کمال ابراهیمی کاوری - مدرس دانشگاه و کارشناس مناطق آزاد تجاری - در یادداشتی نوشت: مناطق آزاد تجاری (FTZs) مدتها بهعنوان ابزارهای استراتژیک برای ارتقای تجارت، جذب سرمایهگذاری مستقیم خارجی و توسعه صنعتی شناخته شدهاند. با این حال، در اقتصاد جهانی امروز که با چالشهای پایداری، نابرابریهای اجتماعی و تحولات فناوری شکل گرفته است، عملکرد این مناطق باید فراتر از شاخصهای سنتی مانند حجم صادرات یا مشوقهای مالیاتی ارزیابی شود و بتوانند سهم قابل توجهی در توسعه اقتصادی پایدار و فراگیر داشته باشند.
امروزه انتظار میرود مناطق آزاد، ملاحظات زیستمحیطی و اجتماعی را در استراتژیهای خود لحاظ کنند. ترویج صنایع سبز، استفاده از انرژیهای تجدیدپذیر، بهینهسازی مصرف منابع و رعایت استانداردهای بینالمللی محیطزیستی نه تنها سرمایهگذاران مسئولیتپذیر را جذب میکند، بلکه این مناطق را به مراکز نوآوری و فناوریهای کمکربن تبدیل میکند.
فراگیری اجتماعی نیز از اهمیت ویژهای برخوردار است. در گذشته، بسیاری از مناطق آزاد بهصورت enclaves (جزایر اقتصادی جداافتاده) عمل میکردند و اثر محدودی بر اقتصاد محلی داشتند. مناطق آزاد فراگیر، کسبوکارهای کوچک و متوسط محلی را در زنجیره ارزش خود فعال میکنند، انتقال دانش و مهارت را تسهیل مینمایند و اولویت را به ایجاد اشتغال با کیفیت میدهند. برنامههایی که مهارتآموزی نیروی کار، اشتغال جوانان و مشارکت اقتصادی زنان را هدف قرار میدهند، هم انسجام اجتماعی و هم نتایج اقتصادی را تقویت میکنند.
دیجیتالی شدن و نوآوری، از ویژگیهای تعیینکننده نسل جدید مناطق آزاد هستند. مناطق آزاد دیجیتال، با تمرکز بر تجارت الکترونیک، لجستیک هوشمند و صنایع فناورانه، به اقتصادهای نوظهور امکان میدهند تا در بخشهای با ارزش افزوده بالا در زنجیرههای جهانی جایگاه پیدا کنند، اقتصاد خود را متنوع کنند و رشد مبتنی بر نوآوری را تقویت نمایند.
مدیریت مؤثر نیز همواره اساسی است. مشوقهای مالی به تنهایی موفقیت را تضمین نمیکنند. قوانین شفاف، ثبات سیاستها، کاهش بروکراسی و مدیریت پاسخگو سرمایهگذاری پایدار را جذب کرده و اطمینان میدهد که توسعه مناطق آزاد با اهداف کلان کشور همسو باشد.
برای اقتصادهای نوظهور، مناطق آزاد طراحیشده بهصورت راهبردی فرصتی منحصربهفرد برای ترکیب باز بودن اقتصادی، پایداری و فراگیری اجتماعی فراهم میکنند. با پذیرش مسئولیت زیستمحیطی، فراگیری اجتماعی و پیشرفت فناورانه، مناطق آزاد تجاری میتوانند از ابزارهای صرف تسهیل تجارت به محرک واقعی توسعه اقتصادی پایدار و فراگیر تبدیل شوند.
انتهای پیام/