سمانه رضایی روانشناس و مشاور خانواده در گفت و گو با خبرنگار باشگاه جوانی خبرگزاری برنا درباره رفتارهای پرخطر در نوجوانان گفت: هرگونه بیان رفتار پر خطر در دوره حساس نوجوانی باید جدی گرفته شود، چرا که تا اطرافیان قربانی بخواهند به جدیت موضوع پی ببرند یا زمانی را به بررسی و تحلیل گفتههای نوجوان اختصاص دهند، کار از کار میگذرد.
وی افزود: متأسفانه در این شرایط زمانی برای آزمون و خطا و آزمایش روی نوجوان وجود ندارد و هرلحظه این امکان وجود دارد که نوجوان تهدید خود را عملی کند.
احساسات دوران نوجوانی مبالغه آمیز هستند
وی دوران نوجوانی را دوران فوران احساسات و هیجانات دانست و ادامه داد: همانطور که هرکسی دوره بلوغ را پشت سر میگذارد، با نگاهی به دوره نوجوانی خود میتوان میزان مبالغه و اغراق و زیاده روی احساسات در این دوره را تشخیص داد.
این روانشناس آسیب پذیری را از شاخصههای اصلی دوره نوجوانی دانست و اظهار کرد: میتوان سرچشمه آسیب پذیری را تغییرات هورمونی دانست که در دوره نوجوانی رخ میدهد.
والدین آگاه برای نوجوان گوش شنوا هستند
رضایی نهاد خانواده را از عوامل تاثیرگذار روی حال روحی نوجوان عنوان کرد و افزود: خانواده با درک کردن نوجوان میتواند به ثبات حال خوب در فرزند خود کمک کند. درک کردن شامل توجه به احساسات و نیازها میشود. همچنین توجه به نوسانات خلقی نیز از موارد درک کردن یک نوجوان شمرده میشود.
این مشاور خانواده در ادامه با اشاره به بخشی از وصیت امیرالمومنین(ع) به امام حسن(ع) که فرمودند فرزند تو، فرزند زمانه خودش است، ادامه داد: بر اساس دستور امام اول شیعیان باید سعی داشت نوجوان را بر اساس زمانهای که در آن زندگی میکند، تربیت و قضاوت کرد.
وی با اشاره به جامعه در حال گذار تشریح کرد: منظور از شرایط گذار در جامعه شرایطی است که ارزشها دچار تغییر و تحول میشوند. وقتی کاری که در گذشته ننگ محسوب میشد الان امتیاز به شمار میآید، مصداقی برای به تصویر کشیدن جامعهء در حال گذار است. اصلاح موی پشت لب مثالی رایج برای جامعه در حال گذار در بین نوجوانان است که در گذشته این کار نشانی از گستاخی دختر بود ولی در عصر حاضر عملی برای آراستگی به حساب میآید.
این روانشناس با اشاره به دو نوع خانواده ادامه داد: والدین آگاه پدر و مادری هستند که با در نظر گرفتن شرایط گذار جامعه برای نوجوان خود نقش گوش شنوا را ایفا میکنند. در مقابل، والدین ناآگاه یا به اصطلاح سمی وجود دارند که سعی میکنند علایق و ارزشهای خودشان را به نوجوان القا کنند.
رضایی در ادامه با بیان این که دعوا و مشاجره در مباحث بیاهمیت نتیجهای جز ضعیف شدن سطح ارتباطات ندارد، گفت: تکرار شدن دعوا و مشاجره در خانواده، به نوجوان احساس مزاحم بودن میدهد. همچنین احساس مطلوب نبودن و خواسته نشدن از طرف خانواده و جامعه از جمله احساساتی هستند که در اثر نزاعهای متداول در نوجوان پدید میآید.
امر و نهی افراطی والدین، نوجوان را در معرض رفتارهای پر خطر قرار میدهد
وی افزود: نوجوان برای دوری از این احساسات آزار دهنده به خودآزاری یا خودکشی پناه میبرد که پشیمانی بعد از حادثه به وفور دیده میشود چرا که آسیبهای وارد شده قابل جبران نیستند. برای مثال نوجوان خودکشی میکند اما زندگی او پایان نمیگیرد و به اعصاب حنجره او آسیب وارد میشود. نتیجه این خودکشی چیزی به جز از دست دادن صدا و پشیمانی نبود. در موارد دیگر مراجع در خودکشی با دارو بخشی از کبد خود را از دست داده بود.
این مشاور خانواده با متهم کردن رسانه تصویری ادامه داد: اگرچه در دین کامل اسلام برای صبر کردن نیز پاداش در نظر گرفته شده است، اما رسانهها، فیلمها و سریالها توجهی به این موضوع ندارند. عوامل موثر در مبحث الگوسازی قهرمان داستان را در مرحله تسلیم شدن نشان میدهند. در حالی که ممکن است خیلی از مخاطبان نوجوان با قهرمان داستان همزاد پنداری کنند. در این مرحله قهرمان قصه به جای حل مسئله در برابر مشکلات خودکشی میکند.
وی ادامه داد: همین امر باعث میشود نوجوان به خودکشی به عنوان یک راه حل نگاه کند. چرا که وقتی قهرمان فیلم خودکشی کرد، همه ابراز ناراحتی کردند و توجه همه به سمت ناراحتی قربانی جلب شد. در نقطه مقابل، قهرمانان بعضی از سریالهای خارجی کسانی هستند که سعی در برطرف کردن مشکلات دارند و به همین واسطه سطح تحمل خود را ارتقاء بخشیده وآستانه تحمل را بالا میبرند.
رضایی با اشاره به نحوه فرزندپروری اظهار کرد: مدل فرزند پروری در نوجوانی متفاوت از شیوه فرزند آوری در کودکی است. در دوره کودکی پدر مادر امکان و وظیفه امر و نهی دارند در حالی که در دوره نوجوانی باید با لحن پیشنهادگونه با نوجوان خود صحبت کنند. از نوجوان نظرسنجی کرده و پیشنهادات او را به گوش جان بشنوند. امر و نهی افراطی والدین، نوجوان را در معرض رفتارهای پر خطر و خشم زیاد قرار میدهد.
حل مسئله به مراتب نتایج بهتری نسبت به تصمیمات هیجانی دارد
رضایی آموزش دادن به نوجوانان را وظیفه روانشناسان و مشاورهها عنوان کرد و خاطرنشان کرد: کنترل احساسات و هیجانات و مهارت حل مسئله از جمله آموزههای مهم در بحث رفتارهای پرخطر است. در این آموزشها نوجوان متوجه میشود حتی اگر تمام مشکل را حل نکند و فقط بتواند تا حدودی نقش مشکل را کمرنگ کند، نتایج بهتری نسبت به تصمیمات هیجانی در بر دارد.
وی در پایان نقش اطرافیان را مهم دانست و گفت: نباید با خاص جلوه دادن خودکشی کاری کنیم که به نظر برسد نوجوان با انجام دادن این عمل از باقی همسالانش متمایز میشود. چه بسا باید والدین نوجوانی که فکر خودکشی را در سر میپروراند را از این اتفاق آگاه کنیم. وظیفه ما به عنوان یک عضو نزدیک زیر نظر گرفتن نوجوان به طور غیر مستقیم است. برای مثال اگر نوجوانی داروهای روانپزشکی استفاده میکند، باید داروهای او را بشناسیم. در صورتی که بیان رفتارهای پرخطر تشدید شد، مراجعه به روانشناس از کمکهای فوری به حساب میآید.
انتهای پیام/