به گزارش برنا، نتایج مرکز افکارسنجی ملت نشان میدهد «دارایی زرد» نهتنها در میان سرمایهگذاران حرفهای، بلکه در میان خانوارهای عادی نیز به عنوان ابزار مقابله با کاهش ارزش پول ملی شناخته شده است.
کارشناسان مالی معتقدند افزایش اقبال عمومی به طلا، حاصل ترکیبی از عوامل اقتصادی شامل تورم بالا، کاهش جذابیت برخی بازارهای موازی، نقدشوندگی سریع طلا و وابستگی قیمت آن به بازار جهانی و نرخ ارز داخلی است. به گفته آنها، زمانی که جامعه چشمانداز روشنی از ثبات اقتصادی ندارد، سرمایهها معمولاً به سمت داراییهایی حرکت میکنند که سابقه حفظ ارزش در دورههای بحرانی را دارند.
تغییر رفتار سرمایهگذاران، از تولید تا داراییهای امن
بازار طلا در سالهای اخیر از یک بازار سنتی برای خرید زیورآلات و هدایا فاصله گرفته و به یکی از مهمترین ابزارهای سرمایهگذاری در اقتصاد ایران تبدیل شده است. افزایش نرخ تورم و کاهش ارزش پول ملی باعث شده بسیاری از خانوارها بخشی از پسانداز خود را به خرید سکه، طلای آبشده یا سرمایهگذاری در صندوقهای طلا اختصاص دهند.
بررسی رفتار سرمایهگذاران نشان میدهد در دورههایی که بازارهای مولد مانند تولید، بورس یا مسکن با رکود یا نااطمینانی مواجه شدهاند، طلا توانسته جایگاه خود را به عنوان یک دارایی نقدشونده حفظ کند.
در واقع، برای بسیاری از مردم، خرید طلا بیشتر از آنکه با هدف کسب سودهای کوتاهمدت انجام شود، راهکاری برای جلوگیری از کاهش ارزش داراییها در برابر تورم است.
۶۸.۴ درصد مردم طلا را پربازدهترین بازار میدانند
بر اساس نتایج مرکز افکارسنجی ملت، ۶۸.۴ درصد مردم معتقدند سکه، طلا و صندوقهای سرمایهگذاری طلا بیشترین بازدهی را در یک سال گذشته داشتهاند.
این میزان اعتماد عمومی فاصله زیادی با سایر بازارها دارد. پس از بازار طلا، ارز با حدود ۱۳ درصد در رتبه دوم قرار گرفته و زمین و مسکن نیز حدود ۱۰ درصد از نگاه مردم به عنوان بازارهای دارای بازدهی مناسب شناخته شدهاند.
این آمار نشان میدهد فاصله ذهنی مردم میان طلا و سایر گزینههای سرمایهگذاری بسیار زیاد شده است.
بر اساس همین نظرسنجی، در پیشبینی سهماهه آینده نیز بخش قابل توجهی از مردم همچنان طلا را یکی از جذابترین بازارها میدانند و برای افق یکساله نیز این بازار در صدر انتخاب سرمایهگذاران قرار دارد.
چرا طلا در صدر اعتماد عمومی قرار گرفت؟
تورم، اصلیترین عامل حرکت نقدینگی به سمت طلا
یکی از مهمترین دلایل افزایش تقاضا برای طلا، رشد مداوم سطح قیمتها و کاهش قدرت خرید پول است. در شرایط تورمی، نگهداری پول نقد باعث کاهش ارزش دارایی میشود و افراد تلاش میکنند سرمایه خود را به داراییهایی تبدیل کنند که بتواند در برابر تورم مقاومت کند.
طلا در اقتصاد ایران به دلیل سابقه تاریخی و امکان تبدیل سریع به پول نقد، یکی از اولین انتخابهای خانوارها برای حفظ ارزش سرمایه بوده است.
