در دنیای فوتبال تراز اول ذخیره های طلایی یا بازیکنان تعویضی؛ یکی از مولفه های کلیدی موفقیت پایدار باشگاه های مطرح جهان می باشد ،که با بهره گیری از بازیکنان جایگزین با کیفیت و مستعد نتایج دلخواه راکسب می کنند . این بازیکنان که تحت عنوان ذخیره های طلایی شناخته می شوندِ ، توانایی آن را دارند که لحظات سرنوشت ساز مسابقه ، جریان بازی را به سود تیم خود تغییر دهند
در کناری مهارت های فنی ، دانش روانشناسی ورزشی نقش بنیادین در حفظ آمادگی ذهنی و ارتقای انگیزه این بازیکنان ایفا می کند تا در شرایط حساس ، با حداکثر انرژی و تمرکز بهترین عملکرد را به نمایش بگذارید
نمونه بارز این نقش آفرینی را می توان در فینال دراماتیک لیگ قهرمانان اروپادر سال ۱۹۹۹ میان منچستریوتانید و بایرمونیخ مشاهده کرد ، درحالی که تیم بایر مونیخ تا دقیقه ۸۹ با یک گل پیش بودند ، دو بازیکن تعویضی یونایتد سرنوشت بازی را طوری دیگر رقم زدند ، شرینگام در دقیقه ۹۱ گل تساوی را ثمر رساند و دو دقیقه بعد سولشر، موسوم به پسر طلایی گل پیروزی بخش را وارد دروازه حریف کرد
این مثال الگویی ماندگار از اهمیت بازیکنان جایگزین در تعیین نتیجه نهایی است چنان که سولشر در دوران حضور خود زیر نظر الکس فرگوسن موفق شد ۱۲۶ گل را به عنوان بازیکن تعویضی به ثمر برساند
ریشه یابی عوامل تنش زا
در جریان مسابقه عوامل متعدد می تواند تعادل روانی و ذهنی بازیکنان را بهم بزنند ، از جمله مهم ترین می توان به شرایط جوی و محیطی ورزشگاه ، اختلال در کیفیت و مدت زمان
خواب ، اضطراب پیش از مسابقه و فشارهای روانی حساسیت های کاذب رقابت ، چالش های حاشیه ای درون و برون سازمانی باشگاه و مسایل شخصی اشاره کرد
تراکم این عوامل زمینه ساز بروز اضطراب و آشفتگی روانی شده است و می تواند مستقیما عملکرد ذهنی بازیکنان را تحت تاثیرقرار دهد و در نتیجه آن بازیکن دچار افت کارایی در زمین بازی می شود، و باعث نارضایتی کادر فنی شده و تصمیم به تعویض بازیکن می گیرند
واکنش های رفتاری در هنگام تعویض ، برای بازیکنانی که در پی جبران عملکرد ضعیف خود و اثبات توانمند هایش است ، اغلب ناخوشایند بوده و می تواند به واکنش هیجانی و اعتراض آمیز منجر شود
با این حال فقدان دانش تخصصی برای مدیریت بحران های ذهنی در بسیاری از باشگاه های کشو رمشهود است ، بسیاری از استعدادهای درخشان ، به دلیل عدم مدیریت صحیح رفتارهای روانی ، در تداوم مسیر حرفه ای خود ناکام می مانند و بهترین لحظات عمر ورزشی شان تباه می گردد چه بسیار بازیکنان با استعدادی که هیچ گاه نتوانستند با آنچه که لیاقتش را داشتند برسند، درحالی که آنها سرمایه این کشور هستند و می توانند چه از نظرمالی و چه از نظرمعنوی مثمر ثمر واقع شوند. آیا تاکنون به این موضوع فکرکرده ایم سرنوشت آنها چه شده؟ و چه چیزی در آینده در انتظارآنان را می کشد؟……. چه کسانی می توانند به چنین بازیکنانی کمک کنند؟
پرسش بنیادین اینجاست که با وجود اثر بخشی اثبات شده ، روانشناسی ورزشی در سطوح حرفه ای جهان ، چرا همچنان جای خالی متحصصان این حوزه در کادر فنی تیم های لیگ برتری ما احساس می شود؟ حضور روانشناسان ورزشی می تواند به عنوان پلی ارتباطی میان بازیکن و کادرفنی عمل کرده و با آموزش مهارت های ذهنی ، به ارتقای عملکرد ، افزایش سطح آگاهی و مدیریت بحران های شخصی بازیکنان کمک شایانی نماید
به کارگیری تحصصی این حوزه تضمین کننده ثبات ذهنی و حقظ بازیکنان در اوج آمادگی روانی خواهد بود
جمع بندی
شناسایی ریشه های روان شناختی رفتارهای هیجانی بازیکنان و تدوین راهکا رهای کنترلی برای مدیریت آنها ، یکی از ضروریات فوتبال حرفه ای امروز است
حضور مستمر روانشناسان ورزشی در کادرفنی ، علاوه بر بهبود عملکرد فردی ، انسجام تیمی را تقویت کرده و ظرفیت های بنیادین ذهنی و روانی بازیکنان را برای تصیمیم گیری در لحظات حساس افزایش می دهند و زمینه ساز تحولی پایدار در نتایج تیم های ایرانی می شود
یاداشت : بهروز شهسواری