اردیبهشت که به نیمه میرسد درختهای توت به بار مینشینند و توتهای سفید و شاتوتها دل هر رهگذری را آب میکند. شاید شما هم این صحنه را در خیابان زیاد دیده باشید که خیلیها شاخه درخت توت را پایین میکشند تا چند دانه توت بخورند. اما توتهای کنار خیابان با وجود آلایندههای مختلف در هوا مشکلی برای خوردن ندارند؟ چطور میتوانیم با خیال راحت توت بخوریم؟
کارشناسان میگویند توتهای خیابانی، شسته و نشستهاش برای سلامت ضرر دارد و بهتر است از خیر چیدن و خوردن این میوه بگذرید یا آن را از یک مغازه معتبر و قابلاعتماد بخرید. آلایندهها بهراحتی روی سطح برگها، شاخهها و میوههای درختان مینشینند و در آنها رسوب میکنند. درختان توت شهری هم پر از این آلودگیها هستند و مصرف توت این درختها میتواند عوارض کوتاهمدت و بلندمدتی برای سلامت ایجاد کند. آلایندههای شیمیایی و میکروبیِ روی سطح توتها در کوتاهمدت ممکن است منجر به مسمومیتهای گوارشی، اسهال، استفراغ و واکنشهای آلرژیک شوند و کودکان به دلیل سیستم ایمنی ضعیفتر و وزن کمتر، بیشتر در معرض این خطرات هستند. عوارض بلندمدت هم در پی تجمع فلزات سنگین در بدن، خود را نشان میدهد.
خوب است بدانید که مصرف میوههای نشسته که در معرض آلودگیهای محیطی قرار دارند، میتواند به انتقال باکتریهایی مثلایکولای و سالمونلا منجر شود. دو باکتری خطرناک که میتوانند باعث عفونتهای گوارشی شوند.ایکولای ممکن است اسهال، درد شکمی، تب و در موارد شدید، نارسایی کلیوی ایجاد کند. به خصوص در کودکان و سالمندان. سالمونلا هم علایمی مثل اسهال، تب، استفراغ و درد شکمی به دنبال دارد و در موارد نادر میتواند به عفونتهای خونی هم منجر شود. این باکتریها از طریق مصرف غذای آلوده و میوههای نشسته منتقل میشوند.
فلزات سنگین و مواد آلی فرّار هم از آلایندههای هوا هستند که در بافت میوهها نفوذ میکنند و آنها را کاملاً آلوده میکنند. سرب، یکی از شایعترین آلایندهها در شهرهای آلوده است که میتواند به سیستم عصبی - بهویژه در کودکان - آسیب برساند و باعث کاهش ضریب هوشی، مشکلات یادگیری و حتی اختلالات رفتاری شود. حالا فکر کنید توتی را بچینید و بخورید که سرب روی آن را کاملاً پوشانده است. اگر خوردن توتهای کنار خیابانها و اتوبانها هر روز تکرار شود، باعث میشود که سموم در بدن فرد رسوب کند و باعث ناراحتیهای متعدد گوارشی و غیرگوارشی شود. فلزی مثل سرب به تدریج در بدن تجمع میکند و در طولانیمدت میتواند به بافتهای کبد و کلیهها آسیب برساند و حتی باعث اختلال در مغز و سیستم عصبی افراد شود.
مصرف توتهای خیابانی وقتی جدیتر میشود که بدانیم این درختان علاوه بر آلودگی هوا، در معرض آلودگیهای دیگری هم هستند. این درختها اغلب کنار جویهای آب قرار دارند؛ جویهایی با آب کثیف و پر از موش و فضولات حیوانی. درخت توت از این آب تغذیه میکند و آلودگی میتواند از طریق ریشهها جذب درخت شده و به میوهها منتقل شود. گذشته از اینها، دود خودروها را هم نباید نادیده گرفت.
خیلیها میگویند ما توت را به خانه میبریم و آنها را خوب ضدعفونی میکنیم. موضوع این است که شستن توت فقط بخشی از آلودگیهای سطحی مثل گردوغبار و برخی میکروبها را از بین میبرد و نمیتواند تمام آلایندهها را حذف کند. چون فلزات سنگین به پوست و حتی به بافت داخلی میوه نفوذ میکند و توت هم پوست بسیار نازکی دارد. استفاده از محلولهای شوینده مثل سرکه و ضدعفونیکنندهها ممکن است کمی مؤثرتر باشد، اما همچنان نمیتواند میوه را کاملاً ایمن کند.
کارشناسان میگویند برای کاهش خطرات مرتبط با مصرف توتهای شهری، بهتر است از چیدن و مصرف مستقیم توت از درختان حاشیه خیابانها - به خصوص در مناطق پرتردد - خودداری شود. اگر هم قرار است مصرف شوند، حتماً باید با دقت و با استفاده از محلولهای شوینده مناسب شسته شوند. هرچند تاکید میکنیم که این روش تضمینکننده ایمنی کامل آنها نیست.
اگر درخت توت در باغ یا حیاط و دور از خیابان، جوی آب و آلودگی هوا باشد، معمولاً خطر کمتری دارد، اما همچنان حتماً باید شسته شوند. چون ممکن است آلوده به گردوخاک و فضولات پرندگان و حشرهها باشند؛ بنابراین اگر خیلی اصرار دارید که حتماً هر سال در فصل بهار توت بخورید، بهتر است آن را از مغازهها یا فروشگاههای معتبر تهیه کنید.