به گزارش گروه اقتصادی برنا، بازار خودرو در حالی روز‌های تازه‌ای از افزایش قیمت را تجربه می‌کند که پژو ۲۰۷ اتوماتیک سقف شیشه‌ای از مرز ۴ میلیارد تومان عبور کرده است؛ رقمی که نشان می‌دهد خودرو در ایران دیگر صرفاً یک وسیله نقلیه نیست و در سایه تورم و نوسانات ارزی، همزمان به کالای سرمایه‌ای و برای بخشی از خانوار‌ها به کالایی لوکس و دست‌نیافتنی تبدیل شده است.
قیمت پژو ۲۰۷ اتوماتیک سقف شیشه‌ای امروز در بازار آزاد با افزایش ۲۰۰ میلیون تومانی به حدود ۴ میلیارد و ۵۰ میلیون تومان رسیده است؛ افزایشی که در شرایط فعلی بازار خودرو، بار دیگر فاصله میان قیمت خودرو و قدرت خرید خانوار را پررنگ کرده است.
پژو ۲۰۷ در بازار ایران ممکن است خودرویی شناخته‌شده و پرتقاضا باشد، اما در مقیاس بازار جهانی در رده خودرو‌های لوکس و خاص قرار نمی‌گیرد. با این حال، همین خودرو در ایران به قیمتی رسیده که خرید آن برای بسیاری از خانوار‌ها به یک هدف چندساله تبدیل شده است؛ مسئله‌ای که بیش از هر چیز، وضعیت قدرت خرید مردم و ساختار بازار خودرو را زیر سؤال می‌برد.
در اقتصاد ایران، خودرو سال‌هاست از یک کالای صرفاً مصرفی فاصله گرفته و به دلیل تورم، کاهش ارزش پول و نوسانات نرخ ارز، برای بخشی از مردم نقش دارایی و ابزار حفظ ارزش پول را پیدا کرده است. حالا، اما افزایش قیمت‌ها شرایطی ایجاد کرده که حتی خرید همین دارایی برای بسیاری از خانوار‌ها دشوار شده است.
در سوی دیگر بازار، مسئله عرضه نیز به این فشار دامن زده است. بررسی عملکرد سه خودروساز بزرگ در نیمه نخست سال ۱۴۰۵ نشان می‌دهد مجموع فروش ایران‌خودرو، سایپا و پارس‌خودرو با افت ۲۹.۳ درصدی به ۲۷۰ هزار و ۷۴۴ دستگاه رسیده و تولید این سه شرکت نیز با کاهش ۳۱ درصدی، ۲۸۰ هزار و ۲۷۷ دستگاه ثبت شده است.
فروش ایران‌خودرو در این دوره ۲۴ درصد، سایپا ۳۳.۸ درصد و پارس‌خودرو ۶۰.۴ درصد کاهش داشته است. افت فروش برخی محصولات نیز قابل توجه بوده؛ به‌طوری که فروش هایما ۷۵.۵ درصد و Q۲۰۰ پارس‌خودرو ۷۰.۴ درصد کاهش یافته است.
شهریورماه اگرچه اندکی متفاوت بود و فروش سه شرکت نسبت به مرداد ۱۷ درصد افزایش یافت و تولید نیز حدود ۷۵ درصد بیشتر شد، اما رشد یک‌ماهه به تنهایی نمی‌تواند نشانه بازگشت پایدار عرضه به بازار باشد؛ به‌ویژه آنکه زنجیره خودرو همچنان با مشکلات تأمین قطعه، واردات و محدودیت‌های ارزی مواجه است.
در بخش قطعه‌سازی نیز فشار هزینه‌ای افزایش یافته است. رئیس هیئت‌مدیره انجمن صنایع قطعات خودرو و نیرومحرکه استان اصفهان از افزایش سه تا پنج برابری قیمت برخی مواد اولیه طی یک سال گذشته خبر داده و گفته است تأمین پودر آهن با محدودیت جدی مواجه شده و قیمت این ماده نسبت به گذشته حدود پنج برابر افزایش یافته است. کمبود برخی مواد پلی‌آمیدی، قطعات نیمه‌ساخته و دیگر اقلام مورد نیاز نیز هزینه تولید را افزایش داده است؛ بنابراین افزایش قیمت خودرو را نمی‌توان فقط به رفتار بازار آزاد یا تقاضای مصرف‌کننده نسبت داد. وقتی تولید داخلی کاهش پیدا می‌کند، قطعه‌ساز با رشد هزینه و محدودیت مواد اولیه مواجه است، مونتاژکاران در تأمین قطعه مشکل دارند و واردات نیز با محدودیت‌های ارزی و ثبت سفارش روبه‌روست، طبیعی است که سمت عرضه نتواند متناسب با نیاز بازار حرکت کند.
در این میان، نرخ ارز نیز یکی از متغیر‌های مهم اثرگذار بر هزینه تولید و قیمت خودرو است. انتظار از سیاست‌گذار پولی این است که در کنار سیاست‌های مربوط به تولید و عرضه، برنامه روشن و مؤثری برای کاهش نوسانات ارزی و ایجاد ثبات در بازار ارز داشته باشد؛ چراکه ادامه بی‌ثباتی در این بازار، هم هزینه تولید را افزایش می‌دهد و هم امکان قیمت‌گذاری و برنامه‌ریزی را برای تولیدکننده و مصرف‌کننده دشوارتر می‌کند.
اما داستان گرانی خودرو فقط به قیمت خود خودرو ختم نمی‌شود. در بازار فعلی حتی تفاوت رنگ نیز می‌تواند به اختلاف قیمت قابل توجهی منجر شود و برای برخی رنگ‌ها اختلاف‌هایی بالاتر از ۵۰ میلیون تومان مطالبه می‌شود؛ موضوعی که نشان می‌دهد خودرو در ایران تا چه اندازه از یک کالای معمولی فاصله گرفته است.
در چنین شرایطی، خودرو بیش از گذشته به کالا‌های سرمایه‌ای و حتی برخی کالا‌های گران‌قیمت مصرفی مانند تلفن همراه شبیه شده است؛ جایی که مدل، موجودی، رنگ و شرایط بازار می‌تواند ده‌ها میلیون تومان در قیمت نهایی تفاوت ایجاد کند.
با این حال، مسئله اصلی برای مردم فقط این نیست که یک پژو ۲۰۷ امروز چند میلیارد تومان قیمت دارد. مسئله این است که خودرویی که در بسیاری از بازار‌های جهان در گروه خودرو‌های معمولی قرار می‌گیرد، در ایران به دارایی چندمیلیاردی تبدیل شده و خرید آن برای بخش قابل توجهی از خانوار‌ها به آرزویی دور از دسترس تبدیل شده است.
وقتی قیمت خودرو با چنین سرعتی افزایش پیدا می‌کند، اما درآمد خانوار متناسب با آن رشد نمی‌کند، خودرو از وسیله‌ای برای رفت‌وآمد به یک شاخص روشن از کاهش قدرت خرید تبدیل می‌شود؛ شاخصی که هر روز در بازار خودش را با یک عدد تازه نشان می‌دهد.