حکمرانی کارآمد در دنیای امروز دیگر در تصمیمگیریهای صرفاً متمرکز و از بالا به پایین معنا پیدا نمیکند، بلکه کارآمدی یک سیستم حکمرانی همانجا شکل میگیرد که شهروندان در تعیین نحوه هزینهکرد منابع عمومی نقش آفرین باشند. طرح نشاندار کردن مالیاتها دقیقاً در همین نقطه ریشه دارد؛ مشارکتدادن مردم در محل مصرف مالیات پرداختی، رابطه شهروند با منابع عمومی را از یک رابطه قهری و انفعالی به یک رابطه مشارکتی و آگاهانه بدل میکند. وقتی مؤدی خود انتخاب میکند مالیاتش صرف کدام پروژه و کدام منطقه شود، دیگر نظام مالیاتی برای او یک نهاد صرفاً ستاننده نیست، بلکه بستر مشارکت او در مدیریت توسعه کشور است؛ مشارکتی که پایههای بهرهوری را در تخصیص منابع، عینیت میبخشد.
مشارکتدادن مردم در تعیین محل مصرف مالیات، بهطور مستقیم به افزایش بهرهوری منجر میشود؛ چرا که وقتی تخصیص اعتبارات بر اساس اولویتها و نیازهای واقعی خود مالیاتدهندگان صورت گیرد، منابع عمومی دیگر صرف پروژههای کماهمیت یا فاقد اولویت نمیشود و در مسیری هدایت میشود که بیشترین بازده توسعهای را به همراه دارد. در کنار بهرهوری، شفافیت نیز از مهمترین دستاوردهای این طرح است؛ زیرا مسیر هزینهکرد مالیات از یک جعبه سیاهِ مبهم خارج شده و به فرآیندی روشن، قابلردیابی و قابلبررسی تبدیل میشود. مؤدی میتواند ببیند که سهم او دقیقاً به کدام پروژه رسیده و در چه مرحلهای از اجرا قرار دارد؛ همین شفافیت بنیادین، زمینه اعتماد عمومی را تقویت میکند و نظام مالیاتی را پاسخگو و قابلاتکا میسازد.
بعد دیگر این طرح که آن را از سازوکارهای رایج متمایز میکند، ظرفیت بینظیر آن در تحقق عدالت است؛ چرا که مؤدیان هنگام انتخاب محل مصرف مالیات، به هیچ محدودیت جغرافیایی مقید نیستند و میتوانند پروژههای مناطق محروم را اولویت هزینهکرد خود قرار دهند. این سازوکار، جریان منابع مالی را بهسوی کمبرخوردارترین استانها و نیازمندترین بخشهای کشور هدایت میکند و توزیع عادلانهتری از منابع عمومی در سطح ملی رقم میزند. بهاینترتیب، طرح نشاندار کردن مالیاتها ظهور تجلی میدهد یعنی، بهرهوری، شفافیت و عدالت در یک نقطه واحد؛ جایی که مردم با مشارکت آگاهانه خود، هم مصرف مالیات را بهینه میکنند، هم آن را شفاف و قابلاعتماد میسازند و هم در راه برقراری عدالت در سراسر کشور گام برمیدارند. این همان کارآمدی و مطلوبیت حکمرانی مدرن است که در دل مردمیسازی نظام مالیاتی جای گرفته و میتواند الگویی برای سایر حوزههای مدیریت منابع عمومی باشد.
مودیان میتوانند محل هزینهکرد بخشی از مالیات خود را انتخاب کنند
رحمان سعادت عضو هیات علمی اقتصاد دانشگاه در گفتوگو با خبرنگار برنا با اشاره به اینکه اجرای طرح نشاندار کردن مالیاتها مستقیما منجر به افزایش تعامل مودیان با سازمان امور مالیاتی خواهد شد؛ گفت: نشاندار کردن مالیاتها وارد سال سوم خود شده است و امسال هم قرار است که مانند سال قبل به اجرا گذاشته شود. به این ترتیب، مودیان انتخاب میکنند که بخش مشخصی از مالیات پرداختیشان کجا هزینه شود. این امر به افزایش تعامل مودیان با سازمان امور مالیاتی میانجامد و زمینه را برای افزایش رضایتمندی مودیان و مشارکت آنان در فعالیتهای اقتصادی کشور مهیا میکند.
وی افزود: نشاندار کردن مالیات و این که مودیان بتوانند محل هزینهکرد مالیاتشان را مشخص کنند، به لحاظ افزایش اعتماد مودیان به روندهای مالیاتی کشور و مشارکت دادن آنها در فعالیتهای اقتصادی کشور مزیت دارد.
وی در رابطه با ترمیم ذهنیت مردم از سازوکارهای مالیاتی کشور با اجرای این طرح گفت: مشارکت دادن مودیان در زمینه تعیین محل هزینهکرد مالیاتها به افزایش شفافیت منجر میشود. بر این اساس، ذهنیت مردم و مودیان درباره این که درآمدهای مالیاتی کجا هزینه میشوند، ترمیم میشود.
سعادت در پایان خاطرنشان کرد: هوشمندسازی در کنار مردمیسازی به تقویت اعتماد عمومی منجر خواهد شد و اجرای این دو موضوع ذیل تبصره ماده ۱۰۰ قانون مالیاتهای مستقیم و به پیوست آن طرح نشاندار کردن مالیاتها، به این معناست که علاوه بر بهرهوری در فرآیند اخذ مالیات، بهرهوری و عدالت و شفافیت در مصرف مالیات نیز با مشارکت دادن مردم در تعیین نحوه هزینهکرد مالیات پرداختی خود رقم خواهد خورد. کارآمدی یک سیستم حکمرانی در دنیای امروز در همین جا شکل میگیرد.
انتهای پیام/