امیرحسین خسروی، عضو دانشجویی شورای ناظر بر نشریات وزارت علوم، تحقیقات وفناوری در گفتوگو با خبرنگار برنا در پاسخ به این سؤال که آیا انتشار مطالب در شبکههای اجتماعی نیز مشمول آییننامه نشریات دانشجویی خواهد شد، اظهار کرد: امروز دیگر مرز میان نشریه چاپی و رسانه دیجیتال تا حد زیادی از بین رفته است. مخاطب دانشجو، خبر و تحلیل را بیش از هر چیز در فضای مجازی دنبال میکند و این واقعیتی است که نمیتوان آن را نادیده گرفت.
وی افزود: در آییننامه ناظر بر نشریات دانشجویی، مسئولیت انتشار و محتوای نشریه بر عهده مدیرمسئول و ارکان نشریه قرار گرفته است. هرچند در زمان تدوین آییننامه، شبکههای اجتماعی به شکل امروز وجود نداشتند، اما استعلامات و رویههای شورای مرکزی نشان میدهد اگر رسانهای با هویت رسمی یک نشریه در فضای مجازی فعالیت کند، مسئولیت آن نیز در امتداد همان مجوز نشریه تعریف میشود.
خسروی ادامه داد: به اعتقاد من این موضوع نباید بهعنوان محدودیت دیده شود. وقتی یک نشریه اعتبار، مجوز و هویت دانشگاهی دارد، طبیعی است که در همه بسترهای انتشار همان استانداردهای حرفهای را رعایت کند و این اتفاق در نهایت به اعتبار خود نشریات کمک میکند.
عضو دانشجویی شورای ناظر بر نشریات وزارت علوم درباره مهمترین چالش نشریات دانشجویی گفت: من اساساً دوست ندارم از واژه «تخلف» برای فعالیت دانشجویان استفاده کنم. دانشجو ذاتاً مطالبهگر، منتقد و اهل گفتوگوست و ممکن است در این مسیر اشتباهاتی نیز رخ دهد.
وی افزود: از نگاه من، بزرگترین چالش امروز، فاصله میان آییننامه و فعالان رسانهای است. بسیاری از مدیران مسئول، حقوق و تکالیف خود را بهطور کامل نمیشناسند و از سوی دیگر، گاهی آییننامه نیز به اندازه کافی برای نسل جدید رسانهها تبیین نشده است.
خسروی تصریح کرد: اگر آموزش، گفتوگو و پیشگیری را جایگزین برخورد کنیم، بسیاری از پروندهها اساساً شکل نخواهد گرفت. فلسفه شورای ناظر نیز به اعتقاد من باید بیش از آنکه برخورد باشد، هدایت و حمایت باشد.
وی درباره بیشترین پروندههای شورای ناظر بر نشریات اظهار کرد: به دلیل حفظ حقوق اشخاص، ورود به مصادیق را صحیح نمیدانم، اما آنچه در آییننامه پیشبینی شده این است که رسیدگی از کمیته ناظر دانشگاه آغاز میشود و تنها در صورت لزوم به مراحل بالاتر ارجاع داده میشود. این یعنی قانون تلاش کرده اختلافات تا حد امکان در همان دانشگاه و با تعامل حل شود.
خسروی افزود: خوشبختانه در سالهای اخیر بسیاری از دانشگاهها قبل از تشکیل پرونده، از ظرفیت گفتوگو، تذکر و آموزش استفاده میکنند و این اتفاق را مثبت میدانم.
عضو دانشجویی شورای ناظر بر نشریات وزارت علوم درباره اصلاح روند رسیدگی به شکایات گفت: قطعاً هر فرآیندی ظرفیت اصلاح دارد. یکی از مطالبات جدی فعالان رسانهای، شفافیت بیشتر، سرعت بیشتر و اطلاعرسانی دقیقتر در روند رسیدگی است.
وی ادامه داد: آییننامه حقوق مشخصی را برای مدیرمسئول و صاحب امتیاز پیشبینی کرده است؛ از جمله حق دفاع، حق اطلاع از موضوع و رسیدگی در مرجع قانونی. به نظر من هر اصلاحی که این حقوق را پررنگتر کند و از برداشتهای سلیقهای جلوگیری کند، به نفع دانشجو، دانشگاه و حتی شورای ناظر خواهد بود.
خسروی درباره حقوق مدیرمسئولان و فعالان نشریات اظهار کرد: گاهی تصور میشود آییننامه فقط مجموعهای از ممنوعیتهاست، در حالی که بخش مهمی از آن درباره حقوق فعالان نشریات است.
وی افزود: مدیرمسئول حق دارد از موضوع اتهام مطلع باشد، دفاع کند، مستندات ارائه دهد و پرونده او بر اساس قانون بررسی شود، نه بر اساس برداشت شخصی افراد.
