بیش از ۲۰۵ هزار دانشآموز در مناطق ۱۷ گانه آموزشی چهارمحال و بختیاری مشغول تحصیل هستند و یکهزار و ۸۰۰ فضای آموزشی با حدود ۱۰ هزار کلاس درس در استان فعال است، اما توسعه شهرکهای جدید، افزایش جمعیت در سایتهای مسکن ملی و پراکندگی روستاها، نیاز به ایجاد فضاهای آموزشی جدید را افزایش داده است.
بر اساس برآورد آموزش و پرورش استان، چهارمحال و بختیاری به بیش از یکهزار کلاس درس جدید نیاز دارد و ساخت حدود یکهزار کلاس درس دیگر در قالب احداث، تخریب و نوسازی نیز ضروری است.
این در حالی است که بالا بودن میانگین سرانه فضای آموزشی استان، در نگاه نخست ممکن است تصویر متفاوتی از وضعیت موجود ارائه دهد، اما پراکندگی دانشآموزان و وجود مدارس با جمعیت پایین در مناطق روستایی موجب افزایش این میانگین شده است؛ در مقابل، مناطقی مانند شهر لردگان و منطقه منظریه شهرکرد با سرانه کمتر از سه مترمربع، همچنان با کمبود فضای آموزشی روبهرو هستند.
۱۶۱ پروژه در نهضت توسعه عدالت در فضاهای آموزشی چهارمحال وبختیاری
مدیرکل نوسازی، توسعه و تجهیز مدارس چهارمحال و بختیاری با تشریح آخرین وضعیت نهضت توسعه عدالت در فضاهای آموزشی استان گفت:در مرحله نخست اجرای نهضت توسعه عدالت در فضاهای آموزشی، ۱۶۱ پروژه در بخش فضای فیزیکی و تجهیزات آموزشی برای استان پیشبینی و شناسایی شده است که شامل ۶۳ مدرسه سنگی، ۱۰ مدرسه کانکسی، ۱۱ مدرسه با سرانه کمتر از سه مترمربع، ۲۱ پروژه تخریبی و ۴۶ پروژه نیمهتمام است.
ایرج کریمی ادامه داد: اولویت نخست استان در این نهضت، حذف مدارس کانکسی و سنگی و ایمنسازی فضاهای آموزشی پرچالش است.
به گفته وی، در این طرح، مدارس سنگی و عارضهای، مدارس کانکسی با تراکم بیشتر از ۱۰ دانشآموز، مدارس تخریبی، مدارسی که سرانه فضای آموزشی آنها کمتر از سه مترمربع است و کلاسهایی با تراکم بیش از ۳۵ دانشآموز در اولویت قرار گرفتهاند.
مدارس پرچالش در خط مقدم نهضت عدالت آموزشی
کریمی با اشاره به وضعیت مدارس سنگی استان افزود: چهارمحال و بختیاری ۶۳ مدرسه سنگی دارد که تعداد قابل توجهی از آنها در مناطق محروم قرار گرفتهاند و برای جایگزینی این مدارس، از ظرفیت خیران، بنیاد علوی، بنیاد برکت، گروههای مردمی، صنایع و بانکها استفاده شده است.
وی از آغاز عملیات اجرایی ۱۹ مدرسه جدید برای جایگزینی مدارس سنگی با مشارکت بنیاد علوی خبر داد و گفت: این مدارس به صورت مشارکتی با سهم ۵۰ درصد دولت و ۵۰ درصد بنیاد علوی در حال احداث هستند که از این تعداد، ۱۸ مدرسه در دست ساخت است.
مدیرکل نوسازی، توسعه و تجهیز مدارس چهارمحال و بختیاری با بیان اینکه حدود ۲۵ پروژه مربوط به مدارس سنگی تاکنون به پیشرفت فیزیکی بالای ۷۰ درصد رسیده است اضافه کرد: ۱۰ مدرسه کانکسی استان نیز تاکنون به بهرهبرداری رسیده است.
وی با اشاره به طرحهای نیمهتمام آموزشی نیز گفت: در مجموع ۴۶ پروژه نیمهتمام در مرحله نخست نهضت شناسایی شده که تکمیل آنها در دستور کار قرار دارد.
کریمی افزود: سال گذشته ۳۷ مدرسه تحویل داده شد و امسال نیز حدود ۴۴ آموزشگاه با پیشرفت فیزیکی مناسب برای بهرهبرداری در مهرماه آماده میشوند، بخشی دیگر از پروژهها نیز بیش از ۶۰ درصد پیشرفت فیزیکی دارند که تلاش میشود در کوتاهترین زمان تکمیل شوند.
