گروه سیاسی و بین‌الملل برنا/ ترکیه، عربستان سعودی و پاکستان با امضای «توافق‌نامه دفاع مشترک مکه» چارچوب تازه‌ای برای توسعه همکاری‌های دفاعی و امنیتی میان سه کشور ایجاد کرده‌اند توافقی که بر اساس یکی از مهم‌ترین مفاد آن، حمله مسلحانه به هر یک از سه کشور، حمله به تمامی اعضای پیمان تلقی خواهد شد. این توافق‌نامه روز جمعه ۷ اوت ۲۰۲۶ در شهر مکه و در جریان نشست سه‌جانبه سران به امضای رجب طیب اردوغان، رئیس‌جمهور ترکیه، شهباز شریف، نخست‌وزیر پاکستان و محمد بن سلمان، ولیعهد و نخست‌وزیر عربستان سعودی رسید و هدف آن تقویت امنیت جمعی، همکاری دفاعی و ثبات منطقه‌ای اعلام شد.
پیمان مکه در ادامه رایزنی‌های ترکیه، عربستان سعودی و پاکستان درباره تحولات امنیتی منطقه شکل گرفت و سه کشور اعلام کرده‌اند این توافق ماهیتی دفاعی دارد و علیه کشور مشخصی تنظیم نشده است. در همین چارچوب، نخستین نشست «کمیته راهبردی، سیاسی و دفاعی» پیمان مکه روز دوشنبه ۳۱ اوت در استانبول برگزار شد؛ کمیته‌ای که وزیران امور خارجه و دفاع و رؤسای ستاد کل نیروهای مسلح سه کشور را دربر می‌گیرد و مسئولیت تعیین جهت‌گیری‌های راهبردی همکاری‌های مشترک در چارچوب توافق دفاعی مکه را بر عهده دارد.
در این نشست، هاکان فیدان، وزیر امور خارجه، یاشار گولر، وزیر دفاع ملی و ارتشبد سلجوق بایراکتاراوغلو، رئیس ستاد کل نیروهای مسلح ترکیه حضور داشتند. هیئت پاکستان نیز با حضور محمد اسحاق دار، وزیر امور خارجه، خواجه محمد آصف، وزیر دفاع و فیلد مارشال عاصم منیر، رئیس ارتش این کشور شرکت کرد و هیئت عربستان سعودی نیز شامل فیصل بن فرحان، وزیر امور خارجه، خالد بن سلمان، وزیر دفاع و ارتشبد فیاض بن حامد الرویلی، رئیس ستاد کل نیروهای مسلح بود.
مقام‌های سه کشور در این نشست درباره امنیت بین‌المللی، تقویت توانمندی‌های دفاعی، افزایش هماهنگی میان نیروهای مسلح، همکاری در صنایع دفاعی، تولید مشترک، تحقیق و توسعه و مبارزه با تروریسم گفت‌و‌گو کردند و درباره ایجاد دبیرخانه پیمان و تدوین نقشه راه همکاری‌های مشترک نیز به توافق رسیدند.
در ادامه رجب طیب اردوغان، رئیس‌جمهور ترکیه، تأکید کرد نباید توافق‌نامه دفاع مشترک مکه را ائتلافی علیه ایران، رژیم صهیونیستی یا هر کشور ثالث دیگری تلقی کرد. وی گفت این توافق منعکس‌کننده مسئولیت مشترک سه کشور برای شکل دادن به آینده‌ای امن‌تر، صلح‌آمیزتر و شکوفاتر است و هدف آن ایجاد یک بلوک نظامی تهاجمی نیست. این موضع با تأکید‌های پیشین مقام‌های سه کشور مبنی بر ماهیت دفاعی پیمان و هدف آن برای تقویت امنیت جمعی منطقه همخوانی دارد.
محمد شهباز شریف، نخست‌وزیر پاکستان نیز پیمان دفاع مشترک میان ترکیه، پاکستان و عربستان سعودی را حامل پیام اتحاد و صلح برای منطقه دانست. وی بر اهمیت تقویت همکاری میان سه کشور و نقش این توافق در کمک به امنیت و ثبات منطقه تأکید کرد موضعی که در کنار اظهارات اردوغان، نشان می‌دهد اعضای پیمان تلاش دارند این توافق را به عنوان چارچوبی دفاعی برای همکاری و بازدارندگی جمعی معرفی کنند، نه ائتلافی علیه یک کشور مشخص.
نشست ائتلاف سه جانبه در ریاض
وزارت خارجه پاکستان اعلام کرد ترکیه، پاکستان و عربستان سعودی در چارچوب پیمان مکه بر سر تأمین نیروها و توانمندی‌های نظامی مورد توافق به تفاهم رسیده‌اند و این نیروها و توانمندی‌ها قرار است در عربستان سعودی مستقر شوند. این وزارتخانه همچنین اعلام کرد «نعمان محمود» از پاکستان به عنوان نخستین دبیرکل پیمان دفاعی مکه برای یک دوره سه‌ساله تعیین شده است.
خالد بن سلمان، وزیر دفاع عربستان سعودی نیز با اشاره به نتایج نشست کمیته پیمان مکه گفت کشور‌های عضو بر ایستادگی در یک صف واحد و فعال‌سازی بازدارندگی جمعی در برابر هرگونه تجاوز به عربستان تأکید کرده‌اند. وی افزود بازدارندگی جمعی در برابر حملات به عربستان و تعرض به اماکن مقدس، در چارچوب پیمان مکه فعال خواهد شد.
در مجموع، پیمان مکه اکنون از مرحله امضای توافق میان سران سه کشور وارد مرحله ایجاد سازوکار‌های اجرایی شده است؛ مرحله‌ای که تشکیل کمیته راهبردی، سیاسی و دفاعی، تعیین دبیرکل و برنامه‌ریزی برای ایجاد دبیرخانه را شامل می‌شود. بر اساس متن توافق، اصل دفاع جمعی در مرکز این پیمان قرار دارد و سه کشور حمله مسلحانه به هر یک از اعضا را حمله به همه اعضا تلقی می‌کنند.
انتهای پیام/