طي فرآيند جامعه پذيري او به وقوع ميپيوندد. جامعه پذیری فرآيندي است كه فرد طي آن با ارزش ها، عقاید، هنجارها، رسوم، آداب پذيري و شعائر جامعۀ خود آشنا ميشود و شيوه هاي زندگي اجتماعي را فرا ميگيرد و به عنوان يك عضو جامعه، آمادگي عمل پيدا ميكند. انسانها در فرآيند جامعه پذيري با دروني سازي ارزش ها و هنجارها ياد ميگيرند چگونه باید نيازهاي زيستي ـ اجتماعي خود را به شيوهاي درست برآورده کنند. نظم و ثبات در جامعه، ماحصل درونيسازي و عمل به اين ارزشها و دستورهای فرهنگي است. دوران نوجواني و جواني، مهمترين و اثرگذارترين دوران شناخت و پذيرش اين معيارهاست. در اين دوران، چنانچه ارزشها و معيارها و هنجارها به گونه اي مناسب و همزمان به نوجوان و جوان ارائه و بهدرستي در او دروني شود، تا پايان عمر، بی كمترين تغييري، در فرد باقي ميماند. جامعه پذيري به طور عمده توسط ۵ نهاد اصلي: خانواده، مدرسه، دولت، اقتصاد و دين انجام ميشود. هريك از اين نهادها كاركردها و وظيفۀ خاص خود را دارند و نيازي از نيازهاي جامعه را برطرف میکنند. پوشش و حجاب يک آموزه و دستور ديني است که مبتني بر آيات و روايات و احکام است. آشنايي فرد با معيارها، الگوها، آموزه ها و احکام ديني درفرآيند جامعه پذيري ديني او انجام ميشود. در اين فرآيند، فرد با محتوا و معناي اين معيارها آشنا میشود و آنها را در موقعيت ها و تعامل های زندگي روزمرۀ خود به کار ميگيرد. جامعه پذيري ديني و آشنایي فرد با مفهوم و معناي حجاب، اصولا از خانواده شروع میشود و پس از آن در مدرسه ادامه پیدا میکند؛ در واقع اعتقادات و باورهاي مذهبي کودکان بیش از آنکه شناختی باشد و در مدرسه ساخته و پرداخته شود، ارزشی است و از مدتها قبل در خانواده ايجاد شده است. چنانچه مراعات حجاب یک نوع رفتار قلمداد شود، این رفتار همانند سایر رفتارهای دیگر تحت تاثیر قواعد خاصی است. بر اساس نظریه های جامعه شناختی و روانشناختی، انجام یک رفتار، تحت تاثیر عوامل متفاوتی است. جامعه پذيري حجاب توسط رسانه ها، به وسيلۀ تدوين برنامه هاي خاص براي نوجوانان و جوانان و ساخت فيلم ها و برنامه هاي تلويزيوني ادامه پیدا میکند. كاركرد و وظيفۀ عمده و مهم نهاد دين و سازمانهاي مذهبي، ارائۀ ارزشها و هنجارهاي ديني به منظور آشنايي مردم با اين الگوها و قواعد است. افراد بخشي ازآشنايـي بـا مفهـوم حجاب را در برخورد با گروه دوستان و نهادهاي اجتماعي فرا ميگيرند. با توجه به اينكه هريك از اين نهادها بخشي از جامعه پذيري ديني نوجوانان و جوانان را برعهده دارند؛ بررسي ميزان اثرگذاري آنها، در انتقال اين ارزشها و معيارها لازم و ضروري است. از سوي ديگر لازم است مشخص شود افراد جامعه بيشتر تحت تأثير كداميك از اين نهادهاست تا برنامه ريزان و سياستگذاران فرهنگي كشور بتوانند زمينه هاي مناسب تري براي انتقال درست و بهينة فرهنگ اسلامي تهيه و تدوين كنند. باید پذیرفت مراعات کردن یا نکردن پوشش اسلامی، سهم بسزایی در سلامت یا انحطاط افراد جامعۀ اسلامی دارد. برخی با ترویج این شبهه که مسئلۀ پوشش یا حجاب امری کاملا شخصی و فردی است، از کارکرد دینی و اجتماعی حجاب در سلامت جامعه یا تأثیر رعایت نکردن حجاب و بدپوششی در ترویج مفاسد اخلاقی و ناهنجاری های اجتماعی غفلت میکنند و معتقدند حکومت نمیتواند برای مبارزه با بیحجابی از باب امر به معروف و نهی از منکر اقدام کند. رعایت پوشش و حجاب شرعی یکی از راههای حفظ عفت و پاکدامنی در جامعه و خانواده و فرد است. طهارت قلبی و سلامت معنوی انسانهای مؤمن در گروی چشم فروافکندن در مقابل نامحرم و رعایت ترازها و معیارهای قرآنی در گفتار، رفتار، پوشش و تعامل با انسان های بیگانه و نامحرم است. به همین دلیل، آیات و روایات فراوانی به رعایت پوشش شرعی در برابر نامحرم تأکید و الزام کرده اند. براساس یافته های قرآنی رعایت پوشش شرعی یکی از واجبات بوده و ترک آن منکر است. با تأمل بر آیه های حجاب، درمی یابیم قرآن مجید هر نوع منکر و معصیت و انحراف از حق و میل به باطل را چه در حوزة اعتقاد و چه در عرصة رفتار و کنش، جرم تلقی کرده است و برای آن عقوبت های اخروی و در بسیاری موارد مجازات های دنیوی در نظر گرفته است. براساس ادلۀ قرآنی و روایی میتوان سطوحی از مجازات را برای عنوان مجرمانۀ بدحجابی در جامعۀ اسلامی در نظر گرفت.
نویسنده: وحیده علی میرزائی دانشجوی دکتری مطالعات زنان
انتهای پیام/