وی گفت: شرایط خاصی که سال گذشته بر کشور حاکم بود موجب شد بخشی از تعهدات خیرین و بنیادهایی که برای مشارکت در پروژهها اعلام آمادگی کرده بودند، امکان اجرا پیدا نکند، اما تلاش میشود تا پایان سال تحصیلی آینده پرونده ۱۶۱ پروژه مرحله نخست نهضت توسعه عدالت در فضاهای آموزشی به طور کامل بسته شود.
مدرسهسازی در مناطق سختگذر متوقف نمیشود
چهارمحال و بختیاری علاوه بر مدارس فرسوده و سنگی، با یک چالش جغرافیایی مهم نیز مواجه است؛ مناطقی که ساخت مدرسه در آنها به دلیل نبود مسیر دسترسی مناسب و شرایط کوهستانی، به مراتب دشوارتر از دیگر نقاط استان است.
کریمی در اینباره گفت: در مناطقی مانند موگویی شهرستان کوهرنگ و دهدلی، دیناران و زردلیمه شهرستان اردل، احداث فضاهای آموزشی افتتاح شده یا در حال اجراست، اما انتقال مصالح به این مناطق به دلیل شرایط جغرافیایی با دشواری انجام میشود.
وی افزود: در برخی موارد برای انتقال مصالح ساختمانی به مناطق سختگذر از ظرفیت بالگرد استفاده شده است، اما با وجود این دشواریها عملیات ساختوساز در این مناطق متوقف نشده است.
مدیرکل نوسازی، توسعه و تجهیز مدارس استان با بیان اینکه سرانه آموزشی بالا در برخی مناطق نباید موجب غفلت از مناطق کمبرخوردار شود اظهار داشت: پراکندگی جمعیت و وجود مدارس با تعداد پایین دانشآموز باعث شده است سرانه فضای آموزشی در مجموع استان بالا باشد، اما در مناطقی مانند لردگان و منطقه منظریه شهرکرد، سرانه فضای آموزشی کمتر از سه مترمربع است.
وی افزود: بنابراین هدف نهضت عدالت آموزشی تنها افزایش عدد سرانه نیست، بلکه باید فضاهای آموزشی متناسب با جمعیت دانشآموزی و به شکل عادلانه در نقاط مختلف استان توزیع شود.
خیرین و صنایع؛ بازوی اجرای پروژههای آموزشی
یکی از مهمترین ظرفیتهای مورد استفاده در نهضت توسعه عدالت در فضاهای آموزشی، مشارکت خیرین، بنیادها و بخش خصوصی است؛ ظرفیتی که به گفته کریمی، سهم قابل توجهی در پیشبرد پروژههای استان داشته است.
وی گفت: سال گذشته بیش از سههزار و ۳۰۰ میلیارد ریال تعهد خیری در استان ثبت شد که یکهزار و ۹۰۰ میلیارد ریال آن مربوط به خیران حقوقی و یکهزار و ۴۰۰ میلیارد ریال مربوط به خیران حقیقی بود.
کریمی افزود: در همین مدت بیش از پنجهزار میلیارد ریال اعتبار دولتی نیز جذب شد و در حال حاضر حدود ۵۰ درصد طرحهای مدرسهسازی استان با مشارکت خیرین در دست اجراست.
وی ادامه داد: بنیاد علوی، بنیاد برکت، گروههای مردمی، صنایع و بانکها نیز در اجرای پروژههای آموزشی استان مشارکت دارند و استفاده از ظرفیت مسوولیت اجتماعی شرکتها و مجموعههای اقتصادی میتواند روند تکمیل پروژهها را شتاب دهد.
مدیرکل نوسازی، توسعه و تجهیز مدارس چهارمحال و بختیاری گفت: در سال جاری عملیات اجرایی بیش از ۱۰ طرح آموزشی در مناطق محروم استان از محل مسوولیت اجتماعی و مشارکت مردمی آغاز شده است که این طرحها شامل ۵۰ کلاس درس با زیربنای سههزار و ۲۵ مترمربع است و در شهرستانهای فارسان، لردگان، خانمیرزا، بروجن، کیار، کوهرنگ و اردل در حال اجراست.
