حجتالاسلام محمدعلی لیالی، عضو هیئت علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی به نقد طرح پیشنهاد ادغام سپاه و ارتش که در روزنامه جمهوری اسلامی مطرح شد، پرداخت.
وی در ابتدا گفت: روزنامه جمهوری اسلامی تحت مدیریت جناب حجتالاسلام آقای مسیح مهاجری، مطلبی را تحت عنوان «ضرورت ادغام نیروهای مسلح سپاه و ارتش» مطرح کردند. استدلال ایشان این است که درهمریختگی نقشها اتفاق افتاده و ورود نهادهای نظامی به عرصههای مختلف نه طراحی شده و نه پاسخگو هستند؛ پس ضرورت دارد که سپاه در ارتش ادغام شود.
عضو هیئت علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، در مقابل استدلال این روزنامه چند نکته بیان کرد: اول اینکه این پیشنهاد، پیشنهاد بسیار خامی است، بسیار بیموقع و در بدترین موقع ممکن است. ما در دوران جنگ به سر میبریم و بعد از جنگ 12 روزه، فتنه و حوادث، طرح چنین مسئلهای بازی در زمین دشمن و نوعی بیفکری و بیتدبیری است. بر فرض محال اگر بحث ادغام سپاه در ارتش و ادغام نیروهای نظامی باشد، الان وقت چنین مسئلهای نبود و نیست. این جز بیتدبیری و جز فقدان فکر و اندیشه چیزی نیست.
وی دومین نکته را تفکیک کارکردی این دو نهاد زیر نظر فرماندهی واحد دانست و افزود: ما در دورانی به سر میبریم که دو سازمان با دو وظیفه مشخص، با فرماندهی واحد زیر نظر فرمانده کل قوا و زیر نظر ستاد فرماندهی کل قوا و ستاد مشترک نیروهای مسلح فعالیت میکنند. تنوع کارکردی این دو نهاد نظامی یعنی سپاه و ارتش مشخص است. این تنوع کارکرد به دو شیوه بازدارندگی برمیگردد؛ شیوه رسمی نظامی ارتش که حفاظت از مرزهاست و شیوه جنگ شهری و دفاع شهری و جنگ نامتقارن که توسط نیروهای سپاه و بسیج انجام میشود. طبیعتاً با تشخیص فرماندهی کل قوا و ستاد مشترک نیروهای مسلح با توجه به حوادث، وظیفه هر یک مشخص میشود.
حجت الاسلام لیالی ادامه داد: سپاه و ارتش تحت فرماندهی کل قوا، ستاد فرماندهی کل قوا، ستاد مشترک نیروهای مسلح و شورای عالی امنیت ملی همکاری و فعالیت میکنند. اینگونه نیست که ورود به عرصههای مختلف طراحی نشده یا پاسخگو نباشند. اتفاقاً این ادعا بیاطلاعی از نقش نیروهای مسلح است. گرچه سپاه پاسداران مستقل است، اما زیرمجموعهای از ساختار دفاعی کشور و طبیعتاً زیر مجموعه وزارت دفاع و ستادهای کل است.
عضو هیئت علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی سومین نقطه تمایز را در ماهیت سازمانی دانست و توضیح داد: ارتش به خاطر سازمان و ساختاری که دارد، در همه جهان ساختاری برای جنگ متقارن و رسمی است. اما سپاه برخلاف همه نهادهای نظامی و انتظامی، شیوه و روشش دفاع نامتقارن است. در بعضی جاها ارتش وارد نمیشود و طبیعتاً سپاه وارد آن عرصه خواهد شد. آن ساختار بروکراسی اداری که در ارتش وجود دارد، در سپاه وجود ندارد. سپاه یک نیروی مردمی است. امام فرمود اگر سپاه نبود کشور نبود. سپاه بود که انقلاب را در فتنهها نجات داد. اصلاً به صلاح نیست ارتش در فتنهها وارد شود.
حجت الاسلام لیالی با هشدار از تکرار تجربیات گذشته گفت: نکته بعدی، تفکر حذف سپاه و حذف نهادهای انقلابی بود و هست که تجربه ناموفقی بوده است. تعارف نکنیم، ما تجربه ادغامها را در سال ۶۸ داشتیم؛ مشکل ادغام کمیته و ژاندارمری و تأسیس نیروی انتظامی. زحمات نیروی انتظامی قابل تقدیر است، اما یادمان باشد تا زمانی که کمیتههای انقلاب بودند، بسیاری از مشکلات در محلهها حل میشد. ما امروز هم محتاج کمیتههای انقلابی هستیم.
وی همچنین افزود: یا مشکل ادغام جهاد سازندگی در وزارت کشاورزی که اشتباه بزرگی بود. جهاد خدمات بسیار زیادی در روستاها داشت، اما وقتی در بروکراسی وزارت کشاورزی ادغام شد، محصولش مشکلات امروز در کشاورزی، خلوت شدن روستاها و... است. پس تجربه ادغامها موفق نبود. ما محتاج به کمیته، محتاج به جهاد سازندگی و محتاج به سپاه و بسیج هستیم. اینها نهادهای برآمده از انقلابند، روحیه انقلابی دارند و این تفکر به دنبال استحاله یا حذف آنهاست.
وی در پایان با بیان انتقادی خطاب به روزنامه جمهوری، گفت: نهایتاً چنین مسئلهای، مسئلهای بدون تفکر و بدون اندیشه است و پاسخی به دشمن و گل به خودی در دورانی است که در یک تهاجم نابرابر قرار داریم.
این استاد حوزه افزود: خود روزنامه جمهوری اسلامی باید اصلاحیهای بزند، جوابیه بدهد و پاسخی به این پیشنهاد ناپخته و نامیمون بدهد. ما انتظار بیشتری از جناب آقای مسیح مهاجری داریم. کسی که روزی در دهه ۶۰ با شهید بهشتی در روزنامه جمهوری اسلامی کار میکرد و این روزنامه از روزنامههای نیروهای انقلاب بود، قرار نیست در آن تفکرات لیبرال و سکولار و ضد انقلابی مطرح شود.