مستند اسرائیلی «نازا» پس از ایجاد زلزلهای سیاسی و رسانهای در پی دریافت جایزه در جشنواره بینالمللی فیلم ونیز، همچنان بازتابهای گستردهای در داخل و خارج از اسرائیل دارد. این فیلم شامل شهادتهایی از افسران و سربازان اسرائیلی درباره تاکتیکهای مورد استفاده برای هدف قرار دادن غیرنظامیان در جریان جنگ علیه نوار غزه است.
با افزایش بازتابهای فیلم پس از دریافت جایزه ویژه هیئت داوران جشنواره فیلم ونیز در روز شنبه و تشویق ایستاده ۲۵ دقیقهای در نخستین نمایش آن، اسرائیل نهادهای مختلف سیاسی، نظامی و دیپلماتیک خود را برای مقابله با پیامدهای فیلم بسیج کرده است. این تلاشها از بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، و وزارتخانههای امور خارجه، دفاع، کشور و فرهنگ گرفته تا هیئتهای دیپلماتیک این کشور را دربر میگیرد.
همزمان، درخواستهایی برای تحقیق درباره پرسنل نظامی دخیل در این فیلم و افشای هویت آنان، همچنین اقدام قانونی علیه مسئولان تولید آن، مطرح شده است.
روزنامه اسرائیلی «اسرائیل هیوم» از خشم گسترده در محافل اسرائیلی نسبت به این فیلم خبر داده و گزارش کرده است که حتی صحبتهایی درباره سازماندهی تظاهرات در مقابل خانه یکی از خانوادههای کارگردانان فیلم در منطقه نقب مطرح شده است.
این فیلم به کارگردانی یووال آوراهام و راشل تزور، دو روزنامهنگار اسرائیلی، ساخته شده است. عنوان آن از یک اصطلاح نظامی مورد استفاده در تشکیلات امنیتی اسرائیل گرفته شده که به خسارات جانبی مورد انتظار اشاره دارد.
«نازا» بر پایه مصاحبه با افسران اطلاعاتی و سربازانی ساخته شده است که در جنگ شرکت داشتهاند. آنان در این گفتوگوها درباره سازوکار انتخاب اهداف و همچنین برآورد تعداد غیرنظامیانی که انتظار میرفت پیش از انجام حملات کشته شوند، مطالبی را مطرح میکنند.
در تازهترین واکنشها، صدها نفر از نیروهای ذخیره واحد اطلاعات نظامی ۸۲۰۰ طوماری را امضا کرده و از فرماندهی این واحد خواستهاند بررسی کند که آیا هیچیک از اعضای آن در ساخت فیلم مشارکت داشتهاند یا خیر.
امضاکنندگان همچنین خواستار پاسخگویی افرادی شدهاند که به گفته آنان در آنچه «توهین به این واحد و ارزشهای آن» توصیف شده، نقش داشتهاند.
روزنامه «اسرائیل هیوم» گزارش داده است که شمار امضاکنندگان این طومار همچنان با سرعت در حال افزایش است. این روزنامه به نقل از یکی از افسران ذخیره شرکتکننده در این اقدام مدعی شده است که هر فردی که در این واحد خدمت کرده، بهخوبی میداند ادعاهای مطرحشده در فیلم کاملاً نادرست است.
همزمان، وکلایی که از فارغالتحصیلان این واحد هستند، در حال بررسی امکان طرح دعوی افترا علیه فیلمسازاناند. با این حال، ارزیابیهای حقوقی نشان میدهد شانس موفقیت چنین دعاوی محدود به نظر میرسد، زیرا بخش قابلتوجهی از ادعاهای مطرحشده ماهیتی جمعی دارند.
واحد ۸۲۰۰ یکی از بزرگترین واحدهای اداره اطلاعات نظامی اسرائیل است. این واحد که در اواسط قرن بیستم تأسیس شد، وظیفه رهگیری و رمزگشایی ارتباطات را با هدف ارائه اطلاعات و هشدار به فرماندهی مرکزی و ستاد کل بر عهده دارد. با وجود فناوریهای گستردهای که در این واحد به کار گرفته میشود، ۸۲۰۰ نتوانست عملیات «طوفان الاقصی» را پیشبینی کند.
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، فیلم «نازا» را بخشی از آنچه «موج جهانی تحریک علیه یهودیان» توصیف کرد، دانست.
