مذاکرات غیرمستقیم ایران و آمریکا با دریافت پاسخ واشنگتن به پیشنهاد «طرح هفتروزه» تهران وارد مرحله تازهای شده است؛ پاسخی که از طریق میانجیهای قطری به سیدعباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران،منتقل شد و اکنون قرار است در تهران بررسی شود. همزمان، آنگونه که گزارشها حکایت دارد، عراقچی در ادامه رایزنیهای داخلی درباره اینپاسخ، جزئیات آن و محتوای پیام آمریکا را تشریح خواهد کرد. سخنگویدولت نیز با تأیید این موضوع اعلام کرد که عراقچی در نشست هیئت دولت از دریافت پیشنهاد آمریکا خبر داده است. بر اساس گزارش رویترز، عراقچیشامگاه سهشنبه در دوحه با میانجیهای قطری دیدار کرد و پاسخ آمریکا به پیشنهاد ایران را دریافت کرد. قرار است این پاسخ در تهران مورد بررسیقرار گیرد تا موضع ایران درباره ادامه مسیر مذاکرات مشخص شود.
ترتیببندی جدید
الجزیره درباره پاسخ احتمالی آمریکا نوشته است که آمریکا احتمالا پیشنهاد«ترتیببندی جدید» برای توافق با ایران ارائه کرده است. یک تحلیلگر به الجزیره گفت که آخرین پیشنهاد آمریکا به ایران احتمالا نشان میدهدواشنگتن به دنبال تغییر جدول زمانی طرح هفتروزه اولیه ایران برای پایاندادن به جنگ است. لوسیانو زاکارا، دانشیار مدعو دانشگاه جورجتاون در قطر، گفت:« این موضوع به معنای آن نیست که آمریکا با آنچه قرار است مورد بحث قرار گیرد، مخالف است، بلکه اختلاف بر سر چگونگی اجرایترتیب و توالی جنبههای مختلف این توافق است.» زاکارا تاکید کرد: «فکر میکنم هر دو طرف تلاش میکنند از این جنگ خارج شوند، در حالی که همزمان آبروی خود را حفظ کنند.»
تکاپوی قطر
اما انتقال این پیام در واقع بخشی از روندی است که طی روزهای گذشته از طریق کانالهای غیرمستقیم میان تهران و واشنگتن دنبال شده است. با توجه به نبود ارتباط مستقیم میان دو طرف، کشورهای واسطه نقش انتقالدهنده پیامها و دیدگاههای طرفین را بر عهده گرفتهاند. قطر در این میان یکی از مهمترین کانالهای ارتباطی بوده و دیدار اخیر عراقچی با مقامهای قطرینیز در همین چارچوب انجام شده است. از این طریق، پیشنهادهای دو طرف بدون برگزاری مذاکره مستقیم میان هیئتهای ایرانی و آمریکایی ردوبدل میشود و هر طرف مواضع خود را درباره چارچوب احتمالی توافق به اطلاع طرف مقابل میرساند.
بر اساس گزارشهای منتشرشده، موضوع اصلی این رایزنیها طرحیهفتروزه است که هدف آن ایجاد زمینه برای کاهش تنش و بازگشت به نسخهای تقویتشده از تفاهمنامه اسلامآباد عنوان شده است. در اینچارچوب، موضوعاتی همچون وضعیت تردد در تنگه هرمز، مسائل تحریمی و پرونده هستهای ایران مورد توجه قرار گرفتهاند.
در عین حال، گزارشها حاکی از آن است که اختلاف اصلی تهران و واشنگتن در این مرحله بر سر اصل عناصر طرح نیست، بلکه به «ترتیب اجرای گامها» مربوط میشود. به بیان دیگر، مسئله اصلی این است که هر یک از طرفین چه اقدامی را باید در ابتدا انجام دهد و اقدامات متقابل چگونه و در چه بازهایاجرا شوند. آمریکا خواهان دریافت تعهدات و اقدامات مشخصی از سویایران در حوزه هستهای است و در مقابل، موضوع کاهش فشارهای تحریمیو آزادسازی بخشی از داراییهای ایران نیز مطرح شده است. تهران نیز بر ضرورت اقدام عملی و متقابل آمریکا تأکید دارد.
درخواست چین
در همین حال، چین نیز از مسیر دیپلماتیک برای کاهش تنش میان تهران و واشنگتن حمایت کرده است. گائو جیاکون، سخنگوی وزارت خارجه چین، ابراز امیدواری کرده است که ایران و آمریکا مسیر صلح را انتخاب کرده، بار دیگربه تفاهمنامه اسلامآباد متعهد شوند و گفتوگوها را هرچه سریعتر از سر بگیرند. پکن همچنین اعلام کرده است که از ابتکارات و پیشنهادهایمطرحشده برای پایان مناقشه و برقراری ثبات در منطقه حمایت میکند.
راهبرد برد-برد
در تهران نیز مسعود پزشکیان، رئیسجمهور بر ادامه تلاش برای به سرانجام رساندن تفاهمنامه اسلامآباد تأکید کرده و گفته است هر توافقی باید بر مبنای راهبرد برد-برد شکل بگیرد. او هدف مذاکرات را بازگرداندن صلح، امنیت و آرامش به جامعه و منطقه عنوان کرده است.
اکنون با انتقال پاسخ آمریکا به تهران، مرحله جدیدی از رایزنیها آغاز شده است؛ مرحلهای که در آن، محتوای پیشنهاد واشنگتن، نحوه پاسخ ایران و چگونگی اجرای گامهای متقابل میتواند مسیر ادامه مذاکرات را تعیین کند. در این میان، میانجیها همچنان نقش مهمی در انتقال پیامها و فراهم کردن زمینه برای ادامه گفتوگوهای غیرمستقیم میان دو طرف دارند.
انتهای پیام/