بر اساس گزارش آژانس مرزبانی اتحادیه اروپا (فرانتکس) در ۱۹ فوریه، مصریها در ۲۰۲۵ با ۱۷ هزار و ۳۲۸ ورود غیرقانونی، بزرگترین گروه مهاجر آفریقایی و دومین گروه بزرگ جهانی پس از سوریها به اروپا بودند. این رقم نسبت به ۲۰۲۲ که ۲۱ هزار ورود ثبت شد، نشاندهنده تداوم جریان مهاجرت در سطحی بالاست. در همین دوره، ۱۳۲۸ نفر از همه ملیتها در خطرناکترین مسیر مهاجرتی جهان یعنی مدیترانه مرکزی جان باختند یا ناپدید شدند.
داستان روستای کفر عبدالله عزیزه در استان شرقی مصر، تصویری از این فاجعه انسانی است. در نوامبر ۲۰۲۵، دوازده جوان این روستا از طریق لیبی راهی اروپا شدند. قاچاقچیان برای هر نفر ۱۹۰ هزار جنیه (معادل ۴ هزار دلار) درخواست کردند. خانوادهها با فروش طلا و استقراض سنگین، پول را فراهم کردند، اما هفتهها بعد خبر رسید که قایق حامل آنان در نزدیکی کرت یونان غرق شده است. هفده نفر از سرنشینان غرق شدند که شش نفر از آنان از همین روستا بودند و پانزده نفر از جمله حمادی ۱۸ ساله و محمد ۳۷ ساله همچنان مفقود هستند.
ابعاد اقتصادی و ریشههای ساختاری: از ۲۰۲۲، ارزش پوند مصر بیش از دو سوم (۶۷ درصد) کاهش یافته است. قیمت نان سه برابر و هزینه سوخت طی دو سال چهار بار افزایش یافته است. حمادی، لولهکش ۱۸ ساله، پیش از سفر هفتهای تنها ۵۰۰ جنیه (۱۰ دلار) درآمد داشت. تیموتی کالداس، معاون مؤسسه طاهر برای سیاست خاورمیانه، علت اصلی این مهاجرت را "نومیدی و فقدان امید به بهبود شرایط" توصیف میکند.
این بحران در حالی رخ میدهد که بیش از ۵۰ میلیون مصری زیر ۳۰ سال سن دارند و بازار کار توان جذب آنها را ندارد. نور خلیل از پلتفرم پناهندگان مصر میگوید مهاجرت به "هدف فراگیر" تبدیل شده، حتی میان متخصصان تحصیلکرده. "آنهایی که میتوانند قانونی مهاجرت کنند، چنین میکنند. آنهایی که نمیتوانند، به مهاجرت غیرقانونی روی میآورند، حتی اگر سفر با خطرات شدید همراه باشد".
ابعاد تاریخی و تحول مسیرها: پس از توافق مصر و اتحادیه اروپا در ۲۰۱۶ برای مهار خروج غیرقانونی از سواحل مصر، مسیرهای مهاجرت به غرب و از طریق لیبی منتقل شد. اکنون قاچاقچیان مهاجران را با مینیبوس و وانت از صحرا عبور میدهند، سفری که خلیل آن را "بسیار خطرناکتر" از مسیر قبلی میخواند. سازمان ملل تأیید کرده که مصریها به "شبکههای قاچاق تثبیتشده" متکی هستند که هزینههای بالایی دریافت میکنند. بازماندگان از "بازداشت خودسرانه، شکنجه، تجاوز، بردگی جنسی، گرسنگی و کار اجباری" در لیبی گزارش دادهاند.
واکنش بینالمللی و چالشهای پیش رو: اتحادیه اروپا در ۲۰۲۴ توافق توسعه اقتصادی ۷.۴ میلیارد یورویی با مصر امضا کرد که بخشی از هدف آن مهار مهاجرت غیرقانونی است. اما کالداس هشدار میدهد کنترل مرزها ریشه مشکل را حل نمیکند: "مردم باید در خانههای خود احساس امنیت کنند". نمونه تلخ آن، غرقشدن قایق حاوی ۷۵۰ مهاجر در سواحل یونان در ۲۰۲۳ است که هنوز پروندههای قضایی آن درباره قصور گارد ساحلی جریان دارد. با وجود این فجایع، داستانهای موفقیت مانند حسن درویش ۲۴ ساله که اکنون در رم زندگی میکند و ماهانه ۷۰۰ دلار درآمد دارد، امید را در دل جوانان روستایی زنده نگه میدارد. او به وضوح میگوید: "وحشتهایی دیدم، اما باز هم این کار را میکردم".