مجید شجاعی، کارشناس بازار سرمایه، در گفتوگو با خبرنگار برنا با تشریح کارکرد صندوقهای سرمایهگذاری ارزی، اظهار کرد: هدف اصلی از راهاندازی این صندوقها، جذب ارزهای خانگی از جمله دلار، یورو و درهم و هدایت آنها به سمت سرمایهگذاری مولد است. یکی از باورهای نادرستی که در میان بخشی از مردم وجود دارد، این است که تبدیل ریال به دلار بهتنهایی به معنای حفظ ارزش سرمایه است؛ در حالی که این تصور از منظر اقتصادی کامل نیست.
وی افزود: هرچند تبدیل ریال به ارزهای خارجی میتواند تا حد زیادی اثر تورم داخلی را جبران کند، اما نباید فراموش کرد که خود دلار و یورو نیز در اقتصادهای جهان با کاهش قدرت خرید مواجه هستند. آمریکا و کشورهای اروپایی نیز هر سال با نرخهای تورم حدود سه تا چهار درصد روبهرو هستند و این موضوع به معنای کاهش تدریجی ارزش واقعی این ارزهاست.
این کارشناس بازار سرمایه ادامه داد: در کشورهای توسعهیافته نیز افراد معمولاً دارایی ارزی خود را بهصورت نقد نگهداری نمیکنند، بلکه آن را در بازارهای مالی، سهام یا سپردههای بانکی سرمایهگذاری میکنند تا علاوه بر حفظ ارزش دارایی، بازدهی نیز کسب کنند؛ بنابراین صرف نگهداری دلار، تنها تورم ریالی را پوشش میدهد و نمیتواند اثر تورم جهانی را جبران کند.
شجاعی با اشاره به مزیت اصلی صندوقهای سرمایهگذاری ارزی گفت: مهمترین ویژگی این صندوقها آن است که علاوه بر حفظ ارزش دارایی در برابر تورم داخلی، تلاش میکنند کاهش قدرت خرید ارز در سطح جهانی را نیز از طریق پرداخت سود ارزی جبران کنند. منابع ارزی که مردم در اختیار صندوق قرار میدهند، برای تأمین مالی پروژهها و بنگاههایی استفاده میشود که درآمد و فعالیت ارزی دارند و بازدهی آنها نیز بهصورت ارزی به سرمایهگذاران پرداخت میشود؛ در نتیجه سرمایهگذار علاوه بر حفظ اصل سرمایه، از سود دلاری نیز بهرهمند خواهد شد.
وی درباره دغدغه اعتماد مردم نسبت به این ابزار جدید نیز اظهار کرد: طبیعی است که با توجه به برخی تجربههای گذشته، از جمله سپردههای ارزی در شبکه بانکی که در مواردی هنگام بازپرداخت، ارز به سپردهگذاران تحویل داده نشد و معادل ریالی آن با نرخهای متفاوت پرداخت شد، بخشی از جامعه نسبت به این موضوع حساسیت داشته باشد.
این کارشناس بازار سرمایه افزود: با این حال، سازوکار صندوقهای سرمایهگذاری ارزی تفاوت اساسی با مدل سپردهگذاری ارزی در بانکها دارد. این صندوقها در بستر بازار سرمایه فعالیت میکنند و تحت نظارت دقیق سازمان بورس هستند. همچنین برای پروژهها و شرکتهایی که منابع ارزی صندوق را دریافت میکنند، ضمانتهای معتبر و مستحکمی از جمله ضمانتنامههای بانکی، وثایق ملکی و سایر تضامین اخذ میشود و صلاحیت و توان مالی آنها نیز بهصورت کامل مورد بررسی قرار میگیرد.
وی ادامه داد: صندوق سرمایهگذاری ارزی صرفاً نقش واسطه را ایفا میکند و منابع ارزی در ترازنامه بانکها باقی نمیماند. این صندوقها منابع را بر اساس سازوکارهای شفاف به کسبوکارهایی اختصاص میدهند که توان ایجاد درآمد ارزی و پرداخت سود ارزی دارند. این فرآیند شباهت زیادی به سازوکار صندوقهای درآمد ثابت و اوراق بدهی در بازار سرمایه دارد، با این تفاوت که مبنای تأمین مالی و بازدهی در این صندوقها ارزی است.
شجاعی با تأکید بر اینکه ریسک سرمایهگذاری در این صندوقها تا حد زیادی مدیریت شده است، گفت: در اغلب این صندوقها اصل سرمایه ارزی سرمایهگذاران تضمین میشود و حتی اگر برخی پروژهها بازدهی کمتری از انتظار داشته باشند، اصل سرمایه با پایینترین سطح ریسک مواجه خواهد بود.
وی در پاسخ به این پرسش که آیا دولت از طریق این صندوقها تأمین مالی خواهد کرد، تصریح کرد: اساساً چنین موضوعی در سازوکار صندوقهای سرمایهگذاری ارزی پیشبینی نشده است. دولت برای تأمین مالی خود از ابزار انتشار اوراق بدهی ریالی استفاده میکند و ضرورتی برای تأمین مالی ارزی از این مسیر ندارد؛ بنابراین منابع این صندوقها برای تأمین مالی دولت اختصاص پیدا نمیکند، بلکه در اختیار بنگاهها و پروژههای اقتصادی دارای درآمد ارزی قرار میگیرد.
این کارشناس بازار سرمایه درباره شفافیت عملکرد صندوقهای ارزی نیز اظهار کرد: همانند سایر صندوقهای سرمایهگذاری، تمامی داراییها، ترکیب پرتفوی، محل سرمایهگذاری منابع، عملکرد مالی و میزان بازدهی این صندوقها بهصورت مستمر از طریق سامانه کدال، گزارشهای ماهانه و مجامع صندوقها منتشر میشود و همه سازوکارهای نظارتی سازمان بورس بر عملکرد آنها اعمال خواهد شد.
وی افزود: در حال حاضر مجوز فعالیت چند صندوق ارزی صادر شده و بهتدریج صندوقهای بیشتری وارد بازار خواهند شد. افزایش تعداد این صندوقها موجب شکلگیری فضای رقابتی میشود و سرمایهگذاران میتوانند بر اساس عملکرد، میزان بازدهی و سطح ریسک، صندوق مناسب خود را انتخاب کرده و حتی سرمایه خود را میان چند صندوق توزیع کنند.
شجاعی در پایان تأکید کرد: صندوقهای سرمایهگذاری ارزی میتوانند به یکی از ابزارهای مهم و مطمئن بازار سرمایه تبدیل شوند؛ زیرا علاوه بر حفظ ارزش دارایی در برابر نوسانات نرخ ارز، امکان دریافت سود ارزی را نیز برای سرمایهگذاران فراهم میکنند و به این ترتیب، کاهش قدرت خرید دلار و سایر ارزها در اثر تورم جهانی نیز تا حد زیادی جبران خواهد شد.