محمد اسلامی در نشست خبری در خصوص تشریح آخرین وضعیت منابع آب زیرزمینی استان گفت: کسری تجمعی مخازن آب زیرزمینی استان از ابتدای ایجاد شبکههای پایش تاکنون به ۶۰۴ میلیون مترمکعب رسیده است و سالانه به طور میانگین حدود ۴۵ میلیون مترمکعب به این کسری افزوده میشود.
وی اظهار داشت: طی ۲ دهه گذشته تغییرات شدید اقلیمی، کاهش میزان بارشها، تغییر الگوی بارش از برف به باران و افزایش دما موجب شده تغذیه آبخوانها کاهش یابد و بارشهایی که پیشتر به شکل برف موجب تغذیه سفرههای زیرزمینی میشد، اکنون به صورت روانآب از حوضه خارج شود.
مدیر حفاظت و بهرهبرداری از منابع آب شرکت آب منطقهای چهارمحال و بختیاری گفت: خشک شدن چشمهها و قنوات نیز فشار بر منابع آب زیرزمینی را افزایش داده و وابستگی به چاهها بیشتر شده است؛ موضوعی که افت سطح آبخوانها را تشدید کرده است.
وی تصریح کرد: زمانی که سطح آب زیرزمینی از نظر کمی افت میکند، شرایط آبخوان از حالت آزاد به ممنوعه تغییر میکند و اگر این روند ادامه یابد، علاوه بر کاهش توان آبدهی چاهها، چشمهها و قنوات، غلظت املاح نیز افزایش یافته و پدیده فرونشست ایجاد میشود.
مدیر حفاظت و بهرهبرداری از منابع آب شرکت آب منطقهای چهارمحال و بختیاری گفت: فرونشست پدیدهای غیرقابل بازگشت است و زمانی که حفرههای آبخوان از بین میرود، حتی در صورت بهبود بارندگیها نیز ظرفیت ذخیرهسازی مخزن آب زیرزمینی دیگر باز نخواهد گشت.
اسلامی با اشاره به وضعیت دشتهای استان افزود: طبق مطالعات سازمان نقشهبرداری کشور در سالهای ۹۶ و ۹۷، نرخ فرونشست در دشت شهرکرد سالانه ۶ سانتیمتر ثبت شده که در مقایسه با آستانه بحرانی هفت میلیمتر، بسیار قابل توجه است.
وی ادامه داد: در دشت خانمیرزا نیز نرخ فرونشست سالانه ۹ سانتیمتر ثبت شده و سایر دشتهای استان نیز با شدت کمتر درگیر این پدیده هستند.
اسلامی تاکید کرد: برنامه اصلی شرکت آب منطقهای کاهش کسری مخازن از طریق تعدیل چاهها، کنترل برداشتها، جلوگیری از اضافهبرداشت و نصب کنتورهای هوشمند است تا روند افت سطح آب زیرزمینی و فرونشست کنترل شود.
وی افزود: سال گذشته ۱۰۷ حلقه چاه غیرمجاز در استان مسلوبالمنفعه شد، هزار و ۱۲۷ پروانه بهرهبرداری چاههای کشاورزی تعدیل و از اضافهبرداشت حدود ۲ میلیون مترمکعب آب جلوگیری شد.
مدیر حفاظت و بهرهبرداری از منابع آب شرکت آب منطقهای چهارمحال و بختیاری ادامه داد: همچنین پرونده ۳۰۰ حلقه چاه فاقد تعیین تکلیف بررسی و پروانه بهرهبرداری آنها صادر شد.
اسلامی گفت: در سال گذشته حدود ۲۷ میلیون مترمکعب از پروانه بهرهبرداری چاههای کشاورزی تعدیل و حدود ۱۰ میلیون مترمکعب اضافهبرداشت نیز شناسایی و در دستور برخورد قرار گرفت.
وی افزود: تاکنون حدود هزار و ۶۵۰ دستگاه کنتور هوشمند در استان نصب شده که ۵۶۱ دستگاه آن مربوط به سال گذشته است و برنامه امسال نیز نصب ۸۰۰ دستگاه دیگر است.
اسلامی تصریح کرد: کنتورهای هوشمند علاوه بر جلوگیری از اضافهبرداشت، امکان محاسبه دقیق احجام تخلیه آب زیرزمینی، کنترل برداشتها و توزیع عادلانه آب را فراهم میکند و به کاهش افت سطح آب زیرزمینی کمک خواهد کرد.
وی با اشاره به وضعیت آبخوانهای استان گفت: از مجموع ۱۱ آبخوان دارای شبکه پایش در چهارمحال و بختیاری، ۱۰ آبخوان در وضعیت ممنوعه قرار دارند که چهار آبخوان شهرکرد، بروجن، سفیددشت و جوانمردی در وضعیت ممنوعه بحرانی هستند.
اسلامی افزود: آبخوانهای کیار، فارسان، گندمان، شلمزار، لردگان و مالخلیفه نیز در وضعیت ممنوعه قرار دارند و تنها آبخوان آزاد استان، چشمه سلیمان است.
وی اظهار داشت: در حوضه زایندهرود شبکه پایش هنوز به طور کامل استقرار پیدا نکرده اما دشتهای بن، سامان و یانچشمه نیز دارای آبخوانهایی هستند که نیازمند پایش و مدیریت دقیقترند.
مدیر حفاظت و بهرهبرداری از منابع آب شرکت آب منطقهای چهارمحال و بختیاری با اشاره به طرح احیا و تعادلبخشی آبخوانها گفت: این طرح از سال ۱۳۹۴ ابلاغ شد و مشتمل بر ۱۵ پروژه است که بخشی از آن توسط جهاد کشاورزی و سازمان نقشهبرداری و ۱۱ پروژه نیز توسط شرکت آب منطقهای اجرا میشود.
اسلامی افزود: اطلاعرسانی، انسداد چاههای غیرمجاز، تعدیل چاههای کشاورزی، نصب کنتورهای هوشمند، استقرار نیروهای گشت و بازرسی و همچنین پایش منابع آب زیرزمینی از طریق شبکههای اندازهگیری از مهمترین برنامههای اجرایی این طرح است.
وی با اشاره به وضعیت مصرف منابع آب زیرزمینی استان گفت: در حال حاضر چهار هزار و ۶۸۴ حلقه چاه کشاورزی در استان وجود دارد که ۸۳ درصد مصرف آب زیرزمینی معادل ۳۳۰ میلیون مترمکعب در بخش کشاورزی مصرف میشود.
اسلامی افزود: ۱۴ درصد مصرف آب زیرزمینی معادل ۶۰ میلیون مترمکعب مربوط به بخش شرب و سه درصد معادل ۲۵ میلیون مترمکعب مربوط به بخش صنعت است.
وی خاطرنشان کرد: یکی از برنامههای مهم استان برای کاهش فشار بر منابع آب زیرزمینی، جایگزینی منابع آب سطحی در بخش شرب است که اجرای طرح بن ـ بروجن بخشی از فشار وارد بر آبخوانها را کاهش داده است.