انوشیروان مهری، با اشاره به فرارسیدن هفته دفاع مقدس و سالروز آغاز جنگ تحمیلی هشتساله اظهار کرد: وزارت راه و شهرسازی و مجموعههای پیشین این وزارتخانه، یعنی وزارت راه و ترابری و وزارت مسکن و شهرسازی، در دوران دفاع مقدس نقش مهمی در پشتیبانی از جبههها و استمرار خدماترسانی به مردم داشتند و این نقش در حوزههای مختلف از جمله راه، حملونقل، امداد و نجات، ریل، جاده، فرودگاه و ساخت مراکز درمانی و بیمارستانهای امن نمود پیدا کرد.
مهری افزود: در دوران دفاع مقدس، جادههای متعددی که بر اثر حملات آسیب میدیدند، در کوتاهترین زمان ترمیم و برقرار میشدند و پلهای متعددی در حوزه راه و ریل که مورد تعرض قرار میگرفتند، بازسازی میشدند. در بخش ریلی نیز اقدامات مهمی انجام شد که از جمله آن میتوان به احداث ۱۲۰ کیلومتر خطآهن اهواز ـ خرمشهر در مدت ۱۰۰ روز اشاره کرد.
وی ادامه داد: در مواردی که پلها و مسیرهای ارتباطی استانهایی مانند لرستان مورد تعرض قرار میگرفت، نیروهای وزارتخانه تلاش میکردند در سریعترین زمان ممکن کریدورها را برقرار نگه دارند. همچنین جاده صراط نیز از جمله طرحهایی بود که در آن دوران اجرا شد و به گفته سردار سرلشکر رحیم صفوی، از فرماندهان دوران دفاع مقدس، نقش محوری و مهمی در اواخر جنگ داشت.
نقش حملونقل هوایی و ریلی در پشتیبانی از جبههها
مشاور وزیر راه و شهرسازی در امور بسیج با اشاره به نقش حوزه هوایی در دوران دفاع مقدس گفت: بخش هوایی علاوه بر نقش مهم در حملونقل، در انتقال و تجهیز منابع نیز نقش مؤثری داشت. در آن دوران هواپیماهای امداد و نجات در اختیار بود و حتی برخی هواپیماها با برداشتن صندلیها برای انتقال مجروحان مورد استفاده قرار میگرفتند.
مهری افزود: در حوزه ریلی نیز قطار آمبولانس وجود داشت و چند واگن به صورت ویژه برای این منظور آماده شده بود تا مجروحان را جابهجا کند.
وی ادامه داد: در حوزه امداد و نجات، علاوه بر این اقدامات، وزارت مسکن و شهرسازی وقت نیز در زمینه ساخت بیمارستانهای امن فعالیت داشت. بیمارستان امن با بیمارستان صحرایی متفاوت است و از ضریب امنیت بسیار بالاتری برخوردار است. بر اساس اطلاعات موجود، پیش از جنگ تحمیلی، در جنگ کره فاصله زمانی میان خط مقدم و امنترین بیمارستان حدود ۱۶ ساعت بود، اما مهندسان و متخصصان عمرانی کشور در دوران دفاع مقدس این فاصله را به حدود دو ساعت و نیم کاهش دادند.
به گفته وی، رژیم بعث برای تأثیرگذاری بر این مراکز حتی تجهیزات نظامی خود را تغییر داد، اما باز هم نتوانست تأثیر موردنظر خود را ایجاد کند.
مشاور وزیر راه و شهرسازی در امور بسیج با اشاره به شهدای مجموعه راه و مسکن در دوران دفاع مقدس اظهار کرد: در این دوران ۵۵۵ نفر از همکاران شهید شدند، ۳۴۷۱ نفر جانباز شدند، ۹۱۹ نفر آزاده و ۱۴ هزار و ۴۹۱ همکار نیز به عنوان رزمنده و داوطلب در نقاط مختلف کشور و مناطق مرزی فعالیت کردند.
وی اضافه کرد: در آن دوران چهار قرارگاه و ادارهکل ویژه جنگ و یک معاونت جنگ در مجموعههای راه و مسکن ایجاد شده بود که نشاندهنده میزان ورود جدی وزارتخانه به عرصه جنگ و مسئولیتهای محوله بود. حتی در حوزه سایتهای موشکی و پدافندی نیز سازهها از سوی نیروهای حوزه راه و مسکن طراحی و اجرا میشد.