بهسازی مدارس در کنار ساخت فضاهای جدید
کریمی با اشاره به اینکه توسعه فضاهای آموزشی تنها به احداث مدارس جدید محدود نمیشود گفت: در یک سال اخیر در قالب طرح شهید عجمیان، بیش از یکهزار و ۵۰۰ صندلی و نیمکت توسط گروههای جهادی تعمیر و حدود ۵۰۰ مدرسه شادابسازی و رنگآمیزی شده است.
این مسوول آموزش و پرورش استان افزود: بیش از ۹ تن رنگ خیریه نیز برای اجرای این طرح تامین و تحویل شده است.
مدیرکل نوسازی، توسعه و تجهیز مدارس استان ادامه داد: در این مدت ۵۶ هزار مترمربع آسفالت در مدارس با اعتباری بیش از ۳۲۰ میلیارد ریال انجام شد و سیستم گرمایشی ۹۲ مدرسه شامل ۴۲۰ کلاس درس استانداردسازی شد.
به گفته وی، تعمیرات اساسی ۴۵ مدرسه در قالب ۳۸۰ کلاس درس نیز در این مدت انجام شده است.
شهرکهای جدید در انتظار زیرساخت آموزشی
توسعه شهرکهای جدید و افزایش جمعیت در سایتهای مسکن ملی، یکی دیگر از موضوعاتی است که نیاز به فضای آموزشی در استان را افزایش داده است.
کریمی گفت: در برخی شهرکهای جدید از جمله منظریه شهرکرد، الهیه بروجن، فرخشهر، فجر لردگان، سامان، بن و فارسان، همزمان با ساخت واحدهای مسکونی، پیشبینی لازم برای ایجاد فضاهای آموزشی، فرهنگی، ورزشی و بهداشتی انجام نشده و همین موضوع موجب کمبود فضای آموزشی شده است.
وی افزود: این مشکل به ویژه در شهرک منظریه شهرکرد و سایر شهرکهای نوبنیاد استان مشهود است و اگر همزمان با توسعه مناطق مسکونی، زمین و زیرساختهای آموزشی پیشبینی نشود، پس از استقرار جمعیت، تامین مدرسه دشوار خواهد شد.
زمین؛ گره پروژههای مدرسهسازی
مدیرکل نوسازی، توسعه و تجهیز مدارس چهارمحال و بختیاری نبود زمین مناسب را یکی از مهمترین چالشهای فعلی این حوزه عنوان کرد و گفت: در مناطقی مانند شهرک فجر لردگان، برخی مناطق روستایی و نقاط دیگر، زمین مناسب برای احداث مدرسه وجود ندارد یا مالکان برای واگذاری زمین موافقت نمیکنند.
کریمی افزود: بر اساس قانون، به ازای هر ۲۰۰ واحد مسکونی جدید باید فضای آموزشی احداث شود و شهرداران مکلف هستند تا زمان احداث این فضاها، مجوز پایان کار صادر نکنند.
وی گفت: با اعمال ماده ۱۸ قانون شوراهای آموزش و پرورش و پیگیری مستمر اداره کل آموزش و پرورش استان، تلاش میشود مشکل کمبود فضای آموزشی در شهرک منظریه شهرکرد و سایر شهرکهای نوبنیاد برطرف شود.
کریمی همچنین به ظرفیت قانونی حمایت از خیران اشاره کرد و گفت: بر اساس بند «خ» ماده ۲۰ قانون برنامه هفتم پیشرفت کشور، خیران مدرسهساز به میزان اعتباری که در امر احداث مدرسه هزینه میکنند، میتوانند از ظرفیت اعتبار مالیاتی استفاده کنند و این هزینه به عنوان بخشی از اعتبار مالیاتی آنان پذیرفته میشود.
وی تاکید کرد: استفاده از این ظرفیت میتواند زمینه افزایش مشارکت خیران و بخش خصوصی در مدرسهسازی را فراهم کند.
مدیرکل نوسازی، توسعه و تجهیز مدارس چهارمحال و بختیاری در پایان گفت: عملیات اجرایی طرحهای مدرسهسازی در استان متوقف نشده و تلاش میشود با استفاده از ظرفیت دولت، خیران، بنیادها، صنایع، بانکها و گروههای مردمی، اجرای پروژهها شتاب بگیرد.
وی خاطرنشان کرد: هدف اصلی نهضت توسعه عدالت در فضاهای آموزشی، تنها افزایش تعداد مدارس نیست، بلکه توزیع عادلانه فضاهای آموزشی و کاهش فاصله میان مناطق برخوردار و کمبرخوردار است و ۱۶۱ پروژه تعریفشده در مرحله نخست، گامی در همین مسیر به شمار میرود.