مجلس سنای آمریکا روز سهشنبه قطعنامهای را با ۵۰ رأی موافق در برابر ۴۸ رأی مخالف تصویب کرد که بر اساس آن، رئیسجمهور آمریکا موظف میشود برای ادامه هرگونه عملیات نظامی علیه ایران، مجوز کنگره را دریافت کند یا این عملیات را متوقف سازد.
این قطعنامه پیشتر نیز در مجلس نمایندگان به تصویب رسیده بود و اکنون بهعنوان یک «قطعنامه همزمان دو مجلس» (Concurrent Resolution) در کنگره تصویب شده است. با این حال، از آنجا که این نوع قطعنامه برای تبدیل شدن به قانون نیازی به امضای رئیسجمهور ندارد، جنبه اجرایی و الزامآور نداشته و بیشتر بیانگر موضع و نظر کنگره در این زمینه است.
قطعنامهای با پیام سیاسی، نه الزام قانون
با وجود آنکه این قطعنامه قدرت اجرایی و جایگاه قانونی الزامآور ندارد و انتظار نمیرود تغییری مستقیم در سیاستهای دولت آمریکا ایجاد کند، اما از آن بهعنوان مهمترین اقدام توبیخی دوحزبی علیه دونالد ترامپ در ارتباط با جنگ با ایران یاد میشود. این رأی همچنین بیانگر شکاف قابلتوجه میان کنگره تحت کنترل جمهوریخواهان و رئیسجمهور آمریکا بر سر مسائل امنیت ملی، بهویژه نحوه مدیریت تنش با ایران است.
رأیگیری روز سهشنبه تازهترین نشانه اختلافات داخلی در حزب جمهوریخواه درباره ادامه این جنگ، در آستانه انتخابات میاندورهای آمریکا، محسوب میشود. بر اساس نظرسنجیها، جنگ با ایران در میان بخش قابلتوجهی از رأیدهندگان آمریکایی از محبوبیت برخوردار نیست و شماری از قانونگذاران جمهوریخواه نیز نسبت به هزینههای اقتصادی جنگ، نبود اهداف مشخص و خطر گسترش تنشها در منطقه ابراز نگرانی کردهاند.
رأیی بیسابقه در کنگره
این نخستین بار از زمان تصویب قانون اختیارات جنگی در سال ۱۹۷۳ است که هر دو مجلس کنگره آمریکا یک «قطعنامه همزمان» را با هدف دستور به رئیسجمهور برای پایان دادن به یک درگیری نظامی تصویب میکنند. قانون اختیارات جنگی در آن زمان با هدف محدود کردن اختیارات ریچارد نیکسون، رئیسجمهور وقت آمریکا، در جریان جنگ ویتنام و با رأی بیش از دو سوم اعضای کنگره تصویب شد و وتوی نیکسون را نیز بیاثر کرد.
با وجود این سابقه، بر اساس رأی دیوان عالی ایالات متحده در سال ۱۹۸۳، هر اقدام قانونگذاری که قرار باشد خارج از کنگره اثر قانونی و اجرایی داشته باشد، باید پس از تصویب در هر دو مجلس به امضای رئیسجمهور نیز برسد. از همین رو، قطعنامه اخیر با وجود تصویب در مجلس نمایندگان و سنا، از نظر حقوقی الزامآور نیست و قدرت اجرایی قانون را ندارد.
کاخ سفید: قطعنامه الزامآور نیست
در مورد قطعنامه کنونی، کاخ سفید تأکید دارد که این مصوبه به دلیل مغایرت با قانون اساسی آمریکا، فاقد اثر الزامآور است و دولت موظف به اجرای آن نخواهد بود.
جیم ریش، سناتور جمهوریخواه از ایالت آیداهو و رئیس کمیته روابط خارجی سنا، با اشاره به ابهامات حقوقی درباره این سازوکار گفت: «هر اتفاقی هم که درباره این طرح بیفتد، هیچ اثری نخواهد داشت.» او همچنین تأکید کرد که دونالد ترامپ «هیچ توجهی به آن نخواهد کرد.
