جنگ تحمیلی اخیر بار دیگر نشان داد که زیرساختهای آب و برق یکی از ارکان اصلی تداوم زندگی، فعالیت اقتصادی و پایداری خدمات کشور به شمار میروند. حمله به زیرساختهای حیاتی آب و انرژی در جریان این جنگ اهمیت تابآوری شبکهها و ضرورت تقویت ظرفیتهای تولید، انتقال و توزیع را بیش از گذشته آشکار کرد. چرا که استمرار خدمترسانی در شرایط بحرانی مستقیماً به میزان آمادگی و استحکام این زیرساختها وابسته است.
در چنین شرایطی وزارت نیرو طی یک سال گذشته مجموعهای از اقدامات و پروژهها را با هدف افزایش ظرفیت تولید برق، توسعه و تقویت شبکههای انتقال و توزیع، مدیریت هوشمند مصرف، گسترش انرژیهای تجدیدپذیر، تأمین و انتقال آب، توسعه زیرساختهای آبرسانی و مقابله با تنش آبی در دستور کار قرار داد و به اجرا رساند. مجموعه اقداماتی که از افزایش ۵۷۷۰ مگاواتی ظرفیت تولید برق کشور و توسعه شبکههای انتقال و فوقتوزیع، تا آبرسانی به بیش از ۲۳۰۰ روستا و اجرای طرحهای گسترده تأمین، انتقال و توزیع آب را دربرمیگیرد.
افزایش ۵۷۷۰ مگاواتی ظرفیت تولید برق
یکی از مهمترین دستاوردهای قابلتوجه وزارت نیرو در یک سال گذشته افزایش ۵۷۷۰ مگاواتی ظرفیت تولید برق کشور بوده است. ظرفیتی که از مسیرهای مختلف و با اتکا به مجموعهای از اقدامات شامل توسعه نیروگاهها، افزایش توان تولید واحدهای موجود و گسترش ظرفیت نیروگاههای تجدیدپذیر و تولید پراکنده محقق شده است.
از مجموع این افزایش ظرفیت ۱۲۹۶ مگاوات مربوط به نیروگاههای حرارتی، ۳۵۷۴ مگاوات مربوط به نیروگاههای تجدیدپذیر و تولید پراکنده و ۹۰۰ مگاوات نیز حاصل رفع محدودیت نیروگاههای بخاری و ارتقای واحدهای گازی بوده است.
در کنار این افزایش ظرفیت وزارت نیرو عملیاتیکردن تأمین مالی سه پروژه بزرگ نیروگاهی شامل نیروگاه برقآبی بختیاری، سیکل ترکیبی دزفول و سیکل ترکیبی اروند آبادان را نیز در دستور کار قرار داده است.
۱۲۱۳ کیلومتر خط جدید برای عبور برق از گلوگاههای شبکه
در ادامه روند تقویت زیرساختهای برق کشور طی یک سال گذشته ۱۲۱۳ کیلومتر مدار به خطوط انتقال و فوقتوزیع افزوده شد و ظرفیت پستهای انتقال و فوقتوزیع نیز با ۹۰۱۰ مگاولتآمپر افزایش همراه شد. توسعهای که با هدف تقویت ظرفیت شبکه، رفع گلوگاههای انتقال و افزایش پایداری و قابلیت اطمینان تأمین برق در نقاط مختلف کشور انجام شده است.
در همین چارچوب ابرپروژه شیراز نیز در مجموعه طرحهای توسعه شبکه قرار گرفته است. طرحی که هدف آن تقویت زیرساخت انتقال و افزایش قابلیت اطمینان شبکه در یکی از مناطق مهم مصرف کشور است.
برق وارد عصر مدیریت هوشمند شد
یکی از تفاوتهای مهم عملکرد یک سال اخیر وزارت نیرو با رویکردهای سنتی مدیریت ناترازی تمرکز بر مدیریت سمت تقاضا است. در این مدل به جای آنکه تمام بار حل مسئله بر دوش ساخت نیروگاه جدید گذاشته شود مصرف نیز بهصورت لحظهای پایش و مدیریت میشود.
