به گزارش خبرگزاری برنا از ایلام ،در سال ۱۳۶۵، ارتش عراق با اتخاذ راهبرد «دفاع متحرک»، شهر راهبردی مهران را اشغال کرد تا شکست فاو را جبران کند. اما تأکید ویژه حضرت امام خمینی (ره) بر آزادسازی این شهر، به خلق عملیات پیروزمندانه «کربلای ۱» انجامید؛ نبردی که نهتنها مهران را به آغوش ایران بازگرداند، بلکه به استراتژی جدید نظامی دشمن پایان داد.
بستر تاریخی: آزادسازی مهران و پایان یک راهبرد
سال ۱۳۶۵ از پرتحولترین سالهای دفاع مقدس بود. تنها چند ماه پیش از آن، عملیات والفجر ۸ شبهجزیره فاو را آزاد کرده و ضربهای سنگین به رژیم بعث وارد ساخته بود. عراق که سالها در موضع دفاعی مانده بود، این بار با راهبرد تازهای پا به میدان گذاشت که در ادبیات نظامی «دفاع متحرک» نام دارد؛ یعنی حمله همزمان به چندین محور برای بازپسگیری ابتکار عمل.
از ۲۵ اسفند ۱۳۶۴ تا ۲۶ اردیبهشت ۱۳۶۵، ارتش عراق در یازده محور مختلف دست به تهاجم زد. مهمترین دستاورد این راهبرد، اشغال دوباره شهر مهران بود.
مهران؛ شهری فراتر از یک نقطه مرزی
مهران شهری کوچک اما با موقعیتی استثنایی است. نزدیکی به بغداد، احاطه از سوی ارتفاعات راهبردی و قرار گرفتن در مسیر محورهای عملیاتی، آن را به یکی از حساسترین نقاط جبهه غرب تبدیل کرده بود. در طول هشت سال دفاع مقدس، مهران چهار بار به اشغال دشمن درآمد و هر چهار بار آزاد شد؛ رویدادی که در میان شهرهای ایران بینظیر است.
اشغال مجدد مهران، اما بار روانی دیگری نیز داشت: صدام حسین شخصاً وارد میدان تبلیغات شد و این شهر را همسنگ فاو معرفی کرد. رسانههای منطقهای و بینالمللی این روایت را بازتاب دادند و فضایی سنگین علیه جمهوری اسلامی ایران شکل گرفت.
چرا مهران در اولویت قرار گرفت؟
در آن مقطع، فرماندهان سپاه در حال آمادهسازی عملیاتی بزرگ در جنوب بصره بودند. اشغال مهران معادله را تغییر داد. اسناد موجود نشان میدهد که حضرت امام خمینی (ره) بر ضرورت آزادسازی مهران تأکید کردند و همین موضع، عملیات را از یک مأموریت نظامی صرف به یک مأموریت ملی و اعتقادی ارتقا داد.
اهمیت کربلای ۱ پیش از هر چیز سیاسی و روانی بود. عراق تلاش کرده بود از اشغال مهران پیروزی بزرگی بسازد؛ پاسخ باید قاطع و بیدرنگ میبود.
عملیاتی با امکانات محدود، اما ارادهای بیکران
برآوردهای اولیه نیاز به ۹۰ گردان را نشان میداد. در عمل، تنها ۳۰ گردان از لشکرها و تیپهای سپاه پاسداران فراخوانده شدند. در مقابل، ارتش عراق با ۴۲ گردان پیاده، ۶ گردان زرهی و ۱۵ گردان توپخانه در منطقه مستقر بود؛ برتری عددی با دشمن بود.
با این حال، شناخت دقیق منطقه، تجربه عملیاتهای پیشین و طوفان شن و غباری که دید دشمن را محدود کرد، فرصتی ارزشمند فراهم ساخت. رمز عملیات «یا ابوالفضلالعباس (ع) ادرکنی» انتخاب شد و در شب نهم تیرماه ۱۳۶۵، کربلای ۱ آغاز شد.
نتیجه؛ شکست یک راهبرد
نبرد حدود شش روز ادامه یافت. رزمندگان نهتنها شهر مهران، بلکه ارتفاعات راهبردی قلاویزان و کانیسخت را نیز آزاد کردند. حتی یگانهای گارد جمهوری عراق، زبدهترین نیروهای بغداد، نتوانستند جلوی پیشروی را بگیرند.
در مجموع حدود ۴۰ هزار رزمنده در این عملیات نقشآفرینی کردند. ۹۱۳ تن از رزمندگان اسلام به شهادت رسیدند و حدود ۴۵۰۰ نفر مجروح شدند.
مهمتر از همه: راهبرد «دفاع متحرک» عراق که با مشاوره نظامی برخی قدرتهای خارجی طراحی شده بود، با آزادسازی مهران عملاً پایان یافت. ابتکار عمل دوباره به جبهه ایران بازگشت.
درسی که تاریخ به یاد میسپارد
عملیات کربلای ۱ نشان داد که در میدان نبرد، پیروزی نظامی و مدیریت سیاسی باید دوشادوش هم پیش بروند. این عملیات همچنین یادآور میشود که هیچ دشمنی را نباید فاقد قدرت بازسازی دانست؛ درسی که سالهای بعد، در حوادث ۱۳۶۷، اهمیت آن آشکارتر شد.
مهران آزاد شد و با آزادیاش، پیام روشنی برای دشمن و جهانیان فرستاده شد: جمهوری اسلامی ایران نهتنها در دفاع میایستد، بلکه در پاسخ نیز قاطع عمل میکند.
برگرفته از گفتگوی عملیات «کربلای ۱» چگونه ورق جنگ را برگرداند؟ به مناسبت چهلمین سالگرد آغاز عملیات «کربلای ۱» و آزادسازی مهران / یدالله ایزدی
. انتهای پیام