به گزارش خبرنگار گروه فرهنگ و هنر برنا: چهل و چهارمین جشنواره فیلم فجر میزبان یکی از آثار مورد توجه این دوره، فیلم سینمایی «کوچ» محصول یک کارگردان فیلم اولی به نام محمد اسفندیاری است که در کارنامه خود ساخت چند فیلم کوتاه را نیز دارد و با همکاری مهدی مطهر، مستندساز حرفهای، به عنوان تهیهکننده، شکل گرفته است. داستان فیلم بر برشی از زندگی نوجوانی قاسم سلیمانی تمرکز دارد و در روستای هیو و کرمان فیلمبرداری شده است.
«کوچ» روایت زندگی مرادعلی و خانوادهاش است؛ مردی که برای حفظ خانواده وام میگیرد اما سیل و برخی حوادث ناگوار باعث مقروض شدن و زندانی شدن او میشود. قاسم، پسر ۱۳ ساله خانواده، به همراه دوستانش برای جبران بدهی به شهر میرود، سفری که به تجربهای تازه از مسئولیت، یادگیری و مواجهه با زندگی تبدیل میشود.
برخلاف بسیاری از فیلمهای مربوط به شخصیتهای شناختهشده و حتی شهدا که تمرکز بر دوره بزرگسالی و حوادث مهم تاریخی دارند، «کوچ» بخش ابتدایی زندگی قهرمان را به تصویر میکشد و تمرکز بر نوجوانی و جوانی او دارد.
فیلم با ریتمی کند در نیمه اول، که بیشتر در روستا و میان عشایر میگذرد، آغاز میشود و گاه کشدار به نظر میرسد، اما با ورود شخصیتها به زندگی شهری و جریان اصلی داستان، ریتم کمی سریعتر میشود؛ هرچند گاهی حس شعارزدگی نیز در آن احساس میشود.
مشکل اصلی «کوچ» به زمانبندی و ساختار روایت بازمیگردد. مدت دو ساعته فیلم برای حجم داستان کمی طولانی است و انسجام داخلی فیلم به جای پیوند طبیعی بین سکانسها، به مجموعهای از داستانکها و صحنههای نسبتا مستقل تبدیل شده است.مخاطب اگر پیش زمینهای از سیزده سالگی و زندگی قاسم سلیمانی نداشته باشد تا نیمههای فیلم متوجه نمیشود مرادعلی همان قاسم سلیمانی است. سازندگان فیلم چنان در شخصیت قهرمان غرق شدهاند که پیش فرض گرفتهاند مخاطب زمان و مکان قصه را میداند.فیلم نشانههای چندانی در ابتدای خود بروز نمیدهد که مربوط به چه مقطع زمانی و مکانی است و مخاطب باید خودش زمان و مکان داستان را حدس بزند؛ نشانههای کافی در ابتدای فیلم ارائه نمیشود و این میتواند فهم روایت را برای بیننده غیرایرانی یا کسانی که با زندگی قاسم سلیمانی آشنا نیستند، دشوار کند.
در عین حال، طراحی صحنه و لباس فیلم مثالزدنی است و به خوبی جزئیات زندگی عشایری را منتقل میکند. فیلمساز با استفاده از تعداد زیادی بازیگر مبتدی و یا نابازیگر کار را پیش برده و نشان داده در هدایت بازیگر مهارت دارد. ضمن اینکه کنترل در فضای باز با تعداد زیادی گله گوسفند و گرفتن لانگ شات، کار سادهای نیست که آن را توانسته به شکل طبیعی و باورپذیر به تصویر بکشد. حرکت دوربین و برنامهریزی دقیق پلانها، همراه با طبیعت زیبا، به فیلم جلوهای زیبا و سینمایی داده است؛ اگرچه گاهی وسواس در استفاده از پلانهای زیبا باعث شده که فیلم طولانی و پراکنده به نظر برسد.
مهدی مطهر، تهیهکننده فیلم، درباره عنوان اثر میگوید: «کوچ مفهومی است که در ادبیات تاریخی ما نیز دیده میشود و نشاندهنده تغییر، حرکت و فرصتهای تازه است. ما میخواستیم مخاطب ابتدا با ایده حرکت و جابهجایی مواجه شود و در طول روایت، معنای آن را کشف کند.»
در بخش بازیگری، نادر فلاح، علیمحمد رادمنش، محمدرضا مسعودی، ندا حسینی، علی نفیسی و یدالله شادمانی به همراه چندین بازیگر دیگر، نقشهای اصلی را ایفا کردهاند و توانستهاند با هدایت کارگردان، شخصیتها را باورپذیر کنند.
«کوچ» اثری است که با وجود برخی مشکلات روایی، با دقت در جزئیات، طراحی صحنه و لباس و حضور بازیگران، تلاشی قابل توجه برای روایت بخشی از زندگی قهرمانی ملی است؛ تجربهای که هم برای مخاطب ایرانی و هم برای بینندگان خارج از کشور، امکان مواجههای تازه با مفاهیم رشد، حرکت و تغییر را فراهم میکند.
انتهای پیام/