مهری تأکید کرد: این آمار مربوط به افرادی است که در همان دوران به عنوان همکار وزارت راه و مسکن، یعنی رسمی، پیمانی، قراردادی یا شرکتی، در مجموعه فعالیت داشتند. افرادی که پس از پایان جنگ به استخدام وزارتخانه درآمدند یا خانوادههای شهدا و جانبازانی که بعدها به مجموعه اضافه شدند، در این آمار لحاظ نشدهاند.
استمرار خدماترسانی در جنگهای اخیر
وی با بیان اینکه نقش وزارتخانه در جنگهای اخیر نیز ادامه داشته است، گفت: در جنگهای اخیر، از جمله جنگ رمضان و جنگ ۱۲ روزه، استمرار خدماترسانی یکی از مهمترین وظایف وزارتخانه بود. زمانی که دشمن حمله میکند و برخی نقاط، از جمله پایتخت، مورد هدف قرار میگیرند و بخشی از مردم ناچار به ترک محل زندگی خود میشوند، باز نگه داشتن کریدورهای ارتباطی و جلوگیری از ایجاد خلل در خدماترسانی، خود یک کار جهادی است.
مشاور وزیر راه و شهرسازی در امور بسیج افزود: بخشی از این جنگها همزمان با فصل زمستان و بهار و دوره اوج سفرها و مسائل مرتبط با شرایط نزدیک به سال نو بود و همین موضوع اهمیت استمرار خدمات را بیشتر میکرد. در حوزه مسکن نیز با تأکید وزیر راه و شهرسازی تلاش شد حتی یک پروژه ساخت مسکن به دلیل جنگ متوقف نشود و روند خدماترسانی ادامه پیدا کند.
مهری با اشاره به اقدامات انجامشده برای بازسازی مناطق آسیبدیده گفت: در حوزه فرودگاهها، حملونقل هوایی، راهآهن و جادهها اقدامات مهمی انجام شد. فرودگاه تبریز در حالی که زیر بمباران قرار داشت، در کوتاهترین زمان بازسازی شد. پلهای ریلی نیز در کمترین زمان ممکن بازسازی شدند و جادهها و سایر زیرساختها نیز با سرعت ترمیم شدند.
وی ادامه داد: در حوزه بازسازی منازل آسیبدیده نیز با همکاری بسیج وزارت راه و شهرسازی و بنیاد مسکن و با کمک دولت و گروههای جهادی، اقدامات مهمی برای بازسازی منازل و کمک به آسیبدیدگان انجام شد.
مهری با اشاره به شهدای مجموعه وزارت راه و شهرسازی در جنگهای اخیر گفت: در این جنگها ۱۷ نفر از همکاران وزارتخانه به شهادت رسیدند. البته تعداد شهدای مرتبط با مجموعه بیشتر از این رقم است، زیرا پیمانکاران شرکتهای وابسته یا طرف قرارداد نیز در میان شهدا هستند؛ اما برای اینکه آمار مستند و دقیق باشد، این عدد مربوط به افرادی است که به صورت مستقیم، اعم از رسمی، پیمانی، قراردادی یا شرکتی، با مجموعه وزارتخانه همکاری داشتهاند.
وی افزود: به طور مثال ۹ نفر از نیروهای یگان انتظامی مستقر در راهآهن تبریز در جریان جنگ اخیر به شهادت رسیدند که اگرچه از همکاران وزارت راه و شهرسازی محسوب نمیشوند، اما در محل خدمت و در کنار مجموعه وزارتخانه فعالیت میکردند. همه این افراد، چه از خانواده وزارتخانه محسوب شوند و چه نشوند، برای کشورشان خدمت و فداکاری کردند و یاد و نام آنها باید گرامی داشته شود.