عضو دانشجویی شورای ناظر بر نشریات وزارت علوم تأکید کرد: همواره معتقد بودهام اجرای دقیق آییننامه، بزرگترین حمایت از فعالان رسانهای است؛ زیرا وقتی قانون شفاف اجرا شود، هم حقوق دانشجو حفظ میشود و هم شأن دانشگاه.
وی با بیان اینکه آییننامه فعلی نیازمند بازنگری است، گفت: بدون تردید فضای رسانه امروز با زمانی که آییننامه تدوین شد تفاوتهای زیادی پیدا کرده است. امروز شبکههای اجتماعی، رسانههای چندرسانهای، هوش مصنوعی و تولید محتوای آنلاین بخش مهمی از فعالیت نشریات را تشکیل میدهند.
خسروی افزود: به نظر من بازنگری آییننامه باید با هدف رفع ابهام، افزایش شفافیت و حمایت بیشتر از رسانههای دانشجویی انجام شود، نه صرفاً اضافه کردن محدودیتهای جدید. هرچه قانون شفافتر باشد، هم اجرای آن آسانتر خواهد بود و هم از اختلاف برداشتها جلوگیری میکند.
عضو دانشجویی شورای ناظر بر نشریات وزارت علوم درباره تطبیق شورا با رسانههای دیجیتال اظهار کرد: فکر میکنم این مسیر آغاز شده و اجتنابناپذیر هم هست. شورای ناظر نمیتواند نسبت به تحول رسانهها بیتفاوت باشد. همانطور که شیوه انتشار تغییر کرده، نظام حقوقی این حوزه نیز باید متناسب با آن تکامل پیدا کند.
وی افزود: البته این تطبیق باید همراه با حفظ آزادی مسئولانه نشریات باشد. هدف نباید محدود کردن رسانههای دانشجویی باشد، بلکه باید ابهامات حقوقی برطرف شود تا دانشجو بداند چه حقوقی دارد و چه مسئولیتی بر عهده اوست.
خسروی درباره آینده نشریات دانشجویی گفت: به نظر من آینده رسانههای دانشجویی، آینده تقابل چاپ و فضای مجازی نیست؛ بلکه آینده همافزایی این دو است. نشریه چاپی همچنان ارزش آرشیوی، علمی و فرهنگی خود را دارد، اما نمیتوان انکار کرد که بخش عمده مخاطبان امروز در فضای دیجیتال حضور دارند؛ به همین دلیل بسیاری از نشریات به سمت نسخههای الکترونیکی، سایتها و شبکههای اجتماعی حرکت کردهاند و این روند طبیعی است.
وی درباره شمول آییننامه نسبت به صفحات مجازی نشریات نیز اظهار کرد: مسئولیت رسانه به هویت آن وابسته است، نه به ابزار انتشار. اگر صفحهای با نام، مجوز و هویت رسمی یک نشریه فعالیت میکند، طبیعی است که مسئولیت آن نیز در چارچوب همان آییننامه تعریف شود. البته بهتر است در بازنگریهای آینده، این موضوع بهصورت صریح در متن آییننامه ذکر شود تا هیچ ابهامی برای مدیران مسئول وجود نداشته باشد.
عضو دانشجویی شورای ناظر بر نشریات وزارت علوم در پایان خاطرنشان کرد: آینده رسانههای دانشجویی، آینده امیدبخشی است؛ به شرط آنکه میان «حمایت» و «نظارت» تعادل برقرار باشد. شورای ناظر نباید فقط زمانی دیده شود که پروندهای تشکیل شده است؛ انتظار جامعه رسانهای دانشجویان این است که شورا در کنار نقش نظارتی، نقش حامی، آموزشدهنده و تسهیلگر نیز داشته باشد.
وی ادامه داد: اگر دانشجو احساس کند که قانون از او حمایت میکند، نه اینکه صرفاً او را محدود کند، اعتماد بیشتری شکل میگیرد و کیفیت رسانههای دانشجویی نیز افزایش پیدا میکند.
خسروی در پایان گفت: من به عنوان کسی که سالها در فضای نشریات دانشجویی فعالیت کردهام، خودم را قبل از هر چیز نماینده دغدغههای همین فعالان رسانهای میدانم. معتقدم اجرای دقیق آییننامه، اصلاح هوشمندانه آن متناسب با تحولات رسانهای و شنیدن صدای فعالان این حوزه، سه رکن اصلی آینده نشریات دانشجویی است. هر جا قانون نیاز به تبیین یا اصلاح داشته باشد، باید با کمک خود دانشجویان این مسیر طی شود؛ زیرا هیچکس بهتر از فعالان این حوزه، نیازهای واقعی رسانه دانشجویی را نمیشناسد.
انتهای پیام/