میزان تاثیر ژنها بر طول عمر انسان موضوعی است که سالها ذهن دانشمندان و عموم مردم را به خود مشغول کرده است. تا پیش از این تصور غالب این بود که ژنها حدود ۲۰ تا ۲۵ درصد از تفاوتهای طول عمر را تعیین میکنند و باقی آن وابسته به سبک زندگی و محیط است، اما مطالعهای جدید که در مجله Science منتشر شده این دیدگاه را به چالش کشیده و نشان میدهد سهم ژنتیک ممکن است بسیار بیشتر باشد.
به گزارش sciencealert، دلیل این تغییر دیدگاه نحوه محاسبه گذشته است. پژوهشگران میگویند که برآوردهای قبلی به تغییر دلایل مرگ در طول زمان توجه نکردهاند. یک قرن پیش بسیاری از مرگها ناشی از عوامل خارجی یا خارجی بود؛ مانند تصادفات، عفونتها و تهدیدات محیطی، اما امروزه در کشورهای توسعهیافته اکثر مرگها ناشی از عوامل داخلی هستند؛ یعنی فرایند طبیعی پیری و بیماریهای مرتبط با سن مانند زوال عقل و بیماریهای قلبی.
برای بررسی دقیقتر تیم تحقیقاتی دادههای گستردهای از دوقلوهای اسکاندیناوی دوقلوهایی که جدا از هم بزرگ شدهاند و همچنین خواهران و برادران صدسالههای آمریکا را تحلیل کردند.
زمانی که مرگهای ناشی از عوامل خارجی حذف شد سهم ژنتیک به شکل چشمگیری افزایش یافت: از حدود ۲۰–۲۵ درصد به ۵۰–۵۵ درصد رسید.
این الگو با تحلیل بیماریهای فردی نیز همخوانی دارد: ژنها نقش زیادی در ریسک زوال عقل دارند، تاثیر متوسطی بر بیماری قلبی دارند و در سرطان نقش نسبتا کمتری ایفا میکنند. به عبارت دیگر هرچه جمعیت در محیطهای مساعدتر زندگی کند و بیماریهای مرتبط با سن شایعتر شود سهم ژنتیک پررنگتر به نظر میرسد.
با این حال باید توجه داشت که این افزایش سهم ژنتیک به معنای قویتر شدن ژنها نیست و به معنای این نیست که تنها نیمی از طول عمر شما تحت کنترل ژنهاست. آنچه تغییر کرده محیط است نه DNA ما برای مثال وضعیت رشد قد انسان در صد سال پیش تا حد زیادی به تغذیه و بیماریهای کودکی بستگی داشت. امروزه در کشورهای ثروتمند تقریبا همه افراد تغذیه کافی دارند و به این ترتیب بیشتر تفاوتهای باقیمانده در قد به ژنتیک مربوط میشود نه به این معنا که تغذیه اهمیت خود را از دست داده است بلکه به این دلیل که افراد به پتانسیل ژنتیکی خود نزدیکتر شدهاند.
همین اصل در مورد طول عمر نیز صادق است. با بهبود واکسیناسیون، کاهش آلودگی، ارتقای رژیم غذایی و سبک زندگی سالمتر تاثیر محیط کاهش یافته و سهم ژنتیک بهطور نسبی افزایش یافته است.
این نشان میدهد که وراثتپذیری یا heritability یک ویژگی ثابت بیولوژیکی نیست بلکه تابعی از جمعیت و شرایط محیطی است. ارقام ۲۰–۲۵ درصد مربوط به شرایط تاریخی بود که تهدیدات خارجی شایع بودند و رقم جدید ۵۰–۵۵ درصد مربوط به شرایط امروزی است که مرگهای خارجی کاهش یافتهاند.
با وجود این هیچ عدد واحدی نمیتواند سهم ژنها را در زندگی یک فرد خاص مشخص کند. برخی افراد با ژنهای محافظتی قوی حتی در شرایط دشوار عمر طولانی دارند در حالی که برخی دیگر با ژنهای کمتر مساعد با تغذیه، ورزش و مراقبتهای پزشکی مناسب طول عمر خود را افزایش میدهند.
به گفته پژوهشگران حدود نیمی از تفاوتهای طول عمر هنوز وابسته به محیط، سبک زندگی،مراقبتهای پزشکی و فرایندهای تصادفی بیولوژیکی مانند تقسیم غیرطبیعی سلولها در سرطان است. آنها معتقدند که شناخت مکانیسمهای ژنتیکی پیری و طول عمر میتواند کلید توضیح تفاوتهای فردی در طول عمر باشد.
در نهایت هر دو عامل ژن و محیط اهمیت دارند و مهمتر این که تاثیر آنها با هم مشخص میشود؛ بنابراین پاسخ سادهای به این سوال که چقدر طول عمر شما تحت کنترل ژنهاست وجود ندارد و همیشه ترکیبی از ژنها و شرایط محیطی در تعیین طول عمر دخیل است.
انتهای پیام/