شرکت اوپنای آی از دستیابی به راهحلی برای مسئله ناویر استوکس خبر داده است؛ یکی از دشوارترین مسائل حلنشده ریاضیات که دهههاست ذهن ریاضیدانان را به خود مشغول کرده اما ادعای این شرکت خیلی زود با جنجالهایی درباره نحوه دستیابی به این نتیجه و سهم پژوهشگران دیگر در این دستاورد همراه شده است.
به گزارش گروه ترجمه خبرگزاری برنا به نقل از انگجت، مسئله ناویر استوکس یکی از هفت مسئله هزاره است که موسسه ریاضیات کلی (Clay Mathematics Institute) در سال ۲۰۰۰ میلادی برای حل آنها جایزه یک میلیون دلاری تعیین کرد. این مسائل از پیچیدهترین پرسشهای ریاضی به شمار میروند و تاکنون تنها یکی از هفت مسئله این مجموعه بهطور رسمی حل شده بود.
مسئله ناویر استوکس به معادلاتی مربوط میشود که برای توصیف رفتار سیالات از جمله مایعات و گازها مورد استفاده قرار میگیرند.
به زبان ساده پرسش اصلی این مسئله آن است که آیا معادلات ناویر استوکس در همه شرایط میتوانند رفتاری ریاضیاتی را پیشبینی کنند که با رفتار واقعی سیالات سازگار نباشد؛ بهطور مشخص مسئله بر وجود یا عدم وجود راهحلهای هموار و پایدار برای این معادلات در تمام شرایط تمرکز دارد.
حل این مسئله از آن جهت اهمیت زیادی دارد که درک دقیقتر رفتار سیالات میتواند پیامدهایی برای حوزههایی مانند فیزیک، مهندسی، هواشناسی و علوم محاسباتی داشته باشد.
در صورت تایید ریاضی و انتشار رسمی نتیجه حل دومین مسئله هزاره میتواند نقطه عطفی هم برای ریاضیات و هم برای استفاده از هوش مصنوعی در حل مسائل پیچیده علمی باشد.
با این حال بخش جنجالی ماجرا به این موضوع بازمیگردد که اوپن ای آی چگونه به این نتیجه رسیده و آیا پژوهشهای منتشرنشده گروهی از ریاضیدانان دیگر در این روند نقش داشته است یا خیر.
تریستان باکمستر ریاضیدان دانشگاه نیویورک (NYU) و لونت آلپوگه پژوهشگری در شرکت Anthropic که در این پروژه به صورت شخصی فعالیت میکرد پیش از این روی راهحل مسئله ناویر–استوکس کار میکردند.
این دو پژوهشگر برای پیشبرد تحقیقات خود از چندین مدل زبانی بزرگ استفاده کرده بودند که در میان آنها ابزار Codex شرکت اوپن ای آی و مدل مرزی Astra این شرکت نیز قرار داشت. آنها همچنین از مدل Claude شرکت رقیب اوپن ای آی، یعنی Anthropic استفاده کرده بودند.
باکمستر در بیانیهای مدعی شده است که اوپن ای آی پس از آنکه متوجه شد گروهی شامل یک پژوهشگر مرتبط با Anthropic به راهحلی برای مسئله نزدیک شدهاند تلاشهای خود برای حل ناویر استوکس را تشدید کرده است.
او همچنین این پرسش را مطرح کرده که آیا اوپن ای آی ممکن است از اطلاعات یا پژوهشهایی که او و همکارش در جریان جلسات کاری خود با Codex وارد کرده بودند، برای دستیابی به نتیجه مورد ادعای خود استفاده کرده باشد.
باکمستر میگوید از اوپن ای آی پرسیده است که آیا مدل مورد استفاده این شرکت به جلسات کاری آنها در Codex دسترسی داشته یا در آموزش خود از این اطلاعات استفاده کرده است.
به گفته او در پاسخ به پرسش درباره دسترسی مدل به دادههای کاربران به وی گفته شده که مدل به دادههای کاربران مراجعه نمیکند اما زمانی که پرسش خود را درباره استفاده از این دادهها در فرآیند آموزش مدل تکرار کرده پاسخ روشنی دریافت نکرده است.
بخش دیگری از ادعاهای باکمستر به گفتوگوی او با سباستین بوبک ریاضیدان و پژوهشگر هوش مصنوعی در اوپن ای آی مربوط میشود.
به گفته باکمستر او در این گفتوگو و در تعامل با بوبک و یک فرد دیگر که نامش فاش نشده با دو گزینه درباره نحوه انتشار و تعیین اعتبار پژوهش مواجه شده است.
بر اساس روایت باکمستر گزینه نخست این بوده که او بخش ناقصی از دستاورد را منتشر کند و اوپن ای آی نیز روز بعد راهحل خود برای مسئله ناویر استوکس را منتشر کند.
گزینه دوم نیز انتشار یک مقاله به صورت انفرادی عنوان شده که در آن به استفاده از یک مدل زبانی اوپن ای آی در دستیابی به راهحل اشاره شود، اما نام لوِنت آلپوگه در مقاله درج نشود. باکمستر اعلام کرده است که هیچیک از این دو پیشنهاد را نپذیرفته است.
در پی مطرح شدن این ادعاها سباستین بوبک و سم آلتمن مدیرعامل اوپن ای آی روایت خود از ماجرا را در شبکههای اجتماعی منتشر کردند.
بوبک بهطور مشخص ادعای مطرحشده درباره درخواست حذف نام آلپوگه از مقاله را رد کرده و گفته است چنین درخواستی از سوی او مطرح نشده است.
از سوی دیگر اوپن ای آی در اطلاعیه خود اعلام کرده است که قصد ندارد برای راهحل اعلامشده جایزه یک میلیون دلاری مسئله هزاره را مطالبه کند.
این موضوع به این معناست که حتی با وجود ادعای دستیابی به راهحل اوپن ای آی در حال حاضر خود را متقاضی دریافت جایزه رسمی مؤسسه ریاضیات کلی معرفی نکرده است.
این اختلاف بار دیگر یکی از پرسشهای مهم درباره نقش مدلهای هوش مصنوعی در پژوهشهای علمی را برجسته کرده است: وقتی یک مدل هوش مصنوعی در فرایند کشف یا اثبات یک نتیجه علمی نقش دارد اعتبار دستاورد باید به چه کسی تعلق گیرد؟
مسئله در مورد ناویر استوکس پیچیدهتر است، زیرا چندین پژوهشگر و چند مدل هوش مصنوعی از شرکتهای رقیب در تلاشهای جداگانه برای حل این مسئله نقش داشتهاند.
در حالی که اوپن ای آی ادعای دستیابی به یک راهحل را مطرح کرده، اعتبار علمی چنین دستاوردی در نهایت به بررسی دقیق اثبات ریاضی، انتشار پژوهش و ارزیابی مستقل جامعه ریاضیات وابسته خواهد بود.
به این ترتیب جنجال پیرامون ناویر استوکس تنها درباره این نیست که چه کسی مسئله را حل کرده است بلکه پرسشهای مهمتری درباره مالکیت فکری، استفاده از دادههای کاربران، نحوه انتساب اعتبار علمی و جایگاه هوش مصنوعی در فرایند کشف علمی را نیز مطرح کرده است.
انتهای پیام/