جلال ساداتیان، سفیر اسبق ایران در انگلیس در گفتوگو با خبرنگار برنا با اشاره به همافزایی میدان و دیپلماسی در پیشبرد منافع کشور، اظهار کرد: پس از حمله موسوم به «جنگ ۴۰ روزه» یا «جنگ رمضان»، تلاشهای گستردهای برای پایان دادن به درگیریها آغاز شد. این روند ابتدا با ابتکار رئیسجمهور مصر و سپس رئیسجمهور ترکیه و با رایزنیهایی که با پاکستان انجام شد، دنبال شد. در ادامه نیز مذاکراتی در پاکستان برگزار و پس از تبادل پیامها، در نهایت تفاهمنامهای میان طرفها به امضا رسید که مفاد آن نیز منتشر شد.
وی افزود: هدف این تفاهمنامه صرفاً برقراری آتشبس موقت نبود، بلکه پایان دادن به جنگ در سراسر منطقه، از جمله لبنان، را دنبال میکرد. با این حال، از همان بند نخست شاهد نقض آن از سوی اسرائیل بودیم و آمریکا نیز نتوانست مانع این اقدام شود.
ساداتیان ادامه داد: یکی دیگر از مفاد تفاهمنامه، رفع محاصره دریایی بود که تا حدودی نیز اجرایی شد و کشتیهای آمریکایی به مناطق دورتر منتقل شدند. همچنین قرار بود بخشی از داراییهای توقیفشده ایران بازگردانده شود که بخشی از آن انجام شد، اما بخش دیگری همچنان محقق نشده است.
سفیر اسبق ایران در لندن با اشاره به موضوع تحریمها گفت: براساس توافق، آمریکا متعهد شده بود تا زمان طی شدن روندهای حقوقی برای لغو تحریمها، به ایران معافیتهایی اعطا کند. به گفته آنها، بخشی از تحریمها نیازمند مصوبه کنگره، بخشی ناشی از تصمیمات رؤسای جمهور آمریکا و بخشی دیگر نیز دارای سازوکارهای حقوقی متفاوت است؛ از این رو قرار بود تا زمان رفع کامل آنها، معافیتهایی برای ایران در نظر گرفته شود.
وی تصریح کرد: یکی از مهمترین محورهای مذاکرات، امنیت تردد کشتیها در تنگه هرمز بود. در همین چارچوب، ایران نیز تعداد کشتیهایی را که اجازه عبور از این آبراه را داشتند، افزایش داد و شرایط بهگونهای پیش رفت که بازارهای جهانی تا حد زیادی آرام شدند و قیمت نفت نیز به حدود ۶۰ دلار رسید.
ساداتیان خاطرنشان کرد: با این حال، در ادامه نشانههایی مشاهده شد که طرف مقابل بهجای اجرای شفاف توافق، به دنبال دور زدن آن است. در تمام این مدت، میان ارکان تصمیمگیر کشور هماهنگی کامل وجود داشت. شورای عالی امنیت ملی روند مذاکرات را بررسی و تصویب کرد و پس از تأیید مقام معظم رهبری، این تصمیم به سیاست رسمی نظام تبدیل شد.
وی تأکید کرد: بر این اساس میتوان گفت مجموعه نظام بر این باور بود که دستاوردهای میدانی باید از طریق دیپلماسی به امتیازات سیاسی و اقتصادی برای کشور تبدیل شود و در این زمینه هماهنگی کاملی میان میدان و دستگاه دیپلماسی وجود داشت.
کارشناش مسائل بینالملل درباره برخی تجمعات و شعارها علیه مسئولان نیز گفت: عدهای ممکن است تحت تأثیر برخی جریانها قرار گرفته باشند و بدون درک دقیق از تحولات بینالمللی، مواضعی را مطرح کنند. قصد ندارم آنها را خائن بنامم، اما به نظر میرسد از پیچیدگیهای روابط و معادلات بینالمللی غفلت دارند. هرچند این افراد در اقلیت هستند، اما به دلیل برخورداری از برخی تریبونها، دیدگاههای خود را در رسانهها و محافل مختلف مطرح میکنند. با این وجود، تصمیم نظام بر ادامه روند مذاکرات بوده و این مسیر دنبال شده است.
ساداتیان بیان کرد: به نظر میرسد بدعهدی مجدد آمریکا و برخی عوامل آن در منطقه ناشی از این تصور بود که با آرامتر شدن شرایط، میتوانند توافق را دور بزنند و ایران را نادیده بگیرند. در حالی که یکی از مهمترین ابزارهای ایران، موقعیت راهبردی تنگه هرمز و مسیرهای ترانزیتی کشور است. در همین چارچوب نیز ایران و عمان توافقات و ترتیبات مشترکی را برای همکاری و مدیریت این موضوع در دستور کار قرار دادهاند.
ساداتیان ادامه داد: اینگونه نیست که برخی کشورها مدعی شوند تنگه هرمز آبراهی کاملاً بینالمللی است و حق کنترل آن را دارند. حقوقدانان بینالمللی و متخصصان این حوزه عمدتاً بر این باورند که این منطقه در محدوده آبهای سرزمینی ایران و عمان قرار دارد و نه یک آبراه بینالمللی که آمریکا یا کشورهای اروپایی بتوانند درباره آن ادعای حاکمیت یا کنترل داشته باشند. از این رو، لازم است در این زمینه به دیدگاه کارشناسان حقوق بینالملل توجه شود.
وی افزود: به نظر میرسد طرف مقابل در تلاش بود ایران را دور بزند و در مقابل، ایران نیز نسبت به برخی کشتیها اقداماتی انجام داد. پس از آن، طرف مقابل نیز دست به حملاتی زد که براساس آماری که امروز از سوی وزارت بهداشت اعلام شد، در جریان آنها ۱۴ نفر به شهادت رسیدند و شماری نیز مجروح شدند.
دیپلمات پیشین کشورمان تصریح کرد: این حملات، در واقع نقض همان توافق و آتشبسی است که خودشان بر سر آن توافق کرده بودند. البته ایران نیز متقابلاً پاسخ داد و پایگاههای آمریکا در کویت، بحرین و همچنین اردن را هدف قرار داد.
وی در پایان گفت: اکنون باید دید تحولات به چه سمتی پیش خواهد رفت. میانجیها بار دیگر فعال شدهاند و بهویژه پاکستان تلاشهایی را آغاز کرده است. همچنین، هرچند هنوز این اخبار بهصورت رسمی تأیید نشده، اما گفته میشود رجب طیب اردوغان از فرصت حضور دونالد ترامپ در ترکیه استفاده کرده و گفتوگوهایی با وی داشته است. بر اساس این گزارشها، ترامپ اعلام کرده که قصد ادامه این روند را ندارد؛ موضعی که با اظهارات پیشین او، از جمله سخنان توهینآمیزش درباره مردم ایران، در تناقض به نظر میرسد.
انتهای پیام/