به گزارش برنا، در اقتصاد ایران کمتر رقمی به بزرگی ۳۰۰ میلیارد دلار مطرح شده است. برای درک بهتر این عدد کافی است بدانیم ارزش این سرمایهگذاری از مجموع بودجه عمرانی چندین سال کشور بیشتر است و میتواند منابع لازم برای اجرای دهها پروژه ملی را به صورت همزمان فراهم کند.
بر اساس برآوردهای انجام شده، با این میزان سرمایه میتوان به طور همزمان یک میلیون واحد مسکونی جدید ساخت، هزار کیلومتر مترو در کلانشهرها احداث کرد، سه هزار کیلومتر خط قطار سریعالسیر راهاندازی کرد و ناوگان هوایی کشور را با خرید صدها فروند هواپیمای نو نوسازی کرد.
بخش مسکن یکی از مهمترین حوزههایی است که میتواند از این سرمایه منتفع شود. اختصاص ۵۰ میلیارد دلار به ساخت یک میلیون واحد مسکونی جدید، علاوه بر کاهش شکاف عرضه و تقاضا، صدها هزار فرصت شغلی مستقیم و غیرمستقیم در صنایع وابسته ایجاد خواهد کرد.
کارشناسان حوزه مسکن معتقدند هر واحد سرمایهگذاری در ساختمانسازی میتواند بیش از ۱۲۰ صنعت وابسته از جمله فولاد، سیمان، کاشی، لوازم خانگی و خدمات مهندسی را فعال کند. به همین دلیل، بخش مسکن همواره یکی از موتورهای اصلی رشد اقتصادی محسوب میشود.
حدود ۹۰ میلیارد دلار از این بسته فرضی به توسعه حملونقل اختصاص یافته است. احداث هزار کیلومتر مترو در کلانشهرها میتواند بخش مهمی از بحران ترافیک و آلودگی هوا را کاهش دهد.
همچنین ساخت سه هزار کیلومتر قطار سریعالسیر، شهرهای مهم کشور را به یکدیگر متصل خواهد کرد. برای مقایسه، طول شبکه قطار سریعالسیر ترکیه حدود دو هزار کیلومتر است و عربستان نیز پروژههای بزرگی در این حوزه اجرا کرده است. اجرای چنین طرحی ایران را به یکی از دارندگان بزرگترین شبکههای ریلی پرسرعت منطقه تبدیل خواهد کرد.
در کنار این موارد، خرید ۳۰۰ هواپیمای مسافربری نو نیز میتواند میانگین سن ناوگان هوایی کشور را به شکل محسوسی کاهش داده و ظرفیت جابهجایی مسافر و بار را افزایش دهد.
اختصاص ۲۰ میلیارد دلار برای ساخت ۱۰۰ بیمارستان فوقتخصصی هزار تختخوابی، ظرفیت درمانی کشور را متحول خواهد کرد. بسیاری از کشورهای منطقه برای تبدیل شدن به قطب گردشگری سلامت میلیاردها دلار در زیرساختهای درمانی سرمایهگذاری کردهاند.
در حوزه آموزش نیز ساخت پنج هزار مدرسه مدرن و تجهیز مدارس و دانشگاهها به فناوریهای روز، میتواند فاصله آموزشی مناطق محروم با مراکز توسعهیافته را کاهش دهد و کیفیت سرمایه انسانی کشور را ارتقا بخشد.
یکی از مهمترین بخشهای این سرمایهگذاری، اختصاص ۱۵ میلیارد دلار برای احداث بزرگترین شبکه نیروگاههای خورشیدی خاورمیانه است.
در شرایطی که بسیاری از کشورهای منطقه از جمله عربستان، امارات و مصر سرمایهگذاری گستردهای در انرژیهای تجدیدپذیر انجام دادهاند، توسعه ظرفیت خورشیدی میتواند بخشی از بحران ناترازی برق را برطرف کرده و زمینه صادرات انرژی پاک را فراهم کند.
نوسازی شبکه آب و فاضلاب ده کلانشهر کشور با ۱۵ میلیارد دلار سرمایهگذاری، میتواند بخش مهمی از هدررفت منابع آبی را کاهش دهد. همزمان توسعه اینترنت فیبر نوری در سراسر کشور نیز زیرساخت لازم برای اقتصاد دیجیتال، دولت هوشمند و کسبوکارهای نوین را فراهم خواهد کرد.
سرمایهگذاری ۲۰ میلیارد دلاری در ساخت شهرکهای صنعتی و فناوری پیشرفته میتواند ایران را به مرکز تولید منطقهای در حوزههای دانشبنیان تبدیل کند.
همچنین توسعه بنادر تجاری و مسافری، ظرفیت ترانزیتی کشور را افزایش داده و موقعیت ژئوپلیتیکی ایران در کریدورهای بینالمللی را تقویت خواهد کرد.
در بخش گردشگری نیز احداث مجموعههای بزرگ ساحلی در شمال و جنوب کشور میتواند میلیونها گردشگر داخلی و خارجی را جذب کند و درآمدهای غیرنفتی کشور را افزایش دهد.
محمدحسین واقف، کارشناس اقتصادی در گفتوگو با برنا معتقد است: «ورود سرمایه خارجی زمانی اثرگذار خواهد بود که منابع به سمت پروژههای مولد و زیرساختی هدایت شوند. اگر سرمایهگذاری صرف هزینههای جاری شود، اثر آن کوتاهمدت خواهد بود، اما تمرکز بر حملونقل، انرژی، صنعت و فناوری میتواند رشد اقتصادی پایدار ایجاد کند.»
خشایار باقرپور، کارشناس حوزه توسعه شهری نیز میگوید: «سرمایهگذاری در مسکن و زیرساختهای شهری فقط ساخت ساختمان نیست؛ بلکه به معنای ایجاد اشتغال گسترده، افزایش بهرهوری و ارتقای کیفیت زندگی شهروندان است. چنین منابعی میتواند الگوی توسعه شهرهای ایران را متحول کند.»
علی رضا بهبهانی ، کارشناس اقتصاد نیز معتقد است: «۳۰۰ میلیارد دلار اگر با حکمرانی اقتصادی صحیح، شفافیت و مشارکت بخش خصوصی همراه شود، میتواند معادل یک برنامه توسعه فشرده ده تا پانزده ساله عمل کند. اما بدون اصلاح ساختارها، حتی بزرگترین سرمایهها نیز به نتایج مطلوب نخواهند رسید.»
به هر روی ۳۰۰ میلیارد دلار سرمایهگذاری خارجی صرفاً یک عدد بزرگ نیست؛ بلکه ظرفیتی است که میتواند به طور همزمان بحران مسکن، فرسودگی زیرساختها، کمبود ناوگان حملونقل، ناترازی انرژی، ضعف زیرساختهای آموزشی و درمانی و عقبماندگی صنعتی را هدف قرار دهد. با این حال اقتصاددانان تأکید میکنند موفقیت چنین طرحی بیش از آنکه به حجم پول وابسته باشد، به نحوه مدیریت، شفافیت، اولویتبندی پروژهها و توان جذب سرمایه در اقتصاد ایران بستگی دارد.