به گزارش خبرگزاری برنا از تهران ،در ادبیات سیاسی و حقوقی مدرن، مفهوم «دفاع» فراتر از مرزهای جغرافیایی و خاکریزهای نظامی است. در این شرایط ، نقش وفاقِ حقوقدانان در تابآوری ملی بسیار اثر بخش است . هنگامی که تمامیت ارضی یک کشور توسط متجاوز مورد تهدید قرار میگیرد، جامعه حقوقی و وکلای دادگستری به عنوان «افسران دادگستری»، جبههای نوظهور و حیاتی را در عرصه «دیپلماسی حقوقی» و «پدافند غیرعامل» باز میکنند.
وحدت و همدلی حقوقدانان در زمان جنگ، نه تنها یک تکلیف صنفی، بلکه پیششرط اساسی برای افزایش تابآوری اجتماعی و مشروعیتبخشی به دفاع مشروع در سطح بینالمللی است.
۱. وفاقِ صنفی؛ از کانونها تا سنگرهای دیپلماسی
وحدت کلمه در میان حقوقدانان و وکلای دادگستری، نخستین سیگنال ثبات به بدنه جامعه است. وقتی حقوقدانان با گرایشهای فکری مختلف، حول محور «وطنپرستی» و «حقوق بنیادین ملت» اجماع میکنند، پیامی قدرتمند به متجاوز ارسال میشود: «قانون، خود را در خدمت دفاع از حقِ حاکمیت قرار داده است».
این وفاق ملی در میان نخبگان حقوقی، به معنای استفاده از تمام ظرفیتهای «حقوق بینالملل» برای محکومیت تجاوز، ثبت جنایات جنگی و پیگیری حقوقی خسارات وارد شده به زیرساختهای ملی است.
۲. حقوقدان به مثابه دیدهبانِ تابآوری اجتماعی
تابآوری مردم در زمان جنگ، رابطهای مستقیم با احساس «امنیت حقوقی» و «عدالت اجتماعی» دارد.
در شرایط بحرانی، نقش وکلا در:
تفسیر و تبیین حقوق دفاعی: آگاهسازی مردم از حقوق خود در شرایط اضطراری.
مقابله با عملیات روانی دشمن: با استفاده از استدلالهای حقوقی متقن علیه تبلیغات متجاوز.
حمایت از خانوادههای آسیبدیده: تشکیل کلینیکهای حقوقی داوطلبانه برای رسیدگی به وضعیت ایثارگران و آسیبدیدگان از جنگ باعث میشود که تودههای مردم، خود را در برابر تلاطمهای قانونی و اداری ناشی از جنگ، تنها نبینند.
این حضور، حس همبستگی ملی را تقویت کرده و ضریب تحمل اجتماعی را در برابر سختیها به شدت بالا میبرد.
۳. مشروعیتبخشی جهانی و مستندسازی جنایات
حقوقدانان وطنپرست در زمان تجاوز، زبانِ گویای یک ملت در مجامع جهانی هستند. آنها با مستندسازی دقیق موارد نقض حقوق بشر و کنوانسیونهای ژنو توسط متجاوز، «پیوست حقوقی» دفاع نظامی را تکمیل میکنند. این اقدام حرفهای، مانع از تغییر جایگاه «ظالم و مظلوم» در روایتهای رسانهای بینالمللی شده و با جلب حمایت افکار عمومی جهان، روحیه ملی را در داخل کشور تقویت میکند.
۴. اخلاق حرفهای و میهندوستی؛ پیوندی ناگسستنی
یک وکیل یا حقوقدان در زمان جنگ، فراتر از یک تکنیسین قانون عمل میکند. او با پایبندی به «سوگند» خود در دفاع از حق، دفاع از «حقِ حاکمیت ملی» را در اولویت قرار میدهد. این وفاقِ مبتنی بر میهندوستی، باعث میشود که ساختار قضایی و حقوقی کشور در برابر فشارها و تحریمهای ظالمانه، منعطف و پایدار باقی بماند.
وحدت و همدلی حقوقدانان در مواجهه با تهدیدات خارجی، ستون فقراتِ «قدرت نرم» یک کشور است. هنگامی که نخبگانِ قانونمدار با نگاهی فراجناحی و با تکیه بر اصلِ «ایران برای همه»، در کنار مردم و مدافعان وطن میایستند، تابآوری ملی از یک مفهوم انتزاعی به یک واقعیت ملموس تبدیل میشود. در واقع، سلاح حقوقدان، «قلم و قانون» است که در زمان جنگ، برندگیاش کمتر از سلاح مدافعان در خط مقدم نیست.
دکتر الهه ایرج زاده
وکیل پایه یک دادگستری و مدرس دانشگاه