یادآوری اتفاقی مشابه با حماسه کامیونداران در دفاع مقدس
مشاور وزیر راه و شهرسازی در امور بسیج با اشاره به نمونههایی از پیوند میان تجربه دفاع مقدس و عملکرد نیروهای وزارتخانه در جنگهای اخیر گفت: یکی از نمونههای روشن، حماسه حملونقل در ۲۶ آذر سال ۱۳۶۲ است. زمانی که اعلام شد دشمن قصد حمله به بندر امام را دارد، کامیونداران با حضور در منطقه و زیر آتش، کالاهای اساسی را تخلیه و به داخل کشور منتقل کردند. مشابه همین اتفاق در جنگ ۱۲ روزه و جنگ رمضان نیز رخ داد.
وی افزود: در جنگهای اخیر نیز رانندگان با وجود مشکلات، مطالبات و اختلافنظرهای احتمالی، هنگام حمله دشمن پای کار آمدند و با تمام توان به جابهجایی کالا پرداختند. میزان حمل کالا در یک هفته به اندازه شش ماه حمل عادی انجام شد که نمونهای از استمرار همان روحیه دوران دفاع مقدس است.
مهری همچنین به احداث خطآهن اهواز ـ خرمشهر در دوران دفاع مقدس اشاره کرد و گفت: اینکه ۱۲۰ کیلومتر خطآهن در مدت ۱۰۰ روز و زیر خطر بمباران ساخته شد، یک حماسه بزرگ بود؛ اقدامی که کارشناسان حوزه ریلی حتی امروز نیز درباره دشواری آن صحبت میکنند. در جنگهای اخیر نیز وقتی پلهای ریلی آسیب دیدند، همکاران راهآهن در مدت ۱۲ یا ۲۴ ساعت آنها را بازسازی کردند.
وی ادامه داد: در حوزه جاده نیز زمانی که مسیرها زیر بمباران قرار میگرفتند، همکاران با ایجاد مسیرهای دسترسی و ترمیم سریع راهها اجازه نمیدادند کریدورها بسته بمانند. این اقدامات نشان میدهد که روحیه حماسه و مسئولیتپذیری همکاران وزارتخانه در دورههای مختلف استمرار داشته است.
مشاور وزیر راه و شهرسازی در امور بسیج با اشاره به نمونههایی از مسئولیتپذیری کارکنان حتی در شرایط بحرانی اظهار کرد: در دوران جنگ، در برخی موارد که به دلیل حمله دشمن دستور تخلیه ساختمان داده میشد، برخی همکاران به دلیل مسئولیتپذیری بالا حاضر نبودند کار را رها کنند و میگفتند پروندهها، احکام و امور مالی و حقوق کارکنان باقی مانده است. حتی گاهی مجبور میشدیم آنها را برای مدتی از ساختمان خارج کنیم.
وی گفت: ممکن است یک همکار نسبت به عملکرد یک مدیر یا مسئول انتقاد داشته باشد، اما نسبت به کشور و سرزمین خود احساس مسئولیت دارد و این موضوع را در شرایط مختلف نشان میدهد.
مهری در پایان با تأکید بر ضرورت ثبت و تبیین این تجربهها گفت: یکی از رسالتهای بسیج و روابط عمومی، جهاد تبیین است که دو بعد دارد؛ یک بُعد آن بصیرتافزایی میان همکاران و مردم و بُعد دیگر، بیان اقدامات و خدماتی است که در مجموعهها انجام میشود.
لزوم روایت اقدامات مثبت در کنار پذیرش و رفع ضعفها
وی افزود: باید اقدامات انجامشده را برای مردم روایت کرد؛ بدون اینکه ضعفها نادیده گرفته شود. ممکن است در پروژهها و عملکردها ایرادهایی وجود داشته باشد که باید برطرف شوند؛ اما در کنار آن باید اقدامات مثبت و خدمات انجامشده نیز برای مردم تبیین شود.
مشاور وزیر راه و شهرسازی در امور بسیج با اشاره به تجربه حضور میدانی در پروژهها گفت: در برخی موارد حتی وقتی پروژهای آسیب دیده، همین موضوع نشان داده است که کار به دست نیروهای داخلی انجام شده و همان نیروها نیز توان ترمیم و بازسازی آن را دارند. این موضوع نشان میدهد که متخصصان و مهندسان کشور توانستهاند بسیاری از زیرساختها را با اتکا به ظرفیتهای داخلی احداث و در صورت آسیب، خودشان بازسازی کنند.