درباره مستند «تمام چیزهایی که جایشان خالیست»/ من رفته‌ام، ولی روایت می‌کنم

محمد حیدری‌پور- «تمام چیزهایی که جایشان خالیست» با یک ضربه شروع می شود، فیلمساز جاه طلب، خودش و توانایی اش را محک می زند و نقطه عطف فیلمش را همان ابتدا به رخ می‌کشد: راوی این قصه زنده نیست. پس از آن تبریزی قدرت روایتگری خودش را به ما ثابت می کند، تماشاگری که می داند مهنازِ این قصه در مبارزه با بیماری از پا در آمده تا انتها پای این قصه می نشیند، فیلم روایتی پرچالش و جذاب دارد، گذشته را به امروز پیوند می زند، از صدا و نریشین به خوبی استفاده کرده و گفتار متنی بسیار خوب نوشته شده دارد، سلماز غنی هم اجرایی درست از شخصیت مهناز دارد.

مسئله مهم در این فیلم تلخی موضوع است، فیلمساز به اندازه به تنهایی مهناز و رنجش نزدیک می شود، و برای معدود دفعات در سینمای مستند به نشانه های ظاهری بیماری و بحران بسنده نمی کند، او عمق رنج یک زن، یک مادر را آشکار کرده و فیلمی زنانه ساخته، فیلمی که بدن زن، و جسم او را به رسمیت می شناسد و هجوم بیماری به این هویت زنانه را به عنوان یک چالش مطرح می کند.

مهناز این فیلم، می تواند نماد انبوه زنانی باشد که با رنجی بزرگ کنار آمده یا قربانی یک بیماری سخت شده اند، جمیله نقطه مقابل مهناز است، زنی قوی و پرانرژی که حضورش به فیلم گرما داده، تبریزی توانسته میان امید و ناامیدی و مرگ و زندگی حرکت کند، فیلم او، بدون آنکه احساساتی و شعاری باشد، رنج فراق و سفر ناخواسته مادر را به نمایش می گذارد، در عین حال به نمونه های پیروز اشاره دارد و به گروهی که می کوشند، زندگی را در برابر نیستی، پاس بدارند.

فیلم تبریزی می تواند نمونه موفق یک مستند علمی باشد، اما بیش از آن پرتره یک زن است، زنی که در نگاه اول ویژه و خاص نیست، یک زن، مادر و یک استاد دانشگاه، نمونه مشابه مهناز فراوان است، آنچه فیلم را سر پا نگه می دارد نگاه همه جانبه سینماگر به بیماری و مسائل بیماران است، نزدیکی به ترس‌ها، امیدها و مسیری که مهناز طی می‌کند تا به ایستگاه پایانی برسد. 

نکته بعد توجه فیلمساز به ساختار فیلمش است، بازسازی بعضی خاطرات، استفاده درست از عکس ها و صداها، استناد به موقع به تصاویر دوربین خانگی، ساختمان روایی منسجم و محکمی برای فیلم زینب تبریزی ساخته است.

زینب تبریزی فیلمساز مستعدی است که سالهاست کمتر کار می‌کند مستند «والسی برای تهران» او هم از زمره آثار به یادماندنی درباره موسیقی خیابانی است، «تمام چیزهایی که جایشان خالیست» تولید مرکز گسترش سینمای مستند، تجربی و پویانمایی است و در «هاشور» و «فیلیمو» می‌توان آن را تماشا کرد.

انتهای پیام/