در این دوره ۱۱ میلیون و ۹۴۱ هزار و ۳۷ دستگاه کنتور هوشمند نصب شده است.
مقابله با شبکه تاریک رمزارزها
یکی دیگر از محورهای مهم عملکرد وزارت نیرو مقابله با مصرف غیرمجاز برق در مراکز استخراج رمزارز بوده است.
در یک سال گذشته بیش از ۳۲۷۸ مرکز استخراج غیرمجاز رمزارز شناسایی و بیش از ۳۰ هزار و ۵۸۸ دستگاه ماینر غیرمجاز کشف و ضبط شده است.
اهمیت این موضوع تنها به میزان برق مصرفشده توسط این مراکز بازنمیگردد. بلکه فعالیت غیرمجاز آنها در نقاط مختلف شبکه بهویژه در دورههای اوج مصرف میتواند مدیریت بار را دشوارتر کند.
از این منظر برخورد با استخراج غیرمجاز را باید بخشی از برنامه صیانت از ظرفیت شبکه و مدیریت مصرف دانست.
تجدیدپذیرها، مسیر دوم برای افزایش ظرفیت برق
در کنار توسعه نیروگاههای حرارتی یکی از جدیترین تغییرات در ترکیب ظرفیت جدید برق کشور افزایش سهم تجدیدپذیرهاست. بر اساس آمار عملکرد یکساله ۳۵۷۴ مگاوات از ظرفیت افزایشیافته در بخش تجدیدپذیر و تولید پراکنده قرار دارد.
در این میان احداث نیروگاه ۶۰۰ مگاواتی بادی میل نادر و تفاهمنامه همکاری با وزارت دفاع برای احداث ۲۸۰۰ مگاوات نیروگاه خورشیدی و بادی از جمله طرحهای شاخص بوده است. همچنین در استان اصفهان نیز ۱۲ نیروگاه تجدیدپذیر جدید به بهرهبرداری رسمی رسیده است.
انرژی خورشیدی از نیروگاه بزرگ تا پشتبام خانوارهای کمبرخوردار
یکی از بخشهای کمتر دیدهشده این برنامه توسعه سامانههای خورشیدی کوچکمقیاس برای اقشار کمبرخوردار است. حدود ۱۰ هزار و ۸۶۰ سامانه خورشیدی ۵ کیلوواتی با مجموع ظرفیت ۱۷۰ مگاوات در قالب طرح حمایتی و معیشتی احداث و بهرهبرداری شده است.
همچنین ۶۴۵۰ سامانه قابل حمل تولید برق خورشیدی برای عشایر تأمین شده است.
در این رویکرد انرژی خورشیدی صرفاً به پروژههای بزرگ نیروگاهی محدود نمانده و به ابزاری برای ایجاد درآمد، کاهش هزینههای انرژی و توسعه دسترسی مناطق محروم و عشایری به برق تبدیل شده است. همزمان شبکه برق ۸۱۰۰ روستا بهسازی و به ۱۱۰ روستای فاقد برق نیز برقرسانی شده است.
آب، جبهه دوم ناترازی
اگر برق در یک سال گذشته با مسئله افزایش تقاضا و محدودیت تولید مواجه بوده در بخش آب شرایط پیچیدهتر است. چرا که کاهش منابع آبی با محدودیتهای اقلیمی و افزایش مصرف همزمان شده است.
در چنین شرایطی وزارت نیرو در کنار پروژههای سنتی تأمین آب به سمت استفاده از آب دریا، پساب و بازار آبهای نامتعارف حرکت کرده است.
در این دوره یک میلیارد مترمکعب آب دریا برای طرحهای مرتبط تخصیص یافته و ساختار بازار مبادله آبهای نامتعارف نیز پیریزی و عملیاتی شده است.
همچنین عملیات اجرایی ۶ طرح کلیدی کوتاهمدت و بلندمدت تأمین آب در سیستان و بلوچستان آغاز شده است. منطقهای که به دلیل شرایط اقلیمی و محدودیت منابع آب در شمار حساسترین مناطق کشور از منظر امنیت آبی قرار دارد.
