به گزارش برنا، درحالی که جنگ روسیه-اوکراین به آستانه چهارمین سال خود نزدیک میشود، دو روز مذاکرات نادر مستقیم میان نمایندگان دو کشور با میانجیگری آمریکا در ابوظبی، با وجود ایجاد فضایی «سازنده»، به توافق قطعی منجر نشد. همزمان با این گفتوگوها، حملات سنگین روسیه به زیرساختهای انرژی اوکراین، در سرمای منفی 5 تا منفی 20 درجه، بیش از ۱.۲ میلیون نفر را بدون برق گذاشت.
جزئیات دور جدید مذاکرات: در پنجشنبه و جمعه، ۲۲ و ۲۳ ژانویه ۲۰۲۶، برای نخستین بار از زمان آغاز تهاجم تمامعیار روسیه، نمایندگان عالی رتبه مسکو و کییف در یک مذاکره سهجانبه رو در رو با حضور ایالات متحده در پایتخت امارات متحده گرد هم آمدند. این مذاکرات با حضور رستم عُمروف (مذاکرهکننده ارشد اوکراین) و کیریلو بودانوف (رئیس اطلاعات نظامی اوکراین) از یک سو، و نمایندگان ارشد اطلاعات نظامی و ارتش روسیه از سوی دیگر برگزار شد. تیم آمریکایی را نیز استیو ویتکف (فرستاده ویژه دونالد ترامپ) و جارِد کوشنر (داماد رئیسجمهور) رهبری میکردند.
دستورکار و نقاط کلیدی اختلاف
به گفته ولودیمیر زلنسکی، رئیسجمهور اوکراین، تمرکز گفتوگوها بر «پارامترهای پایان جنگ و شرایط امنیتی لازم برای دستیابی به آن» بود. با این حال، شکافهایی که حل نشده ماندند:
مسئله سرزمینی و اوضاع در دُنباس: این کماکان بزرگترین مانع است. کرملین بر خواسته خود مبنی بر کنترل کامل منطقه صنعتی دُنباس (استانهای دونتسک و لوهانسک) پافشاری میکند. در حالی که روسیه تمام لوهانسک را در کنترل دارد، اوکراین هنوز حدود ۲۰ درصد از دونتسک را در اختیار دارد. زلنسکی با صراحت اعلام کرد واگذاری این سرزمینها غیرقابل قبول است.
تضمینهای امنیتی آینده: اوکراین خواستار یک سیستم نظارتی بینالمللی قوی برای هرگونه آتشبس است. کییف مشخصا بر لزوم «هدایت و نظارت آمریکا» بر فرآیند پایان جنگ تأکید کرد. در حالی که برخی کشورهای اروپایی مانند فرانسه و آلمان خواهان استقرار نیروی حافظ صلح کوچک هستند، ایالات متحده قاطعانه از اعزام نیروی زمینی سربازان خود به اوکراین خودداری کرده و در عوض پیشنهاد کمکهای لجستیک، اطلاعاتی و نظارتی با پهپاد و ماهواره را داده است.
وضعیت نیروگاه هستهای زاپوریزژیا: بزرگترین نیروگاه اروپا، که از ماههای اول جنگ تحت اشغال روسیه است، از موضوعات فنی مهم مذاکرات بود. طرح مطرحشده (که مورد علاقه مسکو است) تقسیم خروجی برق این نیروگاه بین اوکراین و روسیه است، اما هنوز توافقی حاصل نشد.
حملات همزمان و فضای سیاسی
از بارزترین ویژگیهای این دور مذاکرات، تشدید حملات نظامی روسیه همزمان با برگزاری جلسات صلح بود. در آستانه روز دوم گفتوگوها، روسیه حملات گستردهای را علیه زیرساختهای انرژی اوکراین انجام داد که منجر به قطع برق حدود ۱.۲ میلیون نفر در دمای منفی 5 تا منفی 20 درجه شد. در کییف یک نفر کشته و در خارکف دهها نفر زخمی شدند. آندری سبیها، وزیر امور خارجه اوکراین، این حملات را عملی «منفعلانه» خواند که «نه تنها به مردم ما، که به میز مذاکره نیز ضربه زد.»
از سوی دیگر، نقش و رویکرد جدید آمریکا تحت رهبری دونالد ترامپ، عامل دیگری در این معادلات است. ترامپ اخیرا ولادیمیر پوتین را به عضویت در «هیئت صلح» خود دعوت کرد. فرستادگان او، ویتکف و کوشنر، هفته گذشته به ترتیب با زلنسکی در سوئیس و با پوتین در مسکو دیدار کردند. این رویکرد دیپلماتیک مستقیم و شخصی، با انتقاد برخی متحدان اروپایی همراه بوده که نگران نزدیکی بیش از حد به خواستههای مسکو هستند.
سناریوها و چشمانداز آینده
اگرچه این دور از مذاکرات بدون دستیابی به پیشنویس توافق نهایی به پایان رسید، همه طرفها بر ادامه مسیر تأکید کردهاند. دور بعد گفتوگوها قرار است یکشنبه، ۱ فوریه ۲۰۲۶، مجددا در ابوظبی برگزار شود.
چشمانداز پیش رو شامل چند سناریو است:
محتمل: ادامه مذاکرات طولانی و پرتنش: به نظر میرسد مسیر فعلی، تداوم گفتوگو در کنار درگیریهای نظامی با شدت متغیر است. آمریکا سعی دارد با طرح موضوعاتی مانند «برنامه رفاه برای اوکراین» و «فرصتهای تجاری برای روسیه»، انگیزههای اقتصادی برای صلح ایجاد کند. با این حال، بدون حل مسئله سرزمینی، پیشرفت چشمگیر بعید به نظر میرسد.
خوشبینانه: دستیابی به یک آتشبس موقت: تمرکز بر آتشبس بر روی زیرساختهای حیاتی (مانند نیروگاهها) میتواند به عنوان یک گام اعتمادساز میانی در دستورکار قرار گیرد. این امر به ویژه با توجه به زمستان سخت اوکراین میتواند فوریت انسانی داشته باشد.
بدبینانه: بنبست و تشدید درگیری: پافشاری روسیه بر الحاق کامل دونباس و ادامه حملات گسترده میتواند نشاندهنده آن باشد که مسکو از مذاکرات صرفاً به عنوان تاکتیکی برای تقویت موضع نظامی خود یا ایجاد شکاف در اتحاد غربیها استفاده میکند. سخنرانی اخیر زلنسکی در داووس که در آن از اروپا به خاطر «جدی نگرفتن امنیت خود» انتقاد کرد، حاکی از خستگی و ناامیدی کییف است.
مذاکرات ابوظبی اگرچه نقطه عطفی در شکل دیپلماتیک تلاشها بود، نشان داد فاصله مواضع روسیه و اوکراین همچنان ژرف است. جنگ نه در میز مذاکره، که در میدانهای نبرد و شهرهای یخزده اوکراین ادامه دارد. موفقیت دورهای آتی گفتوگو مستلزم انعطافپذیری سیاسی غیرمنتظره، یا ایجاد مکانیزمهای نوآورانه برای مدیریت اختلافات سرزمینی و امنیتی است. تا آن زمان، صدای انفجارها همچنان بلندتر از صدای دیپلماسی خواهد بود.
انتهای پیام/