بر اساس مصوبه جلسه ۸۶۹ شورای رقابت در ۲۴ شهریور ۱۴۰۵، یکی از تغییرات اصلی به نحوه محاسبه قیمت پایه رقابتی خودرو مربوط میشود. در شرایطی که خودروساز نتواند به طور کامل از ارز حوالهای رسمی استفاده کند، نرخ ارزی که در بهای تمامشده محصول لحاظ شده، میتواند مبنای محاسبه قیمت رقابتی قرار گیرد.
این تغییر از آن جهت اهمیت دارد که نرخ ارز مورد استفاده در ساختار هزینهای خودروساز، در فرمول نهایی قیمتگذاری نقش مستقیمتری پیدا میکند و در نتیجه، تغییرات هزینهای ناشی از تأمین ارز میتواند در ارزیابی قیمت رقابتی محصولات منعکس شود.
تغییر مبنای مقایسه خودروهای داخلی و خارجی
بخش دیگری از اصلاحیه شورای رقابت به روش تعیین خودروهای مشابه خارجی و ارزیابی میزان رقابتپذیری محصولات داخلی اختصاص دارد. در دستورالعمل جدید، علاوه بر ظرفیتهای موجود، امکان استفاده وزارت صنعت، معدن و تجارت از نهادهای حرفهای داخلی برای انجام فرآیند ترازیابی کیفیت و رقابتپذیری نیز پیشبینی شده است.
در این سازوکار، قیمت هر محصول داخلی با میانگین قیمت سه خودروی خارجی مشابه مورد مقایسه قرار میگیرد و خودروها بر اساس شاخص رقابتپذیری در طبقهبندیهای A تا F قرار میگیرند. بر اساس ضوابط اعلامشده، محصولی که در رتبه F قرار گیرد و شاخص آن کمتر از منفی ۱۵ باشد، مشمول افزایش قیمت نخواهد شد.
به این ترتیب، قیمتگذاری دیگر صرفاً به هزینههای تولید محدود نیست و جایگاه محصول در مقایسه با خودروهای مشابه خارجی نیز در تعیین امکان افزایش قیمت نقش خواهد داشت.
پیشفروش بدون قیمت مصوب ممنوع شد
در بخش مربوط به فرآیند عرضه نیز شورای رقابت ضوابط مشخصی را برای خودروسازان تعیین کرده است. بر این اساس، پیشفروش خودرو بدون قیمت مصوب ممنوع خواهد بود و خودروساز باید قیمت محاسبهشده محصول را برای بررسی به سازمان حمایت اعلام کند.
در این فرآیند، چنانچه سازمان حمایت ظرف یک ماه پاسخی نسبت به قیمت اعلامشده ارائه نکند، قیمت اعلامی تأییدشده تلقی خواهد شد.
همچنین در صورتی که میزان تقاضا از ظرفیت عرضه بیشتر باشد، فروش خودرو باید از طریق قرعهکشی انجام شود؛ موضوعی که نشان میدهد سازوکار قرعهکشی همچنان در چارچوب جدید تنظیم بازار خودرو جایگاه خود را حفظ کرده است.
بازتعریف شروط ثبتنام خودرو
اصلاحات جدید تنها به قیمتگذاری محدود نشده و شرایط عمومی خرید خودرو نیز در دستورالعمل جدید مورد توجه قرار گرفته است. حداقل سن متقاضی ۱۸ سال تعیین شده و برای خریداران قبلی محصولات ایرانخودرو و سایپا، محدودیت ۴۸ ماهه در نظر گرفته شده است.
ممنوعیت انتقال امتیاز خرید و فروش حواله به صورت وکالتی نیز از دیگر محدودیتهای تعیینشده است. در کنار این موارد، محدودیت ثبتنام برای دارندگان پلاک انتظامی فعال نیز در متن اولیه ضوابط فروش مورد اشاره قرار گرفته است.
با این حال، در اصلاحیه جدید شورای رقابت، ممنوعیت ثبتنام برای دارندگان پلاک انتظامی فعال حذف شده است؛ تغییری که دامنه متقاضیان واجد شرایط خرید خودرو را نسبت به مقررات قبلی افزایش میدهد.
در مجموع، دستورالعمل اصلاحشده شورای رقابت با تغییر در نحوه محاسبه قیمت رقابتی، بازتعریف مبنای مقایسه خودروهای داخلی و خارجی و تغییر برخی شروط فروش، چارچوب جدیدی برای قیمتگذاری و عرضه خودرو ایجاد کرده است. اجرای این مقررات، خودروسازان، سازمان حمایت و وزارت صمت را در فرآیند تعیین قیمت و عرضه محصولات با مجموعهای از ضوابط مشخصتر مواجه خواهد کرد.