نتانیاهو در ویدئویی که در تلگرام منتشر کرد، گفت اسرائیل در حال مبارزه با آنچه «تحریک جهانی علیه یهودیان و یهودستیزی» خواند، است. او افزود زمانی که چنین اتهاماتی از درون خود اسرائیل مطرح میشود، این وضعیت «غیرقابل تحمل» است.
او گفت: «اکنون، دو فیلمساز اسرائیلی که ارتش اسرائیل را بهعنوان جنایتکار جنگی به تصویر میکشند، در جشنواره فیلم ونیز مورد تشویق قرار میگیرند.»
نتانیاهو در حالی این اظهارات را مطرح کرده است که به دلیل اتهامات مربوط به جنایات جنگی در غزه، تحت پیگرد دادگاه کیفری بینالمللی قرار دارد.
همزمان با افزایش نگرانیهای رسمی درباره تأثیر فیلم، یک کارزار گسترده رسانهای و دیپلماتیک در اسرائیل به جریان افتاده است.
روزنامه اسرائیلی «یدیعوت آحارونوت» گزارش داده است که وزارت امور خارجه اسرائیل سندی راهنما را برای سفارتخانهها و نمایندگیهای این کشور در سراسر جهان ارسال کرده که در آن نحوه مواجهه با فیلم و پیامدهای رسانهای و سیاسی آن تشریح شده است.
بر اساس این گزارش، یک کارزار رسانهای گسترده با مشارکت سازمان اطلاعات ملی، سخنگوی ارتش و چندین وزارتخانه دولتی در حال اجراست.
در این سند دیپلماتیک ادعا شده است که فیلم واقعیت را بهطور کامل تحریف میکند و از دیدگاه اسرائیل، اثری است که در آن از روایتهای نادرست برای پیشبرد تبلیغات حماس استفاده شده است.
وزارت امور خارجه همچنین از نمایندگیهای دیپلماتیک خود خواسته است بر رد اتهامات مربوط به نسلکشی در غزه تأکید کنند. در این چارچوب، دیپلماتهای اسرائیلی موظف شدهاند بر ادعاهایی مانند فعالیت حماس در مناطق غیرنظامی، استفاده از غیرنظامیان بهعنوان سپر انسانی و تلاش این گروه برای بهرهبرداری تبلیغاتی از قربانیان تأکید کنند.
تحقیق درباره نشت اطلاعات
ایال زمیر، رئیس ستاد کل ارتش اسرائیل، فیلم «نازا» را حملهای به اسرائیل بر پایه «دروغهای خونین، تحریف عمدی واقعیت و اتهامات جدی و دروغین علیه سربازان و فرماندهان ارتش اسرائیل» توصیف کرد.
ارتش اسرائیل اعلام کرده است که زمیر به دادستان کل نظامی دستور داده تا امکان اتخاذ اقدامات قانونی علیه فیلم و افرادی را که در تولید آن نقش داشتهاند بررسی کند.
او همچنین دستور تحقیق درباره نشت احتمالی مواد طبقهبندیشده، اسناد و اطلاعاتی را صادر کرده است که گمان میرود در تولید فیلم مورد استفاده قرار گرفته باشند.
رئیس ستاد ارتش برای بررسی این موضوع نشستهای ویژهای برگزار کرد که در آن شماری از فرماندهان ارشد نظامی، از جمله سرلشکر تامیر یادای، معاون رئیس ستاد، سرلشکر ایتزیک کوهن، رئیس عملیات، سرلشکر ایتای اوفر، مشاور نظامی، سرلشکر عمر تیچلر، فرمانده نیروی هوایی، فرمانده واحد ۸۲۰۰ و سرتیپ افی دفرین، سخنگوی ارتش اسرائیل، حضور داشتند.
در این نشست، زمیر تأکید کرد که این فیلم به گفته او نشاندهنده تلاشی سازمانیافته برای تضعیف مشروعیت ارتش و دولت اسرائیل است. او همچنین مدعی شد که ارتش اسرائیل مطابق قوانین بینالمللی عمل میکند و تلاش دارد آسیب واردشده به غیرنظامیانی را که در جنگ مشارکت ندارند به حداقل برساند.
در پایان این نشستها، زمیر دستور تشکیل یک گروه ویژه چندرشتهای و بیننهادی را صادر کرد. این گروه به ریاست رئیس اداره برنامهریزی ارتش و با همکاری کارشناسان داخلی و خارجی، مأموریت یافته است راهبردها و ابزارهایی را برای مقابله با آنچه زمیر «ادعاهای دروغین علیه ارتش» میخواند، تدوین کند.
علی ابو عون- الجزیره