علیرضا اکبرشاهی سرپرست معاونت بهداشت، پیشگیری و ایمنی غذایی سازمان دامپزشکی کشور در همایش روز ملی هاری با اشاره به اینکه بخش قابل توجهی از موارد هاری در کشورهای آسیایی و آفریقایی مشاهده میشود، اظهار کرد: حدود ۴۰ درصد موارد ابتلای انسان به این بیماری در کودکان رخ میدهد و در حدود ۹۹ درصد موارد نیز سگها عامل انتقال هاری به انسان هستند.
وی بر ضرورت واکسیناسیون سگها و مدیریت جمعیت این حیوانات تأکید کرد و گفت: ابزار و دانش مورد نیاز برای کنترل هاری در دسترس است و چالش اصلی، ایجاد یک برنامه پایدار و هماهنگ میان دستگاهها و بخشهای مختلف است.
اکبرشاهی همچنین به برنامه جهانی «صفر تا ۳۰» اشاره کرد و افزود: این برنامه با هدف پایان دادن به مرگومیر انسانی ناشی از هاری تا سال ۲۰۳۰ تدوین شده و بر پایه شواهد علمی، تجربیات کشورهای مختلف و امکانات فنی موجود در جهان شکل گرفته است.
به گفته این مسئول، راهبرد جهانی هاری مسیر کلی مقابله با این بیماری را مشخص میکند، اما اجرای آن در هر کشور نیازمند تدوین و اجرای برنامه ملی است. سازمانهای بینالمللی نمیتوانند مسئولیتهای اجرایی کشورها در زمینه کنترل بیماری را بر عهده بگیرند و از این رو، هر کشور باید با توجه به شرایط خود برنامهای مشخص داشته باشد و وظایف دستگاههای مرتبط را تعیین کند.
وی با یادآوری مباحث مطرحشده در همایش ملی هاری سال گذشته اظهار کرد: برای اجرای مؤثر برنامه در ایران، لازم است فعالیتهای پراکنده دستگاهها ساماندهی شود و سندی ملی تدوین شود که در آن وظایف دستگاههای اجرایی، تشکلها و سایر ذینفعان به صورت شفاف مشخص شده باشد.
این مسئول دولتی ادامه داد: پس از برگزاری همایش سال گذشته، کمیته ملی هاری تشکیل شد و نشستهای تخصصی با حضور متخصصان و نمایندگان دستگاههای مختلف برگزار شد. این اقدامات به شکلگیری یک رویکرد بینبخشی کمک کرد تا هاری تنها به عنوان مسئله یک دستگاه دیده نشود.
اکبرشاهی برآورد جمعیت سگها را یکی از پیشنیازهای مهم اجرای برنامه عنوان کرد و گفت: سند ملی حذف مرگ انسانی ناشی از هاری نهایی شده و اکنون وارد مرحله اجرا شده است. در مرحله نخست، اجرای آزمایشی این برنامه در شهرستانهای منتخب در نظر گرفته شده تا با استفاده از نتایج و تجربیات بهدستآمده، امکان توسعه آن در سراسر کشور فراهم شود.
وی تأکید کرد: مقابله با هاری با اقدامات مقطعی امکانپذیر نیست و تجربه کشورهای دیگر میتواند در تدوین و اجرای مرحلهبهمرحله برنامه ملی ایران مورد استفاده قرار گیرد.
اهمیت کنترل بیماری پیش از ابتلا
اکبرشاهی با تأکید بر نقش واکسیناسیون سگها در جلوگیری از ادامه زنجیره انتقال هاری گفت: دستیابی به پوشش واکسیناسیون حداقل ۷۰ درصدی در جمعیت سگهای در معرض خطر، در کنار مراقبت مستمر و حفاظت از افراد، میتواند تأثیر قابل توجهی در کنترل این بیماری داشته باشد.
وی افزود: برای کنترل هاری نباید منتظر دستیابی به فناوری یا داروی جدید بود، چرا که دانش و ابزارهای لازم سالهاست وجود دارد و آنچه اهمیت دارد، اجرای هماهنگ برنامهها و مشارکت تمامی بخشهای مرتبط است.
این مسئول با بیان اینکه سازمان دامپزشکی به تنهایی قادر به اجرای کامل این برنامه نیست، تصریح کرد: آزمایشگاهها در حوزه تشخیص و پشتیبانی، شهرداریها در مدیریت محلی و شناسایی جمعیت سگها، دانشگاهها و مراکز علمی در ارائه شواهد و ارزیابی برنامهها و بخش خصوصی و سازمان نظام دامپزشکی در اجرای اقدامات مختلف نقش دارند. همچنین سازمانهای مردمنهاد، رسانهها، مدارس و بخشهای مرتبط با رفاه حیوانات نیز باید در این فرآیند مشارکت داشته باشند.
وی آموزش کودکان را نیز از موضوعات مهم در پیشگیری از هاری دانست و گفت: لازم است کودکان از سنین پایین با این بیماری، راههای پیشگیری و شیوه مراقبت از خود در برابر گزش آشنا شوند. همچنین استفاده از ظرفیت شبکههای منطقهای و بینالمللی میتواند در انتقال دانش و تقویت برنامههای کنترل بیماری مؤثر باشد.
اکبرشاهی کنترل هاری را نمونهای از اجرای رویکرد «سلامت واحد» دانست و توضیح داد: زمانی میتوان از این رویکرد نتیجه گرفت که مسئولیتهای دستگاههای مختلف در یک مسیر مشترک به یکدیگر متصل شوند. برای مثال، اگر واکسن در اختیار دامپزشکی باشد، اما جامعه هدف همکاری لازم را نداشته باشد یا اطلاعات مربوط به موارد گزش به بخش دامپزشکی منتقل نشود، اقدامات آزمایشگاهی و اجرایی نیز نمیتواند به نتیجه مطلوب برسد.
وی تأکید کرد: ثبت موارد گزش، انتقال اطلاعات مربوط به حیوان، تبادل نتایج آزمایشگاهی و هماهنگی مستمر میان دستگاهها باید به صورت همزمان انجام شود و فعالیت مستقل هر بخش به تنهایی نمیتواند تحقق اهداف برنامه را تضمین کند.
نماینده سازمان دامپزشکی کشور با اشاره به اقداماتی که از سال گذشته تاکنون انجام شده است، گفت: سال گذشته موضوع اصلی، تشکیل کمیته ملی و تدوین سند بود، اما اکنون کمیته تشکیل شده، سند آماده اجراست و برنامه وارد مرحله اجرایی شده است.
اکبرشاهی در پایان با اشاره به مسئولیت سازمان دامپزشکی در زمینه واکسیناسیون گسترده سگها، بر ضرورت همراهی دستگاههای مرتبط برای تأمین منابع و کنترل بیماری تأکید کرد و گفت: اجرای این مسئولیت نیازمند پشتیبانی و مشارکت سایر بخشها در کنار سازمان دامپزشکی کشور است.
گفتنی است در این همایش از «سند ملی حذف مرگ انسانی ناشی از هاری منتقله از سگها» و «برنامه جامع اقدام ملی علیه بیماری هاری» رونمایی شد؛ دو سندی که به عنوان نقشه راه کشور برای کنترل و حذف پایدار هاری تدوین شدهاند.
همچنین رویداد روز جهانی هاری در ایران در اتحاد جهانی علیه هاری (GARC) به ثبت رسیده است.
انتهای پیام/