طالقان، پروژهای که در کمتر از هفت ماه به سرانجام رسید
در بخش آبرسانی شاید یکی از نمادینترین پروژههای یک سال گذشته انتقال آب از طالقان به تهران باشد. پروژهای که در قالب یک طرح جهادی در کمتر از هفت ماه به پایان رسید.
این پروژه از آن جهت اهمیت دارد که تهران در کنار رشد جمعیت و مصرف با کاهش ورودی منابع سطحی و افت ذخایر سدها مواجه بوده و هر منبع جدید تأمین آب میتواند بخشی از فشار واردشده بر منابع موجود را کاهش دهد.
در یک سال گذشته آبرسانی به حدود ۱۹۵۶ روستا برای یک میلیون انجام شده و ۸۹ هزار و ۱۳۱ نفر از آب شرب پایدار و بهداشتی بهرهمند شدهاند.
۵۷ پروژه برای عبور از تنش آبی
در کنار پروژههای بزرگ وزارت نیرو اجرای ۵۷ پروژه ضربتی عبور از تنش آبی را دنبال کرده است. پروژههایی که ظرفیت مجموع آنها به ۴۳ هزار و ۳۸۵ لیتر بر ثانیه میرسد.
این پروژهها از منظر مدیریت بحران اهمیت ویژهای دارند، زیرا در شرایط تنش آبی، همیشه امکان انتظار برای اجرای طرحهای بزرگ و چندساله وجود ندارد و بخشی از پاسخ باید از طریق پروژههای سریعالاجرا، اصلاح شبکه، افزایش ظرفیت تأمین و انتقال و استفاده بهتر از منابع موجود انجام شود.
در بخش شبکه نیز طی این دوره ۲۱۷۲ کیلومتر به شبکه توزیع آب شهری و ۱۴۷۷ کیلومتر به خطوط انتقال آب شهری افزوده شده است.
پساب، آبی که دیگر نباید دور ریخته شود
در شرایطی که منابع آب شیرین کشور تحت فشار قرار دارند توسعه تصفیهخانههای فاضلاب و استفاده مجدد از پساب در صنعت و موارد دیگر اهمیت فزایندهای پیدا کرده است.
در یک سال گذشته دو تصفیهخانه بزرگ فاضلاب شهری با ظرفیت مجموع ۲۶ هزار مترمکعب در روز تکمیل و به بهرهبرداری رسمی رسیده و ۴۰ مدول جدید تصفیهخانه فاضلاب نیز در نقاط مختلف کشور به بهرهبرداری رسیده است.
همزمان وزارت نیرو تلاش کرده سرمایهگذاری صنایع بزرگ در حوزه فاضلاب را نیز فعال کند. در همین چارچوب ۱۴ قرارداد واگذاری پساب و بیع متقابل با بخش خصوصی به ارزش سرمایهگذاری ۲۱ هزار و ۶۸۱ میلیارد تومان منعقد شده است.
این مدل تأمین مالی از آن جهت اهمیت دارد که دولت بهتنهایی قادر به تأمین منابع مورد نیاز برای توسعه شبکههای فاضلاب در سراسر کشور نیست و استفاده از ظرفیت صنایع میتواند همزمان دو مسئله را حل کند.
از چاه غیرمجاز تا کنترل برداشت آب
مدیریت مصرف در بخش آب نیز در این دوره با ابزارهای نظارتی و هوشمند دنبال شده است. بیش از ۳۱ هزار حلقه چاه غیرمجاز در کشور شناسایی، مسدود و از حیز انتفاع خارج شده و ۱۴ هزار و ۱۴۱ کنتور هوشمند آب نیز روی چاههای مجاز کشاورزی و صنعتی نصب شده است.
همچنین ۲۸ هزار و ۹۵۱ پروانه بهرهبرداری چاههای کشاورزی اصلاح و تعدیل شده است.
این بخش از اقدامات شاید به اندازه افتتاح یک نیروگاه یا خط انتقال آب دیده نشود اما از منظر پایداری منابع زیرزمینی اهمیت بسیار زیادی دارد.
اگر کارنامه یک ساله وزارت نیرو را از کنار هم قرار دادن اعداد و پروژهها بررسی کنیم، تصویر به یک مجموعه اقدام پراکنده محدود نمیشود.
انتهای پیام/