به گزارش خبرنگار گروه فرهنگ و هنر برنا؛ مراسم رونمایی از بخش «موسیقی در سیمرغنامه» پنجشنبه ۸ مردادماه به همت فرشاد توکلی و همکارانش در کتابسرای راوی برگزار شد. در این مراسم حسین علیزاده، لیلی گلستان، سهراب پورناظری، مجتبی جباری، مینا افتاده، آوا مشکاتیان و جمعی از هنرمندان و پژوهشگران حضور داشتند.
بخش «موسیقی در سیمرغنامه» تلاشی است برای بازخوانی تاریخ موسیقی ایران از خلال نگارهها و نقاشیهای ایرانی؛ پروژهای که بر پایه جستوجو در هزاران اثر تصویری شکل گرفته و نشانههایی از سازها، نوازندگان، آیینهای بزم و شیوههای اجرای موسیقی را در دورههای مختلف تاریخی گردآوری کرده است.
در ادامه این مراسم، حسین علیزاده در سخنانی به نسبت هویت فرهنگی، موسیقی ایرانی، آموزش، پژوهش و جایگاه موسیقی نواحی پرداخت.
هنر زیر سایه محدودیت، به تدریج از درون تهی میشود
حسین علیزاده در آغاز سخنان خود با اشاره به تغییر مفاهیم در گذر زمان گفت: هر پدیدهای که به مرور در جامعه جا میافتد، بهتدریج اصالت اولیه خود را نیز دستخوش تغییر میکند؛ همانگونه که بسیاری از واژههای بیگانه پس از رواج یافتن، بعدها معادل فارسی پیدا میکنند، اما دیگر استفاده از آنها در میان مردم تثبیت شده است.
وی افزود: این مسئله در موسیقی پیچیدهتر است، زیرا هنر همواره تحت تاثیر شرایط اجتماعی، سیاسی و مذهبی قرار دارد و حکومتها نیز میکوشند آن را در چارچوب مطلوب خود هدایت کنند.
این آهنگساز با اشاره به تجربه فعالیت خود در سینما گفت: هر زمان هنر ناچار شود تنها در محدودترین و مجازترین شکل ممکن عرضه شود، به تدریج از درون تهی خواهد شد؛ هرچند سینمای ایران نیز دورههای شکوفایی و افول را پشت سر گذاشته است.
«موسیقی جهانی» فقط موسیقی غرب نیست
علیزاده با انتقاد از برداشت رایج درباره «موسیقی جهانی» اظهار کرد: در ایران تصور میشود موسیقی جهانی همان موسیقی غربی است، در حالی که این برداشت دقیق نیست و رواج این مفهوم بیش از آنکه ناشی از برتری ذاتی باشد، محصول شرایط تاریخی و ساختارهایی است که امکان دیدهشدن موسیقی غرب را فراهم کردهاند.
وی تاکید کرد: قصد ایجاد تقابل میان شرق و غرب را ندارد، اما نباید فراموش کرد که ساختارهای فرهنگی غرب در شکلگیری این مفهوم نقش مهمی داشتهاند.
او همچنین با انتقاد از برخی رویکردهای روشنفکری گفت: گاهی در تاکید بر جهانی شدن هنر، هویت ایران نادیده گرفته میشود؛ گویی در این روایت، ایران اساسا در جهان حضور ندارد.
به موسیقی نواحی نگاه درستی نداریم
این نوازنده و آهنگساز با اشاره به جایگاه موسیقی نواحی ایران عنوان کرد: این موسیقی هنری عمیق و برخاسته از زندگی مردم است، اما هنوز نگاه درستی نسبت به صاحبان این هنر وجود ندارد و حتی گاهی پرداخت مستقیم دستمزد به هنرمندان این حوزه برای آنان نوعی بیاحترامی تلقی میشود.
وی افزود: اگر تنها به جمعآوری اسناد تاریخی بسنده کنیم و تصور کنیم خلاقیت تنها متعلق به گذشته بوده است، در حقیقت به تاریخ موسیقی ایران ظلم کردهایم.
