لوازم خانگي داراي سه مثلث تامين مواد اوليه، توليد و توزيع است که اگر در هر کدام از اين سه راس اختلالي ايجاد شود، فرآيند توزيع نهايي با مشکل مواجه خواهد شد. در حقيقت اين سه راس در ارتباط تنگاتنگي با يکديگر هستند، بنابراين بررسي مشکلات هر گروه بدون در نظر گرفتن مشکلات دو بخش ديگر ممکن نيست.
افزايش قيمت مواد اوليه و گراني محصولات توليدشده در کارخانهها ناچارا به افزايش قيمت و گراني محصولات توليدشده نهايي در مراکز توزيع نيز سرايت خواهد کرد. این در حالی است که به گفته مسئولان، بیشتر مواد اوليه مورد نياز کشور براي توليد لوازم خانگي مانند ورقهاي فولاد در داخل کشور توليد ميشود.
فولاد و پتروشیمی دو صنعت مهمی هستند که مواد اولیه لوازم خانگی را تامین میکنند. طبق آمار بورس کالای ایران، افزایش قیمت مواد پتروشیمی مورد نیاز لوازم خانگی و ورقهای فولادی طی سالهای اخیر روندی صعودی داشته و به ویژه از سال 1399 شتاب بیشتری نیز پیدا کرده است.
برای مثال قیمت ورق فولادی مورد استفاده در لوازم خانگی در سال 99 افزایشی 120 درصدی را نشان میدهد و در سالهای بعد نیز این روند ادامه پیدا کرده، به طوری که تنها در 6 ماه نخست امسال افزایشی 44 درصد داشته است. (نمودار 1)
قیمت هر کیلوگرم مواد پتروشیمی مورد نیاز لوازم خانگی نیز دست کمی از ورقهای فولادی ندارد و در سالهای 99 و 1400 به ترتیب افزایشی 93 و 50 درصدی را نشان میدهد. (نمودار 2)
نمودار 2
افزایش قیمت مواد اولیه، تنها بخشی از چالشهایی است که تولیدکنندگان لوازم خانگی با آن دست و پنجه نرم میکنند. این افزایش قیمت در حالی است که عمق ساخت لوازم خانگی در کشور 75 درصد است و مابقی مواد مورد نیاز این صنعت از طریق واردات تامین میشود اما به دلیل کمبود ارز، تخصیص آن هم روندی طولانی را طی میکند و هم به صورت قطرهچکانی صورت میگیرد.
مشکل تخصیص ارز برای واردات مواد اولیه مورد نیاز لوازم خانگی نکتهای است که دبیر انجمن لوازم خانگی کوچک نیز به آن اشاره میکند و میگوید: در تامین مواد اولیه تولید داخل مشکلی وجود ندارد اما قیمت این مواد مدام در حال افزایش است که باعث میشود تولیدکننده چارهای جز افزایش قیمت محصول خود نداشته باشد.
ابوالقاسم شانهساز با بیان اینکه مشکل اصلی صنعت لوازم خانگی در حال حاضر تامین ارز است، گفت: با وجود اینکه 75 درصد مواد اولیه صنعت لوازم خانگی در کشور تولید میشود اما تاخیر و نقص در واردات 25 درصد باقیمانده به دلیل عدم تخصیص ارز، باعث ایجاد مشکلات زیادی برای تولیدکنندگان میشود.
به نظر میرسد پیش از هرچیز باید نظارت جدی بر افزایش قیمت مواد اولیه لوازم خانگی وجود داشته باشد و تورم این حوزه کنترل شود تا در نهایت کالایی که به دست مشتریان میرسد، قیمتی مناسب با سبد خانوار داشته باشد.