به گزارش خبرگزاری برنا تهران، مازیار مهرپور فعال اجتماعی در یاداشتی نوشت، از «شورای شهر» تا «پارلمان شهری» فاصلهای است به درازای تعریف ما از حکمرانی محلی آنچه امروز در بسیاری از شهرهای ایران با عنوان شورای اسلامی شهر شناخته میشود، نهادی است برآمده از رأی مردم؛ اما در عمل، دامنه اختیارات و ابزارهای نظارتی آن چنان محدود است که بیشتر به یک ناظر مقطعی شباهت دارد تا یک قانونگذار و سیاستگذار شهری.
«پارلمان شهری» مفهومی است که شورا را نه صرفاً تصویبکننده لوایح شهرداری، بلکه مرجع راهبردگذاری، تنظیمگری و نظارت فراگیر بر تمام ارکان اداره شهر میداند.
در این گذار مفهومی، مسئله اصلی بازتعریف نسبت شورا با مدیریت اجرایی و دیگر نهادهای اثرگذار در شهر است؛ نسبتی که اگر شفاف و متوازن نباشد، شهر به میدان پراکندهکاری و تعارض منافع بدل میشود.
از منظر علم حکمرانی شهری، تمرکززدایی مؤثر زمانی تحقق مییابد که نهاد منتخب محلی دارای سه مؤلفه باشد: اختیار سیاستگذاری، ابزار نظارت کارآمد، و امکان پاسخخواهی الزامآور.
پژوهشهای حوزه «حکمرانی چندسطحی» نشان میدهد هرگاه شوراها صرفاً نقش مشورتی یا تأییدی داشته باشند، شاخصهای پاسخگویی، شفافیت مالی و کارایی خدمات شهری کاهش مییابد.
در مقابل، تقویت جایگاه شورا بهعنوان نهاد ناظر بر بودجه، قراردادها، طرحهای توسعه شهری و عملکرد سازمانهای وابسته، همافزایی نهادی ایجاد میکند و از دوبارهکاری و اتلاف منابع میکاهد.
نظارت مؤثر نیز مستلزم دسترسی آزاد به دادههای شهری، نظام حسابرسی مستقل و سازوکارهای ارزیابی عملکرد مبتنی بر شاخصهای کمی است؛ اموری که بدون اصلاح ساختار حقوقی شورا ممکن نمیشود.
از منظر جامعهشناسی شهری، شورا حلقه اتصال سرمایه اجتماعی با ساختار قدرت محلی است. هرچه دامنه نظارت و اختیار شورا گستردهتر و شفافتر باشد، اعتماد عمومی تقویت و مشارکت شهروندان نهادینهتر میشود.
مطالعات تطبیقی در حوزه مدیریت شهری نشان میدهد شهرهایی که شوراهای قدرتمندتر دارند، در تحقق توسعه پایدار، عدالت فضایی و توزیع متوازن خدمات موفقتر عمل میکنند.
بنابراین بازنگری در اختیارات شورای شهر نه یک مطالبه سیاسی، بلکه ضرورتی علمی برای ارتقای کیفیت حکمرانی شهری است؛ ضرورتی که شورا را از نهادی منفعل به پارلمان واقعی شهر بدل میکند—پارلمانی که بر تمام امور شهر، از برنامهریزی و بودجه تا محیطزیست و حملونقل، نظارتی پیوسته، تخصصی و پاسخگو دارد.
انتهای پیام/