دادگاهی در توکیو در پرونده‌ای کم‌سابقه، استفاده بدون اجازه از صدای یک صداپیشه ژاپنی در محتوای تولیدشده با هوش مصنوعی را نقض حقوق تبلیغاتی او دانست. این حکم می‌تواند به یکی از مباحث مهم درباره حقوق صدا در عصر هوش مصنوعی تبدیل شود.
به گزارش گروه ترجمه خبرگزاری برنا به نقل از انگجت، دادگاهی در توکیو به نفع نسبی یک صداپیشه سرشناس ژاپنی رأی داده است که ادعا می‌کرد یک حساب ناشناس در تیک‌تاک صدای او را با استفاده از هوش مصنوعی شبیه‌سازی کرده است. دادگاه اعلام کرد استفاده بدون اجازه از صدای یک بازیگر می‌تواند نقض حقوق تبلیغاتی (Publicity Rights) او محسوب شود.
این پرونده نخستین مورد از این نوع در ژاپن محسوب می‌شود و از آن جهت اهمیت دارد که نشان می‌دهد صدای افراد، حتی در شرایطی که تصویری از آنها مورد استفاده قرار نگرفته باشد می‌تواند در چارچوب حقوق مربوط به هویت و شهرت فرد مورد حمایت قانونی قرار گیرد.
کنجیرو تسودا صداپیشه شناخته‌شده ژاپنی پس از آنکه متوجه استفاده از صدایی مشابه صدای خود در چندین ویدئوی تیک‌تاک شد، علیه یک حساب ناشناس در این شبکه اجتماعی اقدام قانونی کرد.
تسودا بیش از ۳۰ سال است که در صنعت سرگرمی ژاپن فعالیت می‌کند و در تعداد زیادی فیلم، سریال و بازی ویدئویی حضور داشته است. یکی از شناخته‌شده‌ترین نقش‌های او، صداپیشگی شخصیت ستو کایبا در مجموعه انیمه Yu-Gi-Oh! است.
این صداپیشه مدعی شد صدای راوی چند ویدئو که از ژوئیه ۲۰۲۴ تا نیمه دوم سال گذشته در یک حساب ناشناس تیک‌تاک منتشر شده بودند با استفاده از صدای او و فناوری هوش مصنوعی تولید شده است.
تسودا برای اثبات ادعای خود به ویژگی خاص صدای مورد استفاده در این ویدئو‌ها اشاره کرد و گفت صدای راوی به دلیل حالت عمیق و درخشان آن شباهت آشکاری به صدای او داشته است.
تیم حقوقی تسودا در دادگاه استدلال کرد که محبوبیت این حساب که در مقطعی بیش از ۲۰۰ هزار دنبال‌کننده داشت تا حدی به این دلیل بوده که محتوای بحث‌برانگیز و نامتعارف آن با صدایی شبیه به صدای یک صداپیشه مشهور روایت می‌شده است.
در مقابل تیک‌تاک در جریان رسیدگی قضایی این ادعا را رد کرد و بر اساس اسناد دادگاه که خبرگزاری فرانسه (AFP) به آنها دسترسی داشته است، استدلال کرد که صدای استفاده‌شده در ویدئو‌ها صرفا یک صدای عمومی مردانه بوده و شباهت آن به صدای تسودا نیز قابل بحث است.
با وجود این اختلاف نظر درباره میزان شباهت صدا، دادگاه در نهایت اعلام کرد استفاده از صدای یک بازیگر بدون اجازه او در صورت احراز شرایط می‌تواند نقض حقوق تبلیغاتی وی باشد.
تسودا در کنار ادعای نقض حقوق خود خواستار صدور دستور برای حذف ویدئو‌های مورد اختلاف از تیک‌تاک نیز شده بود.
با این حال دادگاه این بخش از درخواست او را نپذیرفت زیرا حساب کاربری موردنظر پیش از تصمیم دادگاه حذف شده بود و در نتیجه دستور حذف ویدئو‌های آن حساب دیگر موضوعیت نداشت؛ بنابراین پیروزی تسودا در این پرونده نسبی بود و دادگاه در عین پذیرش اصل نقض حقوق او در استفاده بدون اجازه از صدا، درخواست مربوط به حذف محتوا را نپذیرفت.
این پرونده در شرایطی مطرح شده است که استفاده از هوش مصنوعی مولد در صنعت سرگرمی ژاپن، به‌ویژه در حوزه انیمه و بازی‌های ویدئویی با نگرانی فزاینده صداپیشه‌ها و دیگر فعالان خلاق روبه‌رو شده است.
صداپیشه‌ها نگران هستند که نمونه‌های صوتی آنها بدون رضایتشان برای آموزش یا تولید صدای مصنوعی مورد استفاده قرار گیرد و فناوری‌های هوش مصنوعی بتوانند صدایی شبیه به صدای واقعی آنها را برای تولید محتوای جدید بازسازی کنند.
اهمیت این موضوع در ژاپن بیشتر است، زیرا صداپیشه‌ها بخش مهمی از صنعت انیمه، بازی‌های ویدئویی و تولیدات صوتی این کشور را تشکیل می‌دهند و صدای برخی از آنها به اندازه چهره یا نامشان با شخصیت‌ها و آثار خاصی گره خورده است.
دولت ژاپن در سال‌های اخیر رویکردی نسبتا حمایتگرانه نسبت به توسعه و استفاده از هوش مصنوعی داشته و این فناوری را در راهبرد‌های ملی خود مورد توجه قرار داده است.
هم‌زمان نگرانی‌ها درباره نحوه استفاده از آثار و هویت هنرمندان در سامانه‌های هوش مصنوعی افزایش یافته است. پرونده تسودا نیز نمونه‌ای از چالش حقوقی جدیدی است که با گسترش ابزار‌های تولید صدای مصنوعی ایجاد شده است، یعنی اینکه آیا می‌توان صدای قابل تشخیص یک فرد را بدون اجازه او بازتولید کرد حتی اگر فایل صوتی نهایی دقیقا همان صدای ضبط‌شده فرد نباشد.
این موضوع تنها به صداپیشه‌ها محدود نمی‌شود و می‌تواند برای بازیگران، خوانندگان، گویندگان و دیگر افرادی که صدای آنها بخشی از هویت حرفه‌ای‌شان محسوب می‌شود نیز اهمیت داشته باشد.
این پرونده در ادامه بحث گسترده‌تری درباره رابطه صنعت محتوای ژاپن و شرکت‌های هوش مصنوعی مطرح شده است.
سال گذشته دولت ژاپن از شرکت OpenAI خواست اطمینان حاصل کند که آثار انیمه و مانگا که دولت آنها را گنجینه‌های غیرقابل جایگزین می‌داند در آموزش سامانه تولید ویدئوی Sora ۲ به شکلی استفاده نشوند که حقوق مالکیت فکری را نقض کند.
پرونده کنجیرو تسودا تنها درباره یک حساب تیک‌تاک نیست بلکه نمونه‌ای از چالش حقوقی گسترده‌تری است که با توسعه هوش مصنوعی مولد شکل گرفته است: مرز میان الهام‌گیری یا تولید محتوای جدید با هوش مصنوعی و استفاده بدون اجازه از هویت، صدا و آثار افراد.
رای اخیر دادگاه توکیو با شناسایی استفاده بدون اجازه از صدای یک بازیگر به‌عنوان نقض حقوق تبلیغاتی می‌تواند به یکی از نمونه‌های مهم در بحث حقوق افراد بر صدای خود در عصر هوش مصنوعی تبدیل شود.
انتهای پیام/