این رویداد تلخ که متاسفانه منجر به شهادت و مجروح شدن تعدادی از کارکنان متخصص شرکت و آسیب دیدگی زیرساختهای استراتژیک تولید شده، اکنون از سوی کارشناسان به عنوان یک چالش بنیادین برای پایداری زنجیره تأمین جهانی و اصول توسعه پایدار شناخته میشود.
این گزارش به بررسی ابعاد مختلف این حمله و پیامدهای میانمدت و بلندمدت آن بر بدنه صنعت و اقتصاد ایران و جهان میپردازد.
بحران در قلب تپنده تولید و نقض صریح پیمانهای بینالمللی
گزارشهای میدانی و تحلیلهای کارشناسی پیرامون ابعاد این حادثه نشان میدهد که هدف قرار دادن این مجتمع عظیم صنعتی، فراتر از خسارات مادی و فیزیکی، ضربهای سنگین و هدفمند به سرمایههای انسانی و تخصصی کشور وارد کرده است. شهادت کارکنان و مهندسانی که ستونهای اصلی چرخه تولید و توسعه دانش فنی در این صنعت هستند ضایعهای عمیق و جبرانناپذیر برای جامعه صنعتی به شمار میآید. در این میان نکته بسیار تأملبرانگیز و حائز اهمیت آن است که وقوع این حمله در تضاد کامل با اظهارات رسمی و علنی مقامات ارشد ایالات متحده آمریکا مبنی بر عدم هدف قرار دادن زیرساختهای غیرنظامی، نیروگاهی و معیشتی است.
این تناقض فاحش میان گفتار و عمل، اکنون به عنوان نقض صریح هنجارهای تثبیتشده بینالمللی در زمینه حفاظت از صنایع زیربنایی و زیرساختهای غیرنظامی، مورد نقد تند تحلیلگران حقوق بینالملل قرار دارد.
فولاد مبارکه؛ از سفره مردم تا ابرپروژههای استراتژیک ملی
تحلیلگران ارشد اقتصادی تأکید میکنند که فولاد مبارکه در ساختار اقتصادی ایران و منطقه، صرفاً یک واحد تولیدی ساده نیست، بلکه اکوسیستمی استراتژیک است که حیات و تداوم فعالیت صدها صنعت پاییندستی به آن گره خورده است. از تولید مواد اولیه حیاتی مورد نیاز در صنایع گستردهای همچون لوازم خانگی و خودروسازی گرفته تا تأمین تجهیزات و ورقهای خاص برای پروژههای کلان ملی نظیر خطوط انتقال آب، صنعت نفت و گاز و ابرپروژههای زیربنایی، همگی از این مرکز حیاتی نشأت میگیرند.
این مجتمع صنعتی که همواره به عنوان عضوی فعال و اثرگذار در انجمن جهانی فولاد شناخته شده و در حوزه فناوریهای سبز و کاهش آلایندگیها پیشرو بوده است نقشی بیبدیل در تأمین رفاه اجتماعی، ایجاد اشتغال پایدار برای هزاران نفر و کاهش نابرابریهای منطقهای ایفا میکند. از این رو، هرگونه اختلال عمدی در فعالیت این مرکز، در واقع هجمهای مستقیم به معیشت میلیونها نفری است که در امتداد زنجیره ارزش این صنعت بزرگ، روزگار میگذرانند.
تهدید پایداری و تابآوری اقتصادی در تراز جهانی
از منظر راهبردی و ژئوپلیتیک، حمله به چنین زیرساختهایی نهتنها فضای همکاریهای صنعتی و علمی بینالمللی را به شدت مخدوش میکند، بلکه امنیت اقتصادی و آرامش روانی بازار را در سطح منطقه با تهدیدی جدی و بیسابقه مواجه میسازد. این اقدام مخرب با روح تمامی تلاشهای جهانی برای رسیدن به اهداف توسعه پایدار، پایداری زیستمحیطی و مسئولیتهای اجتماعی که سازمانهای تخصصی بینالمللی برای دههها در پی نهادینه کردن آنها بودهاند، در تضاد مطلق و آشکار قرار دارد. اکنون این پرسش اساسی در محافل تخصصی و رسانهای جهان مطرح شده است که سکوت در برابر چنین بدعتهای خطرناکی که زیرساختهای حیاتی و غیرنظامی را وجهالمصالحه قرار میدهند، چه آینده تاریکی را برای امنیت صنایع و سرمایهگذاریهای کلان در سایر نقاط جهان رقم خواهد زد و اعتبار معاهدات بینالمللی را تا چه حد تنزل خواهد داد؟
بازتاب پیام صریح مدیرعامل خطاب به نهادهای بینالمللی و صنعت جهانی
در پی این رخداد ناگوار، دکتر سعید زرندی، مدیرعامل گروه فولاد مبارکه، با صدور پیامی جامع و صریح خطاب به جامعه بینالمللی، سازمانهای تخصصی، انجمنهای جهانی فولاد و تمامی ذینفعان و شرکای صنعت آهن و فولاد در سراسر جهان، ابعاد انسانی و صنعتی این فاجعه را تبیین کرد. وی در این بیانیه رسمی، ضمن ابراز تأسف و تأثر عمیق از فقدان همکاران فداکار خود، بر ضرورت واکنش قاطع و مسئولانه نهادهای جهانی به این اقدام غیرقانونی و فاقد توجیه انسانی تأکید ورزید.
مدیرعامل فولاد مبارکه در پیام خود بر چهار محور کلیدی و استراتژیک تمرکز داشت که بازتابدهنده دغدغههای جدی کل صنعت فولاد است. او در گام نخست، خواستار تأکید مجدد و جدی جامعه جهانی بر ضرورت حفاظت مطلق از زیرساختهای صنعتی غیرنظامی در تمام نقاط جهان شد و نسبت به آثار مخرب و بلندمدت چنین حملاتی بر ثبات اقتصاد جهانی هشدار داد.
وی در ادامه پیشنهاد داد تا چارچوبهای بینالمللی و پروتکلهای امنیتی برای ارتقای امنیت زنجیره تأمین و تابآوری صنایع زیربنایی در برابر تهدیدات نوین بازنگری و تقویت شود.
دکتر زرندی در بخش پایانی پیام خود، ضمن قدردانی صمیمانه از ابراز همدلی و همبستگی گسترده نهادها، شرکتها و انجمنهای بینالمللی در این ایام دشوار، بر عزم راسخ و خدشهناپذیر این مجموعه برای بازسازی سریع خرابیها، تداوم پرقدرت مسیر توسعه فناوریهای سبز و پایبندی به مسئولیتهای اجتماعی تأکید نمود.
وی خاطرنشان کرد که فولاد مبارکه با تکیه بر توان تخصصی نیروی انسانی داخلی و با حمایت جامعه صنعتی جهانی، مسیر بازیابی و ارتقای استانداردهای ایمنی خود را با ارادهای پولادین ادامه خواهد داد. این موضعگیری قاطع نشاندهنده آن است که علیرغم ابعاد خسارات انسانی و مادی، اراده متخصصان برای حفظ جایگاه استراتژیک این صنعت و تداوم تولید ملی، مستحکمتر از هر زمان دیگری است.
این واقعه اگرچه تلخ، اما بار دیگر اهمیت همبستگی جهانی برای صیانت از دستاوردهای صنعتی بشر را به همگان یادآوری کرد.