آرش فتاحی بازیگر تئاتر و نقال خودآموخته از کرمانشاه در گفت و گو با خبرنگار باشگاه جوانی خبرگزاری برنا، در مورد تاثیر قصهها روی کودکان گفت: همانطور که هرکشور، هر دین و مذهبی تابع یک آداب و رسوم هستند، ایران نیز از این قائده مستثنی نیست و غنی از سنت و آداب و رسوم مخصوص به خود است.
کودک به وسیله قصه سرگرم میشود
وی قصه گویی را یک سنت قدیمی دانست و گفت: این که در فیلمهای قدیمی کشورهای مختلف میبینیم که یک فرد بزرگسال برای کودک قصه تعریف میکند، نشان دهنده قدمت سنت قصهگویی است، کودک به وسیله قصه سرگرم میشود یا دست کم چیزی یاد میگیرد.
وی از شاهنامه به عنوان اثری عزیز و دوستداشتنی یاد کرد و افزود: حکیم ابوالقاسم فردوسی سالیان سال زحمت کشید تا به وسیله کتاب شاهنامه، زبان فارسی را از خطر تحریف نجات دهد.
این بازیگر تئاتر با بیان این که نقالی یکی از شاخههای قصهگویی است، ادامه داد: به کمک نقالی میتوان شاهنامه را به عنوان یکی از انواع آداب و رسوم اصیل زبان فارسی به کودکان، نوجوانان و افراد تازه وارد در عرصه نقالی معرفی کرد.
وی نقالی را یکی از هنرهای قدیمی ایران دانست و گفت: با توجه به این که هنوز خیلی از اساتید بزرگ زبان و ادبیات فارسی نمیتوانند کتاب شاهنامه را روان خوانده یا تفسیر کنند، به یقین میتوان گفت این کتاب ارزشمند دارای ادبیات سخت و دشواری است که نمیتوان در یک شب آموزش آن را فرا گرفت. پس برای خو دادن نسل جدید با شاهنامه یا هرقصهی کهن ایرانی باید از سن کم و با زبان ساده اقدام کرد.
فتاحی با بیان این که نقالی و قصه گویی زمینه آشنایی کودکان و نوجوانان را با تاریخ و فرهنگ ایران فراهم میکند، ادامه داد: مخاطبان نقالی به محض شناخت وطن، به هویت خود افتخار خواهند کرد و این حس غرور و وطن دوستی، رشد مثبت را به دنبال خواهد داشت.
ارتباط، بخش عمدهای از قصهگویی را تشکیل میدهد
این بازیگر تئاتر وظیفه آشنایی با کودکان با قصههای کهن ایرانی را روی دوش نهادهای آموزشی دانست و عنوان کرد: برای مثال اگر اشعار شاهنامه به زبان ساده از مقطع ابتدایی در چند صفحه از کتاب فارسی نگارش شود و این روند تا مقاطع بالاتر مثل دبیرستان و دانشگاه ادامه پیدا کند، دانش آموز به شناخت از بزرگترین شاعر کشور خود میرسد و همچنین رسم و رسوم، آداب و فرهنگ کشور را از کودکی میآموزد.
فتاحی با تاکید روی این که باید بین اجرا برای کودک و بزرگسال تفاوت قائل شد، ادامه داد: یک نقال باید در نقالی برای کودکان شیوه خود را تغییر دهد. البته این به معنای عوض کردن این هنر قدیمی نیست بلکه اجرا باید متناسب با سن مخاطب باشد. یعنی داستان رستم و سهراب برای کودکان به صورت آسان و عامیانه بیان شود تا قابل فهم باشد اما در اجرا برای مخاطبان بزرگسال میتوان از اشعار شاهنامه کمک گرفت.
وی با بیان این که ارتباط، بخش عمدهای از قصهگویی را تشکیل میدهد، ادامه داد: قصه گو برای برقراری ارتباط با مخاطب باید از خلاقیت خود بهره ببرد چرا که قصه باید با مخاطب آغاز شده و با مخاطب به اتمام برسد. این خلاقیت میتواند شامل استفاده از سازهای مختلف مثل نی در قصه گویی، به کارگیری دستها یا دخالت دادن یک زبان یا لهجه برای شیرینتر شدن روند قصه باشد. همچنین خلق یک وسیله نو نشان از ابتکار قصه گو دارد.
این قصه گو در مورد مقایسه قصهگویی در قدیم و عصر حاضر گفت: اگرچه شیوه پای کرسی نشستن و برای کودکان قصه گفتن گرامی، شیرین و سرشار از خاطره است اما با گذشت زمان قوانینی برای قصه و قصهگویی وضع شده است. توجه به تقسیم کردن قصه به طبقات بند آغازین، میانه و بدنه و پایانه از جمله این اصول در قصه گویی است. همچنین محتوای قصه باید فراز و فرود را در بر گرفته تا دچار یکنواختی نشود.
