طبق قانون اساسی ایران، پخش هر گونه شبکه تلویزیونی و رادیویی بر عهده سازمان صداوسیما است و این سازمان به عنوان تنها متولی پخش برنامه های دیداری و شنیداری در کشور بدون اینکه رقیبی از بخش خصوصی داشته باشد، به فعالیت خود ادامه می دهد. از مدت ها قبل صداوسیما به هر کدام از شبکه های خود وظیفه ای داد و آنها را در دسته خاصی طبقه بندی کرد.
بلاشک یکی از مخاطبان اصلی برنامه های رادیو و تلویزیون جوانان هستند. مسئولین صداوسیما نیز از این رو "شبکه سوم سیما" و "رادیو جوان" را ویژه پرداختن به مسائل جوانان افتتاح کرد تا به نوعی خلاء رسانه مختص جوانان برطرف شود.
حالا بعد از گذشت بیش از 15 سال از برنامه سازی تخصصی در حوزه جوان، خبرنگار باشگاه جوانی خبرگزاری برنا با تعدادی از جوانان که خود را مخاطب حرفه ای رسانه ملی می دانند به گفتگو نشسته تا از آنها بپرسد: به نظر شما آیا همه آن چیزی که صداوسیما نشان می دهد خواسته نسل جوان امروز ایران است؟
نیاز جوان امروز خط قرمز رسانه ملی شده است
مینا 27 ساله با بیان اینکه از وضعیت اسفناک رسانه ملی بسیار تعجب می کند ادامه داد: متاسفانه این روزها در رسانه ملی شاهد تبلیغ انواع کمربندهای لاغری، کفش پیاده روی و... هستیم. این کالاها دقیقاً همان هایی است که در شبکه های ماهواره ای نیز تبلیغ می شود. متاسفانه به قدری اوضاع صداوسیما بد شده است که حتی فیلم ها و سریال هایشان را با هدف تبلیغ فلان مجتمع تجاری یا فلان بانک ساخته و پخش می کنند.
وی ادامه داد: من به عنوان یک جوان برنامه هایی که ویژه جوانان باشد را در رسانه ملی باشد نمی بینم. همه برنامه های ویژه جوان مملو از حرف های شعاری است. از طرفی نگاه جامعی به جوانان نمی شود و این رسانه تبدیل به فضایی برای بخش خاصی از جوانان شده است. درد جوان امروزی که فقط اعتیاد و کنکور نیست. چرا رسانه ملی از آن مدال آور المپیکی که به دلیل فقر مالی در کنار خیابان سمبوسه درست می کند و می فروشد برنامه ای نساخت؟ تصویری که رسانه ملی از جوان امروزی نشان می دهد یا جوانی است که با پول پدرش روز را به شب می رساند و یا اینکه یک جوان معتاد است.
مینا با بیان اینکه شبکه سوم سیما بیش از آنکه شبکه جوان باشد ، شبکه فوتبال و ورزش است افزود: رادیو جوان را خیلی سال است که گوش نمی کنم زیرا برنامه هایش دیگر مناسب من 27 ساله نیست. بیشتر جوانان 18 تا 22 ساله را در بر می گیرد و هیچ حرفی برای من 27 ساله ندارد. من که دیگر نباید برنامه آهنگ های درخواستی گوش کنم. دغدغه جوانی به سن من چیز دیگری است. شبکه جوان این روزها تصمیم گرفته با حضور تعداد انبوهی از ستارگان هنری نام خود را سر زبان ها نگاه دارد. در صورتی که این اشتباه است. من بخاطر فلان مجری هیچ وقت برنامه ای را گوش نمی کنم ، بلکه محتوای برنامه برایم مهم است که متاسفانه برنامه های رادیو جوان از فقر محتوایی شدید رنج می برد. دغدغه و حرف های دل من به عنوان یک جوان ایرانی تبدیل به خط قرمز رسانه ملی شده است که هیچ برنامه سازی جرات صحبت کردن و پرداختن به آن را ندارد.
برنامه سازان حوزه جوان فقط رفع تکلیف می کنند
مونا 23 ساله با بیان اینکه خیلی وقت است که برنامه های رسانه ملی را دنبال نمی کند ادامه داد: ترجیح می دهم به جای دیدن یک مشت فیلم و سریال که جز وقت تلف کردن چیز دیگری برایم ندارد، وقت خودم را صرف کارهای دیگر بکنم. دغدغه جوان امروزی این چیزی نیست که در صداوسیما می بینیم. به نظرم باید برنامه سازان و مدیران شبکه سه سیما و نیز رادیو جوان بار دیگر رو به تحقیقات میدانی آورده و دغدغه نسل جوان را برای خود بازتعریف کنند. آنها از حرف امروز جوانان بسیار عقب مانده اند.
وی ادامه داد: بخشی از جوان امروزی آنهایی هستند که وقت خود را بیشتر در دوستی با جنس مخالف و یا رفتن به کافی شاپ ها سپری می کنند. این جوان ها هیچ وقت در رسانه ملی جایی نداشته که خود جای تعجب دارد.
مونا که روزی خود شنونده فعال رادیو جوان بود و در طرفداری از برنامه ای خاص وبلاگ تاسیس کرده بود اضافه کرد: دیگر هرگز حاضر نیستم چنین کاری را مثل گذشته انجام دهم. چون احساس می کنم برنامه ها حرفی برای گفتن ندارند. قبلاً احساس می کردم مجری رادیو نسبت به شنونده اش احساس مسئولیت می کند. اما امروزه مجری ها فقط می آیند، متنی را می خوانند و می روند. برنامه سازی در رادیو و تلویزیون ما نوعی رفع تکلیف است و هیچ برنامه ساز و مجری در رادیو و تلویزیون به فکر دغدغه های نسل جوان نیست.
در رسانه ملی از شعار شنیده می شوید استفاده ابزاری می شود
پرستو 18 ساله نگاه تیزبینانه ای به برنامه های رسانه ملی در حوزه جوان داشت. وی با بیان اینکه جوان امروزی آنچه که دوست دارد در صداوسیما نمی بیند اضافه کرد: مدتی است که شبکه ها تخصصی شده اند. مثلاً شبکه دو سیما مختص به کودک و نوجوان شده که برای کودکان جز ردیف کردن انواع و اقسام خاله ها و عمو ها هیچ برنامه دیگری نساخته ایم و برنامه حوزه نوجوان نیز صرفاً محدود به ساخت مسابقه شده است.
وی ادامه داد: شبکه سه سیما با شعار "شبکه جوان" کار خود را آغاز کرد ، اما گویی دغدغه جوانان را نمی داند. نیاز جوانان تنها برنامه های مذهبی و یا کنکوری نیست. در حوزه ورزش نیز جز برنامه نود عادل فردوسی پور هیچ برنامه موفقی نداریم. برنامه های ورزشی ما پر شده است از حضور گزارشگرانی که حتی قواعد صحبت کردن را به درستی نمی دانند. در سانسور کردن هم که ما سرآمد دنیا شده ایم. این روزها سانسور از سریال های خارجی به سریال های داخلی هم ورود پیدا کرده است و مسئولین سیما حتی در فیلمنامه ها نیز دست می برند و می بینی که سریالی بدون آنکه محتوای خاصی داشته باشد بسیار آشفته و ناهماهنگ به پایان می رسد. باور کنید کسی که دسترسی به اینترنت و ماهواره نداشته باشد و تنها رسانه اش همین صداوسیما باشد بعد از مدتی دچار بیماری های عجیبی می شود.
پرستو افزود: خیلی از همین جوانانی که امروزه به عنوان مجری روی آنتن صداوسیما از خدا و پیغمبر می گویند و امر به معروف و نهی از منکر می کنند ، خودشان در زندگی خصوصی شاید هزار و یک کار ناشایست را انجام دهد. این مسائل در شان رسانه ای که خود را ملی می داند نیست. کسی باید دیگران را پند دهد که خود عاری از مشکل باشد. این روزها خیلی از مجریان فقط بخاطر زیبایی چهره و یا پارتی بازی وارد صداوسیما شده اند و شایسته سالاری در صداوسیما دیده نمی شود. آنقدر وضع مالی صداوسیما بد شده است که بیشتر از اینکه برنامه ای را ببینیم مدام در صداوسیما آگهی می بینیم. گوینده های رادیویی خیلی هایشان صدای خوبی ندارد و معلوم نیست با کدام پارتی توانسته اند پشت میکروفون رادیو بنشینند؟ ما واقعاً از داشتن رسانه دیداری و شنیداری که ویژه جوانان باشد و حرف دل آنها را بزند محرومیم.
وی در پایان نیز خاطرنشان کرد: این روزها جوانان به جای اینکه رادیو گوش کنند در ماشین هایشان انواع و اقسام موسیقی ها را می شنوند. زمانی بود که مردم برنامه هایی مثل "راه شب" را همه گوش می کردند اما باور کنید در حال حاضر بسیاری از شنونده های رادیو یا راننده های کامیون هستند یا کارکنان خیاطی ها. جذابیت از برنامه های صداوسیما رخت بربسته است. امیدوارم که این اوضاع اصلاح شود و صداوسیما جایی برای شایسته سالاری و حضور افراد مستعد باشد نه صرفاً جایی که افراد با پارتی بازی وارد آن می شوند.
آزادی عمل و گفتار در رسانه ملی کم رنگ تر شده است
سما 23 ساله آخرین فردی بود که نظر خود را این چنین گفت: روند برنامه سازی در حوزه جوان ابتدای دهه 80 با برنامه هایی مثل نیم رخ و اکسیژن بسیار خوب و چشمگیر بود. حتی برنامه های طنز مهران مدیری و رضا عطاران واقعاً مردم را پای تلویزیون می کشاند. اما این روند صعودی از سال 87 متوقف شد. مثلاً سریالی مثل خط قرمز در آن زمان حرف دل جوان روز را می زد اما جوان امروزی خود را در رسانه ملی نمی بیند.
وی با بیان اینکه حوزه شینداری جوان موفق تر از دیداری آن بوده است اضافه کرد: از سال 87 تاکنون انتقاد دیگر در برنامه های حوزه جوان جایی ندارد. حتی نمی شود با یک مسئول سیاسی در برنامه ای شوخی کرد. حتی در سال های اخیر ما شاهد آن بودیم که بسیاری در صداوسیما ممنوع الکار شده اند. طبیعی است شخصی که نسبت به مردم اهانت کرده باید ممنوع الکار شود ، اما شخصی که حرف دل مردم را می زند و برای گرفتن حق مردم در برنامه اش تلاش می کند نباید بخاطر اینکه چند مسئول ناراحت می شوند ممنوع الکار شوند. باید نگاه های تبعیض آمیز در رسانه ملی از بین برود و صداوسیما فضایی برای حضور همه سلیقه ها و همه استعداد ها باشد.