همان طور که به تکرار در رسانه ها مطرح شده است؛ ایران و گروه ۵+۱، متشکل از آمریکا، انگلیس، فرانسه، روسیه، چین و آلمان از یک سال گذشته تاکنون با هدف رسیدن به توافقی جامع بر سر برنامه هستهای ایران در حال مذاکره هستند.
آخرین دور این مذاکرات نیز از دیروز (سهشنبه/ ۱۸ نوامبر/ ۲۷ آبان)، با ناهار کاری اشتون و ظریف در وین آغاز شده است و احتمالا تا دوشنبه آینده (۲۴ نوامبر) ادامه مییابد.
محدود ساختن برنامه هستهای ایران از یک سو و کاهش یا لغو تحریمهای بینالمللی علیه ایران از سوی دیگر هدف این مذاکرات است.
۲۴ نوامبر (سوم آذر ماه) نیز ضربالاجل تعیین شده برای دستیابی به توافق میان طرفین است. در هفتههای اخیر و قبل از آغاز مذاکرات رسمی در وین، ظریف، کری و اشتون در مسقط، پایتخت عمان رایزنی ها را برای کسب آمادگی بیشتر برای ورود به مذاکرات آغاز کردند.
به طور کلی، مذاکرات همچنان جدی، دشوار و پیچیده توصیف می شود و گفتگوها در سطوح مختلف ادامه دارد.
همان طور که گفته شد، در ابتدا محمدجواد ظریف، وزیر امور خارجه ایران دیروز با کاترین اشتون، نماینده اتحادیه اروپا و سرپرست مذاکرهکنندگان ۱+۵ دیدار کرد.
این دیدار که از آن به عنوان "ناهار کاری" یاد شد، آغازگر آخرین دور مذاکرات هستهای پیش از ضرب الاجل سوم آذر، برای دست یافتن به توافقی جامع در مورد برنامه اتمی ایران بود.
عباس عراقچی و مجید تخت روانچی معاونان وزیر امور خارجه ایران نیز با ویلیام برنز دیپلمات ارشد آمریکایی و وندی شرمن مدیر کل سیاسی وزارت خارجه آمریکا و رئیس تیم مذاکره کننده ایالات متحده به صورت دو جانبه در هتل کوبورگ وین گفت و گو کردند.
یک اختلاف اصلی در مذاکرات ظرفیت غنیسازی ایران و تعداد سانتریفیوژهایی است که این کشور بعد از توافق جامع میتواند در اختیار داشته باشد.
ایران هم اکنون حدود ۱۹ هزار دستگاه سانتریفیوژ دارد و مایل است بخش قابلتوجهی از آنها را برای فعالیت های صلح آمیز خود فعال نگه دارد.
اختلاف مهم دیگر دوره زمانی برداشتن تحریمها به ویژه تحریمها علیه صادرات نفت، بانک و بیمه ایران است.
سوال اساسی که ممکن است پیش روی افکار عمومی وجود داشته باشد و رسانه ها نیز وظیفه پاسخگویی به آن را دارند این است که چرا مذاکرات هسته ای ایران تا این حد به درازا کشیده شده است.
در پاسخ به این سوال باید گفت، دلیل اصلی طولانی شدن مذاکرات هسته ای این است که مسئله هسته ای ایران از حالت حقوقی بیرون آمده و تبدیل به یک امر سیاسی شده است، به همین دلیل فیصله دادن به آن به اراده سیاسی طرف هایی بستگی دارد که زیاده خواهی می کنند.
بر اساس شواهد موجود و طبق قوانین و حقوق بین الملل برخورداری از فناوری هسته ای _آنچه جمهوری اسلامی ایران به دنبال آن است_ یکی از حقوق اولیه هر کشوری محسوب می شود.
اما؛ کشورهای غربی و به ویژه ایالات متحده قصد ندارند به این حق اولیه ایران در محیط بین الملل احترام بگذارند، در واقع دلیل اصلی طولانی شدن مذاکرات نیز همین موضوع است.
به منظور مقابله با حق مسلم ایران مبنی بر دستیابی به فناوری صلح آمیز هسته ای، طرف آمریکایی همواره در آستانه و حین مذاکرات جنگ تبلیغاتی علیه ایران به راه انداخته است و قصد دارد مسئولیت به نتیجه نرسیدن مذاکرات را متوجه جمهوری اسلامی ایران کند.
مثلاً؛ در یک مورد آمریکا از همکاری نکردن ایران با آژانس اتمی ابراز نگرانی کرده است. در این ارتباط، لورا کندی، یکی از اعضای هیأت مذاکرهکننده آمریکایی در وین گفته است که کشورش از همکاری نکردن ایران با آژانس بینالمللی انرژی اتمی ناخشنود و سرخورده است.
کندی در ادامه سخنانش تأکید کرده است که نگرانیهای خود را درباره امتناع ایران از همکاری اساسی با آژانس درباره موضوع ابعاد نظامی احتمالی را در بیانیهای به نشست شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی که پنجشنبه برگزار میشود اعلام خواهیم کرد.
گویا؛ در جنگ رسانه ای کشورهای اروپایی نیز به کمک آمریکایی ها آمده اند، به طوریکه فیلیپ هموند، وزیر امور خارجه انگلیس در بیانیهای که وزارت خارجه بریتانیا بعد از دیدار کری با وی منتشر کرد، تأکید کرد که ما از ایران می خواهیم انعطافپذیری بیشتری از خود نشان دهد.
در اظهار نظری دیگر جان کری، وزیر امور خارجه آمریکا از ایران خواسته است که تمام تلاش ممکن را بکند تا صلحآمیز بودن برنامه اتمی اش تضمین شود.
در ارتباط با خواسته ایالات متحده مبنی بر تضمین ایران برای صلح آمیز بودن برنامه هسته ای اش می توان به یکی از ضرب المثل های ایرانی اشاره کرد که می گوید، کسی که خواب است را به راحتی می توان بیدار کرد، اما؛ فردی را که خودش را به خواب زده است نمی توان بیدار کرد.
ایالات متحده مثال همان فردی است که در پرونده هسته ای ایران خودش را به خواب زده است و به این راحتی ها نمی توان این کشور را نسبت به مسائل هسته ای ایران هشیار و بیدار کرد.
جمهوری اسلامی ایران بارها تأکید کرده است که بر اساس آموزه های دینی و فتوای مقام رهبری اجازه ندارد به سمت بمب اتم برود، علاوه بر این سایت های هسته ای ایران تحت نظارت کامل آژانس اتمی هستند و شرایطی برای کجروی ایران وجود ندارد.
با وجود تمامی این شرایط ایالات متحده همواره از نگرانی اش در مورد فعالیت های هسته ای ایران سخن می گوید که بیشتر جنگ تبلیغاتی به نظر می رسد.