فتاحی با اشاره به میمیک (حالات) صورت و زبان بدن در قصه گویی گفت: یکی از تفاوتهای اجرا در سرزمین غرب و شرق، عضلات درگیر است. در اجراهای اروپایی و حتی در استندآپ کمدینهای مدرن به وفور استفاده ازعضلات صورت را میبینیم. یعنی برای بیان احساسات از عضلات صورت کمک گرفته میشود و گاهی حتی شاهد ادا درآوردن و اغراق در ادای این حالتها هستیم. اما در سرزمین شرق تمرکز نقالها روی زبان بدن است و نقالهای آسیایی با به کار گیری اعضای بدن و پیچ و تاب خوردن ممتد و پشت سر هم به انتقال احساسات میپردازند.
مهم ترین نیاز عرصه قصه گویی، آموزش به متقاضیان است
وی با اشاره به کمبودهای عرصه قصه گویی گفت: با توجه به اصالت و قدمت هنر قصه گویی، اگر برای ارتقاء، ترویج و افزایش کیفیت جشنوارههای قصه گویی تغییراتی انجام بگیرد، خالی از لطف نیست.
این بازیگر تئاتر مهم ترین نیاز این عرصه را آموزش به متقاضیان عنوان کرد و ادامه داد: بیشتر از این که آموزش برای افراد معمولی اهمیت داشته باشد، باید به آموزش برای کسانی توجه شود که قصد شرکت در مسابقات مرتبط قصه گویی را دارند. این آموزشها باید در باب افزایش مهارت این شرکت کنندگان به کار گرفته شود.
فتاحی با تاکید روی این که باید سطح شرکت کنندگان در مسابقات، یکسان باشد، افزود: به طور مثال آموزش به پدربزرگ و مادربزرگهای عزیز در روستاها یا شهرستانها که قصد شرکت در بخش قصهگویی ۹۰ ثانیه، کلاسیک، نقالی و... را دارند از الزاماتی است که کمبود آن احساس میشود.
وی با بیان این که مراتب عالی عرصه قصه گویی، مسئولیت آموزش به اساتید پایینتر را دارند، ادامه داد: در این آموزشها بازگو کردن اصول در اولویت است. همچنین جای خالی بزرگان عرصه قصه گویی در جشنوارهها برای آموزش دادن یا داوری حس میشود.
این نقال با اشاره به اجراهای بین المللی افزود: راه یافتن به مسابقات بین المللی و ارائه یک اجرای بینظیر در چنین مسابقاتی مستلزم آموزش دیدن مرحله به مرحله است. به عبارت دیگر، شرکت کننده باید از مسابقات کوچک منطقهای و میان منطقهای شرع به رقابت کرده و به مسابقات بزگتر در شهر، کشور و نهایتا در سطح جهانی راه پیدا کند. گفتنی است که تمام این مراحل باید همزمان با آموزش دیدن برای مرحله بعد باشد.
رسانه ملی کمک شایانی به احیای نقالی میکند
فتاحی با درخواست از رسانه ملی برای آشنا کردن کودکان با هنر نقالی، گفت: رسانه ملی و شبکههای صدا و سیما مثل شبکه نسیم یا شبکه پویا با دعوت از نقالان و اختصاص دادن برنامهای به این هنر، کمک شایانی به احیای این حرفه اصیل میکنند ولو آن که این برنامه در حد دو دقیقه باشد.
وی با اشاره به برنامههای عمو پورنگ گفت: برنامههای نقالی علاوه بر این که زمینه آشنایی مردم را با این هنر فراهم میسازد، در صورت استمرار پخش، کودکان به این هنر علاقه مند خواهند شد. به عبارت دیگر صدا و سیما نباید در پخش برنامههای نقالی به یک یا دوبار اکتفا کند و انتظار داشته باشد که به اندازهای از آنها استقبال شود که از برنامه کودکهای معروف مثل برنامههای داریوش فرضیایی ملقب به عمو پورنگ یا برنامه فیتیله ها استقبال میشود.
این بازیگر تئاتر ادامه داد: مداومت در پخش برنامههای نقالی باعث میشود کودکان نقالی را به عنوان یک هنر پذیرفته و مثل باقی برنامهها کودک هرروز پیگیر آن باشند.
فتاحی با بیان این که زحمتهای نقالان در صورت حمایت رسانه ملی اثر بخش خواهد بود، خاطرنشان کرد: برای شروع بهتر است شبکههای استانی دست به دعوت نقالها بزنند. بعد که قصه گویی نقش خود را در رسانه ملی پیدا کرد قصه گوها و نقالان در شبکههای ملی اجرا برگزار کنند و به این وسیله، این هنر قدیمی بار دیگر احیا خواهد شد.
انتهای پیام/