مرتضی مکی، کارشناس مسائل بینالملل در گفتوگو با خبرنگار برنا، درباره نقض تفاهم اسلامآباد از سوی آمریکا که بلافاصله پس از امضای تفاهم ۲۸ خرداد آغاز شد و بهتدریج سایر بندهای آن را نیز دربر گرفت، اظهار کرد: تنگه هرمز یکی از مهمترین دستاوردهای ژئوپلیتیکی جمهوری اسلامی ایران است و این ظرفیت به یک کارت قدرتمند برای ایران در مواجهه با تجاوز آمریکا و رژیم صهیونیستی تبدیل شده است. طبیعی است که آمریکا بهسادگی حاضر نیست این اهرم را از دست بدهد. دیگر مانند گذشته و در جریان جنگ ۴۰ روزه، امکان اعمال همان سطح از کنترل بر منطقه را ندارد؛ کنترلی که به آنها اجازه میداد بهراحتی از منطقه عبور کنند و سواحل جنوبی خلیج فارس را به پایگاههای امن خود تبدیل کنند.
مکی درباره تفاهم صورتگرفته میان ایران و آمریکا نیز تصریح کرد: پس از دو ماه تحرکات سیاسی و میانجیگری پاکستان و در شرایطی که هر دو طرف تحت فشارهای سیاسی و بینالمللی قرار داشتند، توافقی میان ایران و آمریکا حاصل شد. این توافق بیشتر شامل کلیات و چارچوب روند مذاکرات بود و هر یک از طرفین برداشت و تفسیر خاص خود را از مفاد آن دارند.
وی ادامه داد: آمریکا با استناد به تفسیری که از بند پنجم تفاهمنامه دارد، معتقد است ایران پذیرفته است ظرف مدت ۶۰ روز شرایط تنگه هرمز را به وضعیت پیش از جنگ بازگرداند. در مقابل، جمهوری اسلامی ایران این تفاهم را به گونهای تفسیر میکند که تحقق این هدف باید بر اساس ترتیبات مورد نظر ایران و بدون تحمیل هزینه به کشور انجام شود. با این حال، آمریکاییها با استناد به بخش نخست بند پنجم، تلاش کردهاند کریدورهای جایگزین برای عبور از تنگه هرمز را فعال کنند و سطح نظارت و کنترل ایران را کاهش داده و به نوعی ایران را دور بزنند.
وی افزود: آمریکاییها به هیچ قاعده حقوقی، انسانی و اخلاقی پایبند نیستند و نباید انتظار داشت در چارچوب تعهدات و قواعد حقوق بینالملل رفتار کنند. آنها همواره به دنبال کسب حداکثر امتیاز هستند و میکوشند آنچه را که در میدان جنگ به دست نیاوردهاند، از طریق فشارهای سیاسی، اقتصادی و نظامی در میز مذاکره محقق کنند.
مکی بیان کرد: انتظار اینکه آمریکا با توجه به تهدیدهای اقتصادی و امنیتی ناشی از این اقدامات، رفتار خود را اصلاح کند، با واقعیتهای موجود در نظام بینالملل همخوانی ندارد. ما در عرصهای مبتنی بر موازنه قدرت قرار داریم و آمریکا نیز رفتار خود در تنگه هرمز، خلیج فارس و دریای عمان را بر همین اساس تنظیم میکند. آنها تصور میکنند با اتکا به توان اقتصادی و نظامی خود میتوانند ایران را تحت فشار قرار دهند و به حداقل خواستههایشان دست یابند.
این کارشناس مسائل بینالملل درباره استفاده برخی بازیگران منطقه از مسیرهای دریایی غیرهماهنگ با ایران، بهویژه تردد شناورها با سامانههای ردیابی خاموش، اظهار کرد: کشورهای میانجی، از جمله قطر و عمان، بهخوبی از پیامدهای افزایش ناامنی، مخاطرات زیستمحیطی و سایر تبعات بیثباتی در منطقه آگاه هستند، اما هر یک بر اساس محدودیتها و فرصتهای خود تصمیمگیری میکنند. برخی از این کشورها، با توجه به جایگاه و قدرت آمریکا در منطقه، تلاش دارند منافع و روابط خود با واشنگتن را حفظ کنند، اما در عین حال میکوشند روابط متوازن خود با ایران را نیز ادامه دهند.
وی ادامه داد: در شرایط کنونی، کشورهای منطقه در حال مدیریت همزمان روابط خود با ایران و آمریکا هستند. برای مثال، با وجود اینکه ایران بهترین روابط را با عمان داشت، این کشور حاضر نشد با ایران به تفاهم مشترکی درباره نحوه مدیریت این آبراه دست یابد و حتی در نامهای به شورای امنیت سازمان ملل اعلام کرد با دریافت عوارض از کشتیهای عبوری از تنگه هرمز موافق نیست.
این کارشناس مسائل بینالملل خاطرنشان کرد: این موضع برخلاف روند مذاکراتی بود که میان دو طرف در جریان بود. همچنین پس از سفر روز شنبه سیدعباس عراقچی به مسقط، وی اعلام کرد که عمانیها تحت فشار آمریکا قرار دارند و رفتارشان نیز تحت تأثیر همین فشارهاست. از سوی دیگر، وزیر امور خارجه عمان نیز یک روز پس از حضور آقای عراقچی در مسقط، به صراحت اعلام کرد که سیاست مهار آمریکا علیه ایران دیگر کارایی و پاسخگویی گذشته را ندارد.
وی درباره مواضع کشورهای منطقه تصریح کرد: مواضعی که این کشورها بهصورت رسمی اعلام میکنند، لزوماً همان مواضع واقعی آنها در عمل نیست. طبیعی است که در شرایطی که آمریکا از اهرم فشار و نفوذ خود استفاده میکند، بسیاری از این کشورها تصمیمات خود را بر اساس ملاحظات امنیت ملی و منافعشان تنظیم میکنند.
مکی افزود: از این رو، هرچند این کشورها در مواضع رسمی خود تلاش میکنند بر حفظ ثبات منطقه و تداوم روابط با ایران تأکید داشته باشند، اما در عمل ممکن است در برخی موارد رفتارهایی از خود نشان دهند که با هماهنگی و انتظارات ایران همسو نباشد. این مسئله ناشی از موازنهای است که آنها میان حفظ روابط با جمهوری اسلامی ایران و تأمین منافع و مناسبات خود با آمریکا برقرار میکنند.
انتهای پیام/