حامیان این قطعنامه معتقدند که مصوبات مرتبط با اختیارات جنگی شرایط متفاوتی دارند، زیرا بر اساس قانون اساسی آمریکا، اختیار اعلام جنگ بهطور انحصاری در اختیار کنگره قرار گرفته است. از این منظر، کنگره میتواند در چارچوب اختیارات خود درباره ادامه یا توقف درگیریهای نظامی تصمیمگیری کند.
کارشناسان حقوقی میگویند سرنوشت قانونی این قطعنامه احتمالاً در دادگاهها مشخص خواهد شد، زیرا این سازوکار تاکنون بهطور قطعی در دیوان عالی ایالات متحده مورد بررسی قرار نگرفته است. به همین دلیل، اختلاف میان دولت و کنگره درباره حدود اختیارات جنگی ممکن است به یک چالش حقوقی گسترده تبدیل شود.
چه کسانی به این قطعنامه رای دادند؟
جان فترمن، سناتور دموکرات از ایالت پنسیلوانیا تنها دموکراتی بود که به این قطعنامه رای منفی داد. رند پال از کنتاکی، لیزا مورکوفسکی از آلاسکا، سوزان کالینز از مین و بیل کسیدی از لوئیزیانا از صف جمهوریخواهان جدا شدند و از این طرح حمایت کردند.
علاوه بر رای این چهار سناتور جمهوریخواه، غیبت دو سناتور دیگر این حزب از جمله میچ مککانل از کنتاکی در فراهم شدن زمینه تصویب این قطعنامه بیتاثیر نبود. آقای مککانل که به علت بستری شدن در بیمارستان در این جلسه حضور نداشت، پیشتر با چنین طرحهایی مخالفت کرده بود.
دونالد ترامپ شامگاه سهشنبه سنا را متهم کرد که با این رای به دشمن کمک کرده و دلگرمی داده است. ترامپ همچنین زمان این رایگیری را «نامناسب » خواند.
شکست طرح محدودکننده اختیارات ترامپ
مجلس سنای آمریکا روز چهارشنبه طرحی را که با هدف محدود کردن اختیارات دونالد ترامپ، رئیسجمهور این کشور، برای ورود به جنگ با ایران ارائه شده بود، رد کرد.
نتیجه این رأیگیری یک پیروزی برای ترامپ و رهبران جمهوریخواه سنا محسوب میشود؛ چرا که آنها تلاش دارند نارضایتیهای موجود در کنگره درباره راهبرد دولت ترامپ در قبال ایران را کنترل کرده و از گسترش اختلافات درونحزبی جلوگیری کنند.
سنا طرح محدود کردن اختیارات ترامپ را رد کرد
اعضای مجلس سنای آمریکا با ۵۰ رأی مخالف در برابر ۴۷ رأی موافق، به طرحی که هدف آن محدود کردن اختیارات دونالد ترامپ برای ورود به جنگ با ایران بود، رأی منفی دادند. این در حالی است که تنها یک روز پیش، طرح مشابهی با اختلاف اندک در همین مجلس به تصویب رسیده بود.
این طرح دولت ترامپ را ملزم میکرد نیروهای مسلح آمریکا را از هرگونه درگیری نظامی در داخل ایران یا علیه این کشور خارج کند، مگر آنکه کنگره مجوز رسمی برای ادامه عملیات صادر کرده باشد.
حتی در صورت تصویب این طرح نیز، بعید بود محدودیت عملی قابلتوجهی برای دونالد ترامپ ایجاد کند؛ زیرا احتمال داشت رئیسجمهور آمریکا آن را وتو کند. این در حالی است که قطعنامه تصویبشده در روز سهشنبه به دلیل ماهیت حقوقی متفاوت خود، برای اجرا نیازی به تأیید رئیسجمهور نداشت.
انتهای پیام/