علیزاده همچنین هشدار داد اگر موسیقی ردیف از پشتوانههای فرهنگی و اجتماعی خود جدا شود، به تدریج به پدیدهای کمجان و بیاثر تبدیل خواهد شد.
«سیمرغنامه» دعوتی برای شناخت هویت ایرانی است
وی درباره پروژه «سیمرغنامه» گفت: این طرح دعوتی برای بازگشت به ریشههای فرهنگی و شناخت هویت ایرانی است. به گفته او، مدرنیته زمانی معنا پیدا میکند که جامعه، گذشته، سنت و دوره کلاسیک خود را بشناسد و مسیر تاریخیاش را طی کرده باشد.
علیزاده در ادامه تاکید کرد: آهنگسازی که موسیقی ردیف را بهدرستی بشناسد، میتواند با تکیه بر همان پشتوانه، اثری مدرن خلق کند، زیرا ماده اولیه خلاقیت از دل تاریخ و فرهنگ خود او شکل میگیرد. هرچند پژوهشهای اندیشمندان غربی ارزشمند است، اما نباید روایت و تفسیر فرهنگ ایرانی تنها به آنان سپرده شود و خود ایرانیان باید روایتگر میراث فرهنگیشان باشند.
ایران نمونهای از تنوع فرهنگی جهان است
علیزاده با اشاره به تنوع فرهنگی و موسیقایی ایران اظهار کرد: سفر به سیستان و بلوچستان، خراسان، کردستان و دیگر مناطق کشور نشان میدهد که ایران از نظر تنوع قومی و فرهنگی، نمونهای کوچک از جهان است، اما مسئله اینجاست که خود ما تا چه اندازه این تنوع را میشناسیم.
وی ریشه این مسئله را در نظام آموزشی دانست و بیان کرد: بخش بزرگی از شناخت ما از فرهنگ خودمان از دریچه آثار پژوهشگران غربی شکل گرفته است؛ موضوعی که در منابع دانشگاهی نیز بهخوبی دیده میشود.
این آهنگساز با اشاره به تجربه فعالیت در «مرکز حفظ و اشاعه موسیقی» و سفرهای متعدد به اروپا گفت: در فرانسه مراکزی وجود داشت که موسیقی ملتهای مختلف را به کودکان و نوجوانان معرفی میکردند و همین آموزش از سنین پایین باعث میشد دانشآموزان شناخت گستردهای از فرهنگهای گوناگون داشته باشند.
موسیقی ایران را نباید فقط در موسیقی دستگاهی خلاصه کرد
علیزاده در بخش پایانی سخنان خود با اشاره به شیوه آموزش موسیقی ایرانی گفت: به جای آنکه آثار فرهنگی صرفا به شکل پراکنده در موزهها یا ذیل عنوان کلی «هنر اسلامی» معرفی شوند، باید ماهیت واقعی آنها مورد مطالعه قرار گیرد.
وی افزود: اگر روزی قرار باشد در نظام آموزشی و دانشگاهها تجدیدنظر شود، باید از کلیگویی فاصله گرفت و بر شناخت دقیق موسیقی ایرانی تمرکز کرد تا کتابهایی بر پایه شناختی عمیق از این میراث تالیف شود.
این آهنگساز در پایان تاکید کرد: ایران از نظر میراث موسیقایی گنجینهای بزرگ در اختیار دارد، اما محدود شدن آموزش دانشگاهی به موسیقی دستگاهی، مانع شناخت کامل این ظرفیت شده است؛ زیرا موسیقی دستگاهی تنها بخشی از میراث موسیقایی ایران به شمار میرود و نباید آن را یگانه مرجع شناخت موسیقی ایرانی دانست.
این مراسم با اهدای لوح به حسین علیزاده و تقدیر از سهراب پورناظری و همکاران پروژه «سیمرغنامه» با اهدای لوح تقدیر، به پایان رسید.
انتهای پیام/