کمال ابراهیمی کاوری - مدرس دانشگاه و کارشناس مناطق آزاد تجاری در یادداشتی در خصوص اهمیت نقش مناطق آزاد نوشت: مناطق آزاد تجاری در ایران از مهمترین ابزارهای اقتصادی هستند که با هدف تقویت صادرات، جذب سرمایهگذاری خارجی و اتصال اقتصاد ملی به بازارهای منطقهای و بینالمللی ایجاد شدهاند. با این حال، تحولات سریع اقتصاد جهانی امروز ضرورت بازنگری جدی در چشمانداز آینده این مناطق را ایجاب میکند، بهگونهای که فراتر از نقشهای سنتی که هنگام تأسیس به آنها واگذار شده بود، باشد.
در تجارب موفق بینالمللی، مناطق آزاد دیگر صرفاً فضاهایی برای معافیتهای گمرکی و مالیاتی نیستند، بلکه به مراکز پیشرفته نوآوری، خدمات لجستیک هوشمند، تجارت دیجیتال و ادغام در زنجیرههای ارزش جهانی تبدیل شدهاند. اما در ایران، بسیاری از مناطق آزاد همچنان بر اساس مدلهای سنتی عمل میکنند که این امر توانایی آنها در رقابت منطقهای و جذب سرمایهگذاری با کیفیت را محدود کرده است.
عدم وجود چشمانداز استراتژیک روشن و بلندمدت یکی از مهمترین چالشهایی است که مناطق آزاد ایران با آن مواجهاند. بدون تعیین دقیق رسالت اقتصادی هر منطقه، اولویتهای بخشهای هدف و بازارهای منطقهای مورد تمرکز، این مناطق در معرض پراکندگی اهداف و کاهش بازده اقتصادی قرار دارند.
ضعف برندسازی اقتصادی (Economic Branding) نیز موجب کاهش حضور مناطق آزاد ایران در عرصه سرمایهگذاری بینالمللی شده است. در دنیایی که اعتماد و تصویر ذهنی سرمایهگذار نقش تعیینکننده دارد، مناطق آزاد نیازمند روایتی اقتصادی روشن هستند که مزایای رقابتی آنها را نشان دهد و فرصتها را به جای قوانین به زبان سرمایهگذار منتقل کند.
از سوی دیگر، تقویت دیپلماسی اقتصادی و ترویج منظم بینالمللی، ستون اساسی چشمانداز آینده است. برقراری کانالهای ارتباطی مؤثر با اتاقهای بازرگانی، مؤسسات مالی و شرکتهای چندملیتی در کشورهای هدف میتواند مناطق آزاد را از فضاهای محلی به پلتفرمهای منطقهای فعال تبدیل کند.
آینده مطلوب مناطق آزاد ایران مستلزم گذار از مدل واردات و مصرف به مدل تولید و صادرات، از مدیریت بوروکراتیک به مدیریت چابک و حرفهای، و از اقتصاد منزوی به اقتصاد متصل منطقهای و جهانی است. تنها در سایه این چشمانداز نوآورانه، مناطق آزاد میتوانند نقش واقعی خود را بهعنوان محرک توسعه اقتصادی و پلی برای ادغام با اقتصاد جهانی بازیابی کنند.
انتهای پیام/