نصرتالله تاجیک در گفتوگو با برنا درباره ارزیابی خود از اهداف و نتایج سفر ترامپ به چین اظهار کرد: اگرچه هیئت اقتصادی در این سفر حضور داشت و محور اصلی برنامهها نیز مسائل اقتصادی عنوان میشد، اما واقعیت آن است که موضوعات سیاسی، از جمله درگیریهای موجود در خاورمیانه، تحولات جهانی، مسئله ایران و بهویژه برآورد دو طرف چینی و آمریکایی از یکدیگر در زمینه شکلدهی به سازه سیاسی و ژئوپلیتیکی آسیا که بستر شکلگیری جنوب جدید جهانی است، از اهداف مهم این سفر به شمار میرفت.
وی ادامه داد: به نظر میرسد شرایط امروز با گذشته متفاوت است. در گذشته، ابرقدرتها برای تقسیم نفوذ و مدیریت جهان با یکدیگر مذاکره میکردند، اما اکنون به نظر میرسد ترامپ در مواجهه با بحرانها و مشکلات جهانی دچار سردرگمی شده و شی جینپینگ نیز از این وضعیت آگاه است و از آن بهرهبرداری میکند.
تاجیک با اشاره به عملیاتی نشدن بسیاری از توافقات و تفاهمات مطرحشده در جریان این سفر گفت: اگر بتوان موفقیتی برای این سفر در نظر گرفت، بیشتر در حوزه اقتصادی قابل طرح است؛ هرچند در همین زمینه نیز دستاورد عملی مشخصی مشاهده نمیشود و بیشتر توافقات در حد اعلام مواضع، تفاهمات اولیه و وعدهووعید باقی مانده است. بسیاری از کارشناسانی که این سفر را دنبال میکردند نیز معتقدند موضوعات مطرحشده، چه در حوزه نفت و چه در زمینه مواد معدنی و عناصر کمیاب، هنوز جنبه عملیاتی پیدا نکرده و بیشتر در سطح گفتوگو و فضاسازی رسانهای باقی مانده است. در این میان، عملیاتی شدن توافقات اهمیت اصلی را دارد.
سفیر پیشین ایران در اردن افزود: ترامپ همواره تلاش میکند تصویری موفق، پیروز و برنده از خود ارائه دهد و این مسئله بخشی از ویژگی شخصیتی اوست، از همین منظر طبیعی است که همهچیز را مثبت و موفقیتآمیز توصیف کند. با این حال، بعید میدانم این سفر، چه در حوزه مسائل سیاسی و چه بهویژه در زمینه اقتصادی، دستاورد قابلتوجهی برای او به همراه داشته باشد.
تاجیک با اشاره به اینکه آمریکا در جریان این سفر نتوانست امتیاز قابلتوجهی درباره ایران از چین بگیرد، ادامه داد: برای ما ایرانیان، مهمترین بُعد این سفر، موضوع ایران و رایزنیهای میان آمریکا و چین بود. با این حال، از همان ساعات ابتدایی و پس از نخستین مواضع و اظهارات ترامپ مشخص شد که او در این زمینه نیز دستاورد مهمی نداشته است؛ چراکه خود ترامپ اذعان کرد چین حاضر نشده خرید نفت از ایران را متوقف کند و این روند ادامه خواهد یافت. همچنین در موضوعاتی مانند تنگه هرمز و سایر مسائل مرتبط نیز به نظر میرسد آمریکا نتوانسته امتیاز مهمی از پکن بگیرد.
وی افزود: در ارزیابی نقش و وزن موضوع ایران در این سفر باید به دو نکته توجه کرد. نخست اینکه ناکامی ترامپ در گرفتن امتیاز از چین درباره ایران، نه او را شوکه کرد و نه اساساً انتظار داشت پکن در این زمینه با خواستههای واشنگتن همراهی کامل داشته باشد؛ چراکه هم ترامپ و هم شی جینپینگ بهخوبی میدانند ایستادگی ایران در برابر دو قدرت هستهای برای احقاق حقوق خود، یک معادله ساده و صرفاً دوجانبه نیست.
به گفته تاجیک، عدم همراهی چین با آمریکا درباره ایران، بیش از آنکه در چارچوب روابط دوجانبه تهران و پکن قابل تحلیل باشد، به نقش ایران در مقابله با هژمونی آمریکا بازمیگردد.
این دیپلمات اسبق ایران تصریح کرد: نکته دوم و مهمتر این است که مجموعهای از متغیرهای منطقهای و بینالمللی، از جمله تبعات مقاومت و ایستادگی ایران در برابر آمریکا و اسرائیل، تحقق نظم منطقهای جدید موردنظر آمریکا برای مهار چین و روسیه را با چالش و دستانداز مواجه کرده است، مسئلهای که آثار آن بر مناسبات بینالمللی نیز قابل مشاهده است. از این منظر، ایستادگی ایران در برابر فشارهای آمریکا و متحدانش، به نمادی از مقابله با هژمونی آمریکا و جلوگیری از تحمیل نظم آمریکامحور به ساختار جدید جنوب جهانیِ در حال شکلگیری در آسیا تبدیل شده است.
وی خاطرنشان کرد: ترامپ در موضوع ایران دست خالی از چین بازگشت. کمااینکه این مسئله در مواضع بعدی او نیز تأثیر گذاشت و شاهد بودیم که پس از این سفر، درباره موضوع هستهای ایران مواضعی متفاوت مطرح کرد. از جمله اینکه گفت میپذیرد ایران به مدت ۲۰ سال غنیسازی نداشته باشد؛ موضعی که با اظهارات قبلی او مبنی بر ضرورت توقف کامل غنیسازی ایران تفاوت داشت.
وی در پایان، با اشاره به اینکه ترامپ در سفر به چین نتوانست دستاورد ملموسی کسب کند، گفت: ترامپ در سفر به چین، چه در حوزه ایران و چه در سایر موضوعات، دست پُری نداشت. نه چیزی برای ارائه به شی داشت و نه توانست درباره ایران امتیاز مهمی از او بگیرد، موضوعی که البته برایش دور از انتظار هم نبود. ترامپ حتی با کشورهای غربی نیز درباره ایران چندان همسو نیست و نتوانست جنگ با ایران را برای آنها توجیه کند و از میانشان یارگیری داشته باشد.
انتهای پیام/