نقدشوندگی بالا، مزیت مهم بازار طلا
یکی دیگر از عوامل محبوبیت طلا، سرعت تبدیل آن به نقدینگی است. برخلاف بازارهایی مانند مسکن که فروش دارایی ممکن است زمانبر باشد، طلا تقریباً در تمام نقاط کشور مشتری دارد و امکان معامله سریع آن فراهم است.
این ویژگی باعث شده حتی سرمایهگذاران خرد نیز بتوانند با مبالغ کمتر وارد بازار شوند.
تاثیر همزمان دلار و اونس جهانی
بازار طلای ایران از دو مسیر اصلی تاثیر میپذیرد؛ قیمت جهانی طلا و نرخ ارز داخلی.
افزایش قیمت اونس جهانی در بازارهای بینالمللی میتواند قیمت طلای داخلی را افزایش دهد. از سوی دیگر، رشد نرخ دلار در داخل نیز تاثیر مستقیمی بر قیمت سکه و طلا دارد.
به همین دلیل، بسیاری از سرمایهگذاران ایرانی طلا را ترکیبی از یک دارایی جهانی و یک ابزار پوشش ریسک داخلی میدانند.
رشد صندوقهای طلا؛ مسیر جدید سرمایهگذاری
یکی از تحولات مهم بازار طلا در سالهای اخیر، توسعه صندوقهای سرمایهگذاری طلا در بورس بوده است.
این صندوقها باعث شدهاند افراد بدون نیاز به خرید فیزیکی طلا و نگرانی درباره نگهداری، سرقت یا هزینههای جانبی، بتوانند در این بازار سرمایهگذاری کنند.
کارشناسان معتقدند رشد صندوقهای طلا باعث افزایش شفافیت بازار شده و بخشی از سرمایههای خرد را به سمت ابزارهای رسمی مالی هدایت کرده است.
مقایسه بازدهی و اعتماد مردم به بازارها
بررسی نگاه مردم به بازارهای مختلف نشان میدهد طلا با فاصله زیادی در رتبه نخست قرار دارد.
۶۸.۴ درصد مردم بازار سکه، طلا و صندوقهای طلا را سودآورترین بازار یک سال گذشته میدانند. در مقابل، حدود ۱۳ درصد بازار ارز را دارای بیشترین بازدهی معرفی کردهاند و حدود ۱۰ درصد نیز معتقدند زمین و مسکن عملکرد بهتری داشته است.
این فاصله نشان میدهد اعتماد عمومی به طلا در مقایسه با سایر بازارهای دارایی افزایش چشمگیری پیدا کرده است.
بازار مسکن اگرچه همچنان یکی از مهمترین داراییهای ایرانیان محسوب میشود، اما افزایش شدید قیمتها، کاهش توان خرید خانوارها و افت معاملات باعث شده بسیاری از مردم امکان ورود به این بازار را نداشته باشند.
بورس نیز پس از تجربه نوسانات شدید و کاهش اعتماد بخشی از سرمایهگذاران، نتوانسته در سالهای اخیر جایگاه سابق خود را در نگاه عمومی بازیابی کند.
ایران، ترکیه، هند و امارات، چرا مردم منطقه طلا میخرند؟
علاقه مردم ایران به طلا یک رفتار منحصر به کشور نیست و در بسیاری از کشورهای منطقه نیز طلا یکی از مهمترین داراییهای خانوارها محسوب میشود.
در ترکیه، تجربه تورم بالا و کاهش ارزش لیر باعث شده خرید طلا به یکی از روشهای اصلی حفظ قدرت خرید تبدیل شود. بسیاری از خانوارهای ترکیه بخشی از پسانداز خود را به طلا اختصاص میدهند تا در برابر کاهش ارزش پول محافظت شوند.
در هند، طلا علاوه بر نقش اقتصادی، جایگاه فرهنگی و اجتماعی دارد. این فلز گرانبها در بسیاری از خانوادههای هندی به عنوان ذخیره ثروت خانوادگی شناخته میشود و در مراسم مختلف خرید و هدیه داده میشود.
در امارات متحده عربی نیز بازار طلا به دلیل ثبات اقتصادی، حضور سرمایهگذاران خارجی و گردشگری گسترده رونق بالایی دارد و دبی یکی از مراکز مهم تجارت طلا در جهان به شمار میرود.
تفاوت اصلی ایران با این کشورها در آن است که در ایران تقاضای طلا بیشتر تحت تاثیر تورم و نگرانی از کاهش ارزش پول ملی قرار دارد، در حالی که در کشورهایی مانند امارات، نقش تجارت بینالمللی و سرمایهگذاری خارجی پررنگتر است.
سه دیدگاه کارشناسی درباره آینده بازار طلا
در این خصوص حسین تاجیک کارشناس بازارهای مالی معتقد است افزایش تقاضا برای طلا نشاندهنده تغییر رفتار سرمایهگذاران در شرایط تورمی است.
وی میگوید: «وقتی مردم احساس کنند ارزش پول در حال کاهش است، به دنبال داراییهایی میروند که بتواند قدرت خرید آنها را حفظ کند. طلا به دلیل سابقه تاریخی و نقدشوندگی بالا، یکی از اولین گزینهها در چنین شرایطی است.»
به گفته این کارشناس، رشد صندوقهای طلا نیز باعث شده سرمایهگذاری در این بازار حرفهایتر و شفافتر شود.
سرمایهها به دنبال حفظ ارزش هستند
یک متخصص نظام بانکی و مدیریت دارایی معتقد است افزایش خرید طلا بیشتر یک رفتار محافظهکارانه از سوی مردم است.
احمد اصفهانی تاکید میکند: «بخش بزرگی از جامعه به دنبال سودهای غیرعادی نیست، بلکه میخواهد ارزش دارایی خود را در برابر تورم حفظ کند. کاهش جذابیت سود واقعی برخی ابزارهای پسانداز باعث شده توجه مردم به بازارهایی مانند طلا افزایش یابد.»
این کارشناس معتقد است برای کاهش حرکت سرمایهها به سمت بازارهای دارایی، باید ثبات اقتصادی و جذابیت سرمایهگذاری در تولید افزایش پیدا کند.
طلا بدون ریسک نیست
اما در این بین یک تحلیلگر سرمایهگذاری تاکید میکند طلا اگرچه در سالهای اخیر عملکرد قابل توجهی داشته، اما بازاری بدون ریسک محسوب نمیشود.
حمید رضا نقیبی میگوید: «قیمت طلا میتواند تحت تاثیر کاهش قیمت جهانی اونس، تغییر نرخ ارز یا سیاستهای اقتصادی دچار نوسان شود؛ بنابراین سرمایهگذاران باید با شناخت کافی و نگاه بلندمدت وارد این بازار شوند.»
آینده بازار زرد به چه عواملی وابسته است؟
کارشناسان معتقدند آینده بازار طلا در ایران به چند عامل اصلی وابسته خواهد بود؛ روند قیمت جهانی اونس، سیاستهای پولی بانکهای مرکزی جهان، وضعیت نرخ ارز داخلی، میزان تورم و شرایط اقتصادی کشور.
تا زمانی که تورم بالا و نااطمینانی اقتصادی ادامه داشته باشد، طلا احتمالاً همچنان یکی از گزینههای اصلی مردم برای حفظ ارزش دارایی خواهد بود.
با این حال، کارشناسان تاکید میکنند توسعه اقتصاد مولد، کنترل تورم و ایجاد فرصتهای جذاب سرمایهگذاری میتواند به تدریج باعث شود سرمایهها از بازارهای غیرمولد مانند طلا و ارز به سمت تولید و فعالیتهای اقتصادی پایدار حرکت کند.
در نهایت، آمار ۶۸.۴ درصدی اعتماد مردم به بازار طلا نشان میدهد این فلز گرانبها در اقتصاد ایران تنها یک کالا یا ابزار سرمایهگذاری نیست؛ بلکه به شاخصی از نگرانیهای اقتصادی جامعه و تلاش مردم برای حفظ ارزش داراییهایشان تبدیل شده است.