برای وارد شدن به حوزههای علمیه عدهای بعد از اتمام سیكل وارد میشوند و عده دیگری نیز بعد از اتمام دیپلم، البته فضای حوزههای علمیه به گونهای است كه حتی بعد از اتمام دوره كارشناسی و حتی دكترا نیز افراد بسیاری وارد حوزهها شده تا مباحث مربوط به طلبگی را آموزش ببینند.
دوران طلبگی دارای پایههای مختلف و یكی از نكات مهم اینكه درس طلبگی هیچ وقت تمامی ندارد و كسی در حوزه فارغ التحصیل نمیشود.
هر فردی با هر مدرك تحصیلی و یا دانشگاهی كه به حوزه وارد شود، باید ابتدا كتابهای مقدمات را بگذراند تا به عبارتی با اصل و ادبیات حوزه آشنا شود و بعد از آن وارد مقطع سطح خواهد شد.
اگر بخواهیم كمی سادهتر و شیواتر بیان كنیم، یعنی اینكه فردی كه موفق میشود مجوز ورود به حوزهها را پس از گذراندن امتحان ورودی كسب كند، ابتدا باید دروس حوزوی با عنوان مقدمات را بگذراند كه این دروس شامل صرف ساده ادبیاتی، نحو مقدماتی، صمدیه، منطق و.... میشود.
پس از گذراندن دوره مقدمات، طلبه وارد مرحله سطح میشود كه به اصلاح سطح یك، سطح دو، سطح سه و سطح چهار میگویند.
یكی از نكات جالب در حوزههای علمیه این است كه در هر پایه یعنی هر سال تحصیلی، طلبه دو ترم را میگذراند به این تربیت كه در هر پایه چهار كتاب برای طلبه معرفی میشود كه در هر ترم نصفی از آن كتاب را باید گذرانده و سپس آن را امتحان دهد.
اگر طلبه موفق شد این كتابها كه به عنوان واحد درسی مطرح است را پاس كند، مجوز ورود به پایه تحصیلی بعدی را خواهد گرفت و میتواند ادامه تحصیل دهد.
پس از گذراندن دوره مقدماتی كه از پایه یك تا پایه ششم حوزه میشود، طلبه وارد بخش جدیدی از دروس حوزوی یعنی، دوران سطح میشود كه سطح دو از پایه هفتم تا پایه نهم است كه طلبه باید دروس تحصصی را بگذراند. در اینجا كسی كه موفق به اخذ پایه 9 حوزه شود، مصداق دریافت مدرك لیسانس دانشگاه خواهد بود.
بعد از آن سطح سه حوزه است كه شامل پایه 10 حوزوی و همچنین گذراندن دو سال درس خارج فقه میشود، درس خارج فقه به دروسی از حوزه گفته میشود كه طلبه مباحث فقهی را فرا خواهد گرفت كه عمدتا اساتید آن مراجع عظام تقلید هستند.
پس از گذراندن سطح سه، طلبه وارد سطح چهار حوزه علمیه میشود كه پنج سال است و باید فرد طلبه در این مقطع رساله نوشته و از رساله علمیه خود دفاع كند. دفاعیههای حوزوی به غیر از دفاعیههای دانشگاه است و در اینجا فرد طلبه در حقیقت باید به تولید علم در مسائل حوزوی و دینی پرداخته مباحث را به صورت دقیق و علمی روشن كند. نوشتن یك رساله پویا گاها چندین سال به طول میانجامد و حتی بارها و بارها رد شده و طلبه مجبور است بر روی آن تحقیق بیشتری انجام دهد.
یك نكتهای كه باید اشاره كرد و شاید كمتر كسی آن را بداند این است كه فرد طلبه از همان روز اول اجازه پوشیدن لباس طلبگی را ندارد و باید پایه ششم حوزه را به صورت كامل گذرانده و دروس لمعتین را پاس كند، تا بتواند مجوز پوشیدن لباس طلبگی را اخذ كند.
عمدتا رسم است طلاب برای اینكه درس و بحث آنها بركت بیشتری پیدا كند، نخستین عمامهای كه قرار است بر سر بگذارند را بر دست یك مرجع تقلید داده تا با دعای خیر آنها این كار صورت گیرد. اغلب مراسم عمامه گذاری طلاب در مناسبهای مذهبی و اعیاد اسلامی همانند عید غدیر و... انجام میشود.
در حوزههای علمیه دروس تخصصی همانند، تفسیر، كلام، فقه، ارتباطات، فلسفه و.... وجود دارد كه فرد طلبه پس از گذراندن سطح یك میتوانند در كنار دروس سطح دو به فراگیری این دروس نیز بپردازد.
دروسی كه مبنا و پایه پیشرفت طلبه است و بنا بر علاقه هر فرد طلبه نسبت به مباحث حوزوی شكل میگیرد و طلبه را راهی مدارس تخصصی میكند.
توسعه رشتههای تخصصی از 12 رشته به 27 رشته را یکی از برنامههای حوزه بود كه طلاب میتوانند در هر یك از این رشتهها به تحصیل بپردازند.
سالانه افراد بسیاری برای ورود به حوزههای علمیه امتحان داده تا بتوانند مجوز ورود بگیرند اما به دلیل محدودیتهای حوزه هر ساله بخشی از این افراد جذب حوزهها میشوند.
آیتالله حسینیبوشهری مدیر حوزههای علمیه سراسر كشور در این خصوص میگوید: 17 هزار طلبه امسال وارد حوزههای علمیه شدند كه از این تعداد هزار و 200 نفر در قم محصل خواهند شد.
وی، حوزه علمیه قم را مرکز اصلی نشر معارف اهلبیت(ع) خواند و ابراز داشت: تقویت حوزههای علمیه استان ها در دستور کار جدی قرار دارد؛ به طوری که برای تحقق این مهم ساختار جدید مدیریتهای استانی حوزه در زمینههای امکانات و نیروی انسانی طراحی شده است.
آیتالله حسینیبوشهری تصریح كرد: دوران طلبگی دوران بسیار شیرین و غیر قابل وصفی است كه فقط طلاب شیرینی آن را درك میكنند زیرا آنها با مباحث دینی و فقهی در جریان هستند و همواره در راستای مباحث تبلیغی تلاش میكنند.
طی چند سال اخیر علاقه نسل جوان به موضوع فراگیری علوم دینی گسترش یافته و هر ساله تعداد بیشتری از جوانان جذب حوزهها میشوند كه نشان دهنده علاقه گسترده نسل جوان به فراگیری علوم دینی است.
گزارش از : سید مهدی حسینی