لارس لوکه راسموسن، وزیر امور خارجه دانمارک، شنبه هشتم فوریه ۲۰۲۶ در کنفرانس مطبوعاتی مشترک در شهر نوک، پایتخت گرینلند، همراه با وینیان موتزفلدت، وزیر خارجه دولت محلی گرینلند و آنیتا آناند، همتای کانادایی خود، موضع رسمی کشورش را تشریح کرد. وی صراحتاً اعلام کرد که اگرچه موضع دانمارک در قبال تلاشهای اخیر دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، برای تحت نفوذ گرفتن یا ضمیمه کردن گرینلند تقویت شده است، اما بحران به وجود آمده هنوز کاملاً حلنشده باقی مانده است. راسموسن با بیان اینکه "این بحران هنوز پابرجاست و ما تاکنون به راهحلی نرسیدهایم"، بر جدی بودن موضوع تأکید ورزید، اما خاطرنشان ساخت که اکنون دانمارک در مقایسه با چند هفته گذشته در موقعیتی بسیار بهتر قرار دارد.
زمینه تاریخی و استراتژیک بحران
این اظهارات در ادامه موضعگیریهای مکرر دونالد ترامپ از آغاز دوره دوم ریاستجمهوری وی در سال گذشته میلادی مطرح میشود. ترامپ بر ضرورت امنیتی کنترل واشنگتن بر گرینلند تأکید کرده است. گرینلند، به عنوان بزرگترین جزیره غیرقارهای جهان، از دو منظر برای واشنگتن دارای اهمیت راهبردی فوقالعادهای است: نخست، ذخایر غنی معدنی و منابع طبیعی کمیاب در زیر خاک آن، و دوم، موقعیت جغرافیایی حساس آن در منطقه آرکتیک (قطب شمال) که رقابت قدرتهای بزرگ بهویژه آمریکا و روسیه بر سر مسیرهای دریایی و منابع انرژی در آن شدت یافته است. تمایل ترامپ به خرید یا الحاق این قلمرو خودمختار، که بخشی از پادشاهی دانمارک محسوب میشود، قبلاً نیز در دوره اول ریاستجمهوری وی به عنوان یک ایده مطرح شده بود و در دوره دوم به یک تلاش جدیتر و دارای پشتوانه امنیتی تبدیل گشته است.
تشکیل گروه کاری سهجانبه و عقبنشینی ظاهری ترامپ
گزارشها حاکی از آن است که ترامپ در ماه گذشته میلادی از تهدیدهای علنی خود برای به دست آوردن کنترل بر این جزیره عقبنشینی کرده و در عوض، از دستیابی به یک توافق چارچوب با مارک روته، دبیرکل ناتو، خبر داده است. هدف این توافق، که جزئیات کامل آن افشا نشده، تضمین نفوذ بیشتر آمریکا در منطقه آرکتیک عنوان شده است. به دنبال این توافق، یک گروه کاری مشترک متشکل از نمایندگان ایالات متحده، دانمارک و گرینلند تشکیل شده است. مأموریت رسمی این گروه، بحث در مورد نگرانیهای امنیتی آمریکا در قطب شمال اعلام شده است. با این حال، جزئیات دقیق نحوه کار، دستور جلسات و محدوده اختیارات این گروه سهجانبه به طور عمومی فاش نشده است و همین امر بر پیچیدگی و حساسیت مذاکرات جاری میافزاید.
موضع مشترک دانمارک و گرینلند: خط قرمز حاکمیت
هر دو دولت دانمارک و دولت محلی گرینلند در مواضع رسمی خود تفهم نگرانیهای امنیتی واشنگتن را ابراز داشتهاند. اما این دو طرف بارها و در موقعیتهای مختلف به صراحت اعلام کردهاند که موضوع حاکمیت ملی و تمامیت ارضی برای آنها یک خط قرمز غیرقابل عبور محسوب میشود. از دید کپنهاگ و نوک، گرینلند بخشی جداییناپذیر از پادشاهی دانمارک است و هرگونه تغییر در وضعیت حاکمیتی آن باید با توافق و خواست مردم گرینلند که از درجه بالایی از خودمختاری برخوردارند، صورت پذیرد. این موضعگیری قاطع، مانع اصلی در برابر هرگونه طرح آمریکایی برای تغییر یکجانبه یا تحمیلی وضعیت جزیره به شمار میآید.
نظر مقامات گرینلندی و فضای مذاکرات
وینیان موتزفلدت، وزیر خارجه گرینلند که در کنار وزیر خارجه دانمارک سخن میگفت، شروع گفتگوی مستقیم بین سه طرف درگیر را مثبت ارزیابی کرد. وی تأکید کرد که مذاکرات در فضایی محترمانه در جریان است. با این حال، موتزفلدت نیز همچون همتای دانمارکی خود به حلنشدن مسئله اشاره کرد و گفت هنوز زود است که بتوان در مورد نتایج نهایی این گفتوگوها اظهارنظر قطعی کرد. این اظهارنظر محتاطانه نشاندهنده آن است که اگرچه تشنج اولیه کاهش یافته و مسیر دیپلماسی جایگزین مواجهه لفظی شده، اما شکاف اساسی در خواستههای طرفین به قوت خود باقی است.
پیامدهای دیپلماتیک و چشمانداز آینده
وزیر خارجه دانمارک در کنفرانس نوک به صراحت عنوان کرد که در حال حاضر هیچ تهدید علنی یا جنگ تجاری با اروپا وجود ندارد و همه طرفین بر روش دیپلماتیک و عادی برای مدیریت این اختلاف توافق کردهاند. این بیان نشاندهنده تمایل همه بازیگران، از جمله واشنگتن، برای جلوگیری از یک بحران عمیق در روابط متحدان سنتی در ناتو است. با این حال، تشکیل گروه کاری سهجانبه به جای دوجانبه (آمریکا-دانمارک)، نشاندهنده به رسمیت شناختن نقش و جایگاه ویژه دولت خودمختار گرینلند در این معادله است. این خود میتواند به عنوان یک دستاورد برای دیپلماسی دانمارک و گرینلند تفسیر شود. چشمانداز آینده بحران شدیداً وابسته به نتایج پشتدرهای بسته این گروه کاری و میزان انعطاف یا پافشاری واشنگتن در پیگیری اهداف امنیتی خود در قالبهای قابل قبول برای کپنهاگ و نوک خواهد بود